RECENSIE: The Humans, Roundabout in het Laura Pels Theatre ✭✭✭

The Humans

Roundabout in het Laura Pels Theatre

8 oktober 2015

3 Sterren

Reserveer Tickets

Wat mag je eigenlijk verwachten van een nieuw familiedrama?

Geheimen die ouders voor hun kinderen bewaren? Geheimen die kinderen voor hun ouders zwijgen? Rituelen die zijn gegroeid na jaren van familiegelegenheden? De ongemakkelijke interactie tussen de nieuwe partner en de schoonouders. Gedwongen vrolijkheid. Gezondheidsproblemen die ofwel breed worden uitgemeten, of worden weggestopt in terughoudende gesprekjes. Religieuze ruzies. Geldkwesties. Onverwachte onthullingen die eruit flappen, stil lijden, openlijk verdriet, schokkende verrassingen en pauzes die ruimte bieden voor reflectie, gedeeld begrip en misverstanden. Uitspraken met een dubbele bodem, schaduwen en schokken die de routine doorbreken. Rommel, prestaties en zorgzaamheid, al dan niet met bijbedoelingen.

Wat je waarschijnlijk niet verwacht, is een decor dat deze thema's letterlijk probeert te verbeelden. Het appartement waar de actie zich afspeelt heeft twee verdiepingen, net zoals de gesprekken die er plaatsvinden vaak twee lagen hebben. Op de bovenverdieping vang je iets op dat de zaken verandert, terwijl de spreker beneden van niets weet. Er zijn ook donkere, onverlichte hoeken boven, waardoor schaduwen een tastbare functie krijgen en gesprekken onverwacht kunnen worden afgeluisterd of onderbroken.

Gloeilampen begeven het, wat voor meer schaduw zorgt. Alleen de badkamer blijft een functionele, verlichte ruimte—een herinnering dat wat bevuild is, altijd weer gereinigd kan worden. Je hoort de indringende en vaak harde geluiden van buitenstaanders en vraagt je af of ze over je oordelen. Een buurvrouw die 's avonds laat de was doet, lijkt constant commentaar te leveren op de familie, terwijl ze in werkelijkheid gewoon haar eigen routine volgt.

Dit is 'The Humans', een nieuw toneelstuk van Stephen Karam, dat momenteel in première gaat in het Laura Pels Theatre van Roundabout, in een regie van Joe Mantello. Wellicht toepasselijk voor een stuk over een Thanksgiving-diner: dit is een 'turkey', al is hij voorzien van uitstekende bijgerechten en een overdaad aan vulling.

Karams script probeert niets nieuws, biedt weinig diepgaande inzichten en is qua vorm of inhoud niet bepaald intrigerend. In de basis doen en zeggen clichématige personages clichématige dingen. Er zijn een paar wendingen, wat wrange humor, wat situatiehumor en enkele oprecht ontroerende momenten. Er zijn kwesties rondom klasse en generaties, verraad, verwarring en toewijding. Het zou een extra lange feestdagenaflevering van een willekeurige televisieserie kunnen zijn.

Toch zijn er twee punten waarop Karams werk boven het gemiddelde uitsteekt: de dialogen zijn geloofwaardig en oprecht, op sommige plekken prachtig ontroerend; en het narratief is compromisloos, zoals families dat vaak zijn. Verwacht geen pasklare oplossingen of een happy end—dit is simpelweg een rauwe blik op een leven in transitie in de buitenwijken.

Het resultaat is dat als het stuk enige vaart of doel wil bereiken, de cast het materiaal moet verrijken met bijzondere, indringende en volstrekt geloofwaardige vertolkingen. Gelukkig is de cast waarmee Mantello het werk van Karam tot leven wekt, zonder uitzondering, van topniveau.

Jayne Houdyshell, een van de beste actrices op Broadway, is subliem als Deirdre, de matriarch van de familie Blake. Ze is in elk opzicht volstrekt echt. De scènes waarin ze haar aan dementie lijdende schoonmoeder helpt (een voortreffelijke rol van Lauren Klein) zitten vol frustratie en berusting; haar omgang met haar man en kinderen is pijnlijk eerlijk, maar doordrenkt van vermoeide, onvoorwaardelijke liefde.

In een scène aan de Thanksgiving-tafel, waar Houdyshell plotseling geëmotioneerd raakt over haar dochters, was ze prachtig beheerst, net als in haar momenten van stilte en verontwaardiging. Met grote scherpte zet Houdyshell een meesterlijk portret neer van een vrouw, echtgenote, moeder en (schoon)dochter, met alle zegen en lasten die daarbij horen. Ze verbergt haar pijn, maar koestert haar lasten evenzeer als haar geluk.

Als de patriarch wiens macht tanende is, is Reed Birney uitstekend. Deze veelzijdige acteur transformeert zijn hele fysiek om de slungelige, kalende en de controle verliezende Erik te worden. Hij toont de toewijding van het personage aan de vrouwen in zijn gezin, maar ook zijn tekortkomingen. Hij is veroordelend tegen de partner van zijn dochter, weigert hulp te vragen en kan die niet accepteren wanneer hij het nodig heeft. Birney toont een alfa-man in verval; een man die ontmand wordt door zijn eigen mannelijkheid.

Als de jongere dochter Brigid, die de gastvrouw is tijdens Thanksgiving, is Sarah Steele een toonbeeld van getergde vriendelijkheid. Ze probeert iedereen tevreden te houden; ze is de perfecte vredestichter, ook al staan haar kaken vaak strak van de begrijpelijke irritatie. Steele slaagt er echt in om een overtuigende familieband met Houdyshell en Birney neer te zetten (wat door hen met evenveel overtuiging wordt beantwoord).

Arian Moayed levert knap werk als de buitenstaander die 'bijna' geaccepteerd wordt: Richard, de partner van Brigid. Zijn stille gezwoeg in de keuken is mooi gedoseerd, en wanneer het komt tot de onvermijdelijke confrontaties met de familie, bewandelt Moayed de zorgvuldige grens van de hoopvolle schoonzoon: hij houdt voet bij stuk zonder zich te verontschuldigen voor wie hij is, maar zonder onnodig de strijd op te zoeken. Sympathiek maar standvastig.

Als Aimee, de oudere zus die onvermijdelijk degene is met de verbroken relatie, heeft Cassie Beck de lastigste taak. Haar rol is wat mager geschreven; ze hoeft weinig meer te doen dan weemoedig zijn over haar ex-vriendin, een moeilijk telefoongesprek voeren en zich ergeren aan de eigenaardigheden van haar ouders. Maar Beck navigeert hier uitstekend doorheen en vindt nuances in haar personage die hun vruchten afwerpen.

Gezien de beperkingen van de tekst doet Mantello het zo goed als je van een regisseur mag verwachten. Op een gegeven moment vroeg ik me af of het stuk sterker zou zijn met een minimalistisch decor, maar nee: Mantello heeft gelijk om een volledig decor te gebruiken, zelfs een zo voor de hand liggend decor als dat van David Zinn. Het blijkt dat er toch verrassing schuilt in een voorspelbare setting.

Karam mag deze cast, en vooral Houdyshell en Birney, zeer dankbaar zijn; zij zorgen voor een geaard realisme en toegankelijk spel dat voorkomt dat de 'grote onthulling' louter lachwekkend wordt.

Desalniettemin moeten er betere stukken zijn die Roundabout zou kunnen steunen.

The Humans is tot 27 december 2015 te zien in het Laura Pels Theatre. Boek nu uw tickets.