RECENSIE: The Absolute Brightness of Leonard Pelkey, Westside Theatre ✭✭✭✭

James Lecesne in The Absolute Brightness of Leonard Pelkey Foto: Matthew Murphy The Absolute Brightness of Leonard Pelkey

Westside Theatre Downstairs

4 oktober 2015

4 sterren

Reserveer tickets

Soms stuit je op theatrale prestaties die even hartverscheurend als inspirerend zijn; voorstellingen die je laten heroverwegen wat 'theater' kan zijn en kan doen. Je verwacht dergelijke ervaringen niet direct in de kleine theaters buiten de platgetreden paden van Broadway. Maar The Absolute Brightness Of Leonard Pelkey, momenteel te zien in het Westside Theatre Downstairs, is precies zo'n ervaring.

Een onemanshow over de moord op een sullige, maar eeuwig veerkrachtige homoseksuele tiener en de dorpsbewoners die hem kenden, liefhadden, negeerden, haatten of zich zorgen om hem maakten, klinkt niet als materiaal dat verrassend of verheffend zou kunnen zijn. Toch is het dat wel. Onder de verbluffend heldere en precieze regie van Tony Speciale en uitgevoerd met vlijmscherp inzicht en humor door de auteur zelf, James Lecesne, is The Absolute Brightness Of Leonard Pelkey een karakterstudie in de geest van Harper Lee. Het pelt langzaam maar onverbiddelijk de gebreken af van een maatschappij die toestaat dat een kind de dood vindt, simpelweg omdat hij geniet van wie hij is.

Lecesne beschikt over een innemende charme en een ijzersterke techniek. Zijn presentatie van een scala aan dorpsfiguren is uiterst boeiend en subtiel vermanend, zonder ooit belerend te worden. Je verliest nooit de draad van welk personage er aan het woord is. Hij vertelt het verhaal op een betoverende wijze, waarbij hij de gruwelijke kern nooit bagatelliseert, maar ook — eerlijker dan wellicht strikt noodzakelijk — de menselijkheid en humor toont in de standpunten van de andere personages.

Dit is slim gedaan. Het kwaad wordt duidelijk als kwaad bestempeld, het goede als goed. Maar minstens zo duidelijk gemarkeerd is het ambivalente, het onzekere. Humor en begrip zijn de instrumenten die Lecesne hanteert om zijn wereld vorm te geven, en het resultaat is meeslepend.

De vermoorde Leonard wordt door zijn dramadocent, enigszins spottend, omschreven als een jonge man met een onovertroffen talent om zichzelf uit te drukken met 'jazz hands'. Een dame uit het dorp herinnert zich weemoedig dat ze Leonard adviseerde het wat rustiger aan te doen: "Die nagellak, die mascara — misschien een beetje minder. Hij hield vol dat hij gewoon zichzelf was. Nou goed, prima, maar moet je zó erg jezelf zijn? Hij vertelde me dat als hij zou ophouden zichzelf te zijn, de terroristen zouden winnen. Hoe ga je met zo'n kind in discussie?"

Inderdaad. En belangrijker nog: waarom zou je dat willen?

Het stuk van Lecesne pakt die vraag niet frontaal aan, maar benadert hem zijdelings. Door de uiteenlopende reacties op Leonards dood in het dorp te tonen, schetst Lecesne zorgvuldig het beeld van een doorsnee gemeenschap waar conformiteit, hoe subtiel ook, boven individualiteit wordt gesteld. Het is niet zozeer een verhaal over een willekeurig persoon, als wel over een willekeurige plek.

Het publiek wordt uitgenodigd om na te denken of dat wel de juiste weg is, terwijl ze ondertussen hartelijk lachen om de vorderingen in de zaak door de ijverige, vasthoudende centrale stem — een nuchtere agent — en de excentrieke dorpsbewoners met wie hij te maken krijgt.

Aan het einde van het stuk zijn slechts twee dingen zeker: de exacte reden waarom Leonard werd vermoord blijft onduidelijk en zal dat waarschijnlijk ook blijven, en de vasthoudende, Shakespeare-citerende agent heeft zijn penning ingeleverd. De zaak markeert het einde van een leven én een carrière, al is de agent inmiddels aan een nieuwe loopbaan als dakdekker begonnen en gelukkig getrouwd met de kapster die als eerste de vermissing van Leonard onder zijn aandacht bracht.

Het leven gaat door.

Maar de kleurrijke Leonard heeft zijn sporen nagelaten bij iedereen die hij aanraakte en ontmoette. Sommigen reageren verschillend op zijn verlies; allen herinneren ze het zich. Leonards schittering is gedoofd door de dood, maar leeft onmiskenbaar voort.

James Lecesne in The Absolute Brightness of Leonard Pelkey Foto: Matthew Murphy

In het programmaboekje merkt Lecesne op dat toeschouwers hem vaak vragen of het verhaal waargebeurd is. Dat is het niet, maar zijn publiek denkt van wel. Dit onderstreept helaas waarom dit stuk gezien moet worden: de boodschap van tolerantie en begrip heeft nog een lange weg te gaan, zelfs in een land waar de vrijheid van meningsuiting de hoeksteen is. De simpele waarheid is dat er meer steun is voor het recht om wapens te dragen dan voor het recht van een 14-jarige jongen om mascara en nagellak te dragen. En dat geldt niet alleen voor de VS.

Lecesne's vaardige spel zorgt ervoor dat de werkelijke boodschap binnenkomt. Met slechts een handvol rekwisieten en nauwelijks een decor creëert hij op levendige wijze een dorp vol kleurrijke personages, zowel mannen als vrouwen — maar geen van hen is zo kleurrijk, of zo belangrijk, als Leonard.

David Babani zat toevallig in de zaal — dus wellicht zit een transfer naar de Chocolate Menier erin? Londen zou zich gelukkig mogen prijzen.