RECENSIE: The Graduate, West Yorkshire Playhouse ✭✭✭✭

Jack Monaghan als Benjamin en Catherine McCormack als Mrs. Robinson. Fotografie door Manuel Harlan The Graduate

West Yorkshire Playhouse

3 mei 2017

4 Sterren

Boek Nu

Toen ik nog een door hormonen en ontbijtgranen gedreven tiener was, bleef ik op een avond laat op om ‘The Graduate’ te kijken – net als, naar later bleek, de meeste jongens uit mijn klas. Destijds lag mijn sympathie volledig bij Benjamin, de jonge, ontevreden afgestudeerde uit de titel, die wordt verleid door de vrouw van zijn vaders vriend, de legendarische Mrs. Robinson, maar de ware liefde vindt bij haar dochter. Nu ik Terry Johnsons toneelbewerking van de film zie, merk ik dat dertig jaar levenservaring me volledig aan de kant van Mrs. Robinson hebben gekregen... Maar dat is de kracht van het verhaal van Charles Webb, waarop de film en het stuk zijn gebaseerd; het werpt een nuchtere en liefdevol onbevooroordeelde blik op de middenklasse in de buitenwijken en hun wereld van cocktailparty's en dromen, zwembaden en illusies. Alle personages van alle leeftijden – vaders en zonen, moeders en dochters – kunnen worden begrepen en op sympathie rekenen.

Jack Monaghan als Benjamin en Emma Curtis als Elaine Robinson. Fotografie door Manuel Harlan

“Ik zeg je maar één ding, Ben,” zegt Mr. Robinson op het feest dat ter ere van Ben wordt gegeven: “Plastics.” Zulke zinnen vatten deze scheve wereld perfect samen; een wereld waar het makkelijker is om weg te kruipen voor het leven door in bed te blijven liggen, dan op te staan en de grauwe, opgejaagde realiteit onder ogen te zien.

In de kern is dit verhaal een liefdesdriehoek, en deze komt krachtig tot leven in de productie van het West Yorkshire Playhouse, geregisseerd met inzicht en energie door Lucy Bailey. Ben, met authentieke angst en onhandigheid gespeeld door Jack Monaghan, en de enthousiaste, optimistische Elaine (Emma Curtis) – even luidruchtig in haar overtuigingen als Ben somber is in de zijne – worden verliefd tijdens koortsachtige gesprekken over de Mona Lisa en Cheerios. Maar hun gesprekken, afgezet tegen deze wereld van vreselijke buurtfeestjes en even vreselijke stripclubs, lijken niet meer dan naïef geklets. En dan, op het hoogtepunt van deze driehoek, is er de legendarische Mrs. Robinson; uitgeblust en ontwricht, ontsnappend aan de realiteit met bourbon en seks, vertolkt met een prachtige, onverschillige vermoeidheid door Catherine McCormack. Wanneer zij het toneel betreedt, krijgt het verhaal een extra lading energie die trilt van een dynamiek die iedereen zal herkennen. Natuurlijk wil ze Ben liever verleiden dan het leven onder ogen zien met een man die vroeger voor haar zong, maar dat allang niet meer doet. En natuurlijk gebruikt ze elk grammetje woede en manipulatie dat ze in zich heeft om te voorkomen dat haar minnaar met haar dochter uitgaat. Dat haar affaire met Ben louter een afleiding is (iets wat glashelder wordt in een hilarische scène waarin Ben probeert te, tja, praten in bed), maakt haar misschien een kreng van de bovenste plank, maar wel een waar we allemaal mee kunnen meevoelen terwijl ze ziet hoe jeugd en schoonheid de krachten bundelen en haar achterlaten.

Catherine McCormack als Mrs. Robinson. Foto: Manuel Harlan

Het stuk brengt de ontwikkeling van deze driehoek van liefde en lust in kaart met een tempo dat af en toe wat ongelijkmatig is; sommige scènes duren iets te lang, terwijl andere scherpe vignetten voorbij zijn voordat ze goed en wel landen. Het is echter een verbetering ten opzichte van de film in de slotscènes. Zonder het einde te verklappen: de simplistische, triomfantelijke ontsnapping uit de film is hier uitgebreid en uitgeplozen op een manier die de visie van elk personage toont in wat bijna neerkomt op een kreet van wanhoop. Behalve voor Mrs. Robinson. Haar vermoeide manier van onderuitzakken in een stoel en het uitblazen van rook blijken krachtiger dan de luidste schreeuw.

BOEK TICKETS VOOR THE GRADUATE