RECENSIE: The Mirror Never Lies, Cockpit Theatre ✭✭✭

The Mirror Never Lies

The Cockpit Theatre

18 november 2016

3 Sterren

Het was een waar genoegen om deze fascinerende en weelderige nieuwe musical weer een stap vooruit te zien zetten in de echte theaterwereld tijdens een workshop-productie in het ondernemende centrum voor nieuwe toneelstukken in Marylebone, The Cockpit.  Na vorig jaar al een eerdere versie te hebben gezien bij een 'rehearsed reading' in de RADA Studios, was dit een ervaring die ik voor geen goud wilde missen.  Het prachtige verhaal (oorspronkelijk een roman van Barbara Pym, hier voor het toneel bewerkt door Joe Giuffre), de krachtig neergezette, atypische personages, de gevatte dialogen die afwisselend gewaagd, brutaal, snobistisch en een tikkeltje sentimenteel zijn, en – bovenal – de geweldige muziek (teksten door Giuffre en composities door Juan Iglesias), bleven aangenaam en prikkelend in mijn geheugen hangen. Het smaakte naar meer.  En meer kregen we zeker.

De schrijvers hebben het werk sinds de eerdere lezing grondig herzien.  Er is een nieuwe cast aangetreden; niet dat er iets mis was met het gezelschap dat we in Bloomsbury zagen, maar nieuwe gezichten zorgen altijd voor een frisse blik op het verhaal, en het ontwikkelingsproces draait nu eenmaal om het vinden van nieuwe interpretaties.  Bovendien is de partituur toevertrouwd aan de meer dan bekwame handen van de fijngevoelige en mateloos getalenteerde Joe Finlay.  Hierdoor begint het werk echt als een volwaardige voorstelling te klinken.  Werkelijk fantastisch.

Voor de enscenering werd gebruikgemaakt van enkele goedgekozen projecties, een handvol stoelen, wat rekwisieten en slimme kostuumkeuzes: de ruime zaal werd optimaal benut.  Er staat geen regisseur vermeld in het programma, dus ik ga ervan uit dat dit het werk is van de auteurs zelf.  Ergens is dat goed, maar aan de andere kant is hun 'kindje' inmiddels volwassen genoeg om te worden overgedragen aan een bedachtzame, betrokken regisseur met dramaturgisch inzicht.  Iemand die kan helpen om deze slimme, intelligente theatrale 'vertaling' van Pym's relaas om te vormen tot een echt dramatisch schouwspel.  In de huidige vorm blijft de tekst nog veelal schematisch en literair, in plaats van organisch theatraal.  Een gefilmde 'montage' aan het begin suggereert dat het werk een pakkend openingsnummer mist om de toon te zetten en de regels van de wereld die het schetst vast te leggen.  Ik weet zeker dat de schrijvers dit ook hebben opgemerkt en mee zullen nemen in de verdere ontwikkeling.

Ondanks dat ze nauwelijks 40 uur de tijd hadden om deze korte reeks van vijf voorstellingen voor te bereiden, kende de cast de tekst volledig uit het hoofd en brachten ze het er uitmuntend vanaf.  In de titelrol van Leonora, de vrouw van middelbare leeftijd met een voorkeur voor jongere mannen, was Francesca Ellis te allen tijde beheerst en elegant.  Ze bouwde prachtig op naar een berusting die doet denken aan de Marschallin, wanneer ze afstand doet van haar ongeschikt jonge minnaar in een van de hoogtepunten van de show: het titelnummer dat na 90 minuten nog steeds de slotscène vormt.  Haar eerste bewonderaar, de antiquair Humphrey (die veranderd is van een lachertje in een tikkeltje sinistere rokkenjager), wordt nu gespeeld door Jon Osbaldeston, en zijn onschuldige jonge assistent – het doelwit van Leonora – is de argeloze James (Ryan Frank).  Leonora's beste vriendin, Meg, wordt gespeeld door Darrie Gardner, en haar oppervlakkige 'vrienden' (die een diner onmiddellijk verlaten zodra er ergens anders iets beters te beleven valt) zijn Colin (Spencer O’Brien) en Harold (Greg Keith).  Het 'brave meisje' dat valt voor de dolende (je zou bijna zeggen onverantwoordelijke) James is Phoebe (Jennifer Harraghy): haar rol is interessant, want hoewel ze zwak lijkt, wijst zij juist op de veranderingen die aan de horizon gloren.

We bevinden ons in de jaren '50, het tijdperk van de glamoureuze oceaanstomers, maar dat loopt op zijn einde.   Pym is in hart en nieren een maatschappijcriticus en haar kille distantie introduceert een dreigend element via de genotszuchtige, revolutionaire geest van Ned (ook gespeeld door O'Brien); in Bloomsbury werd hij nog zacht en subtiel neergezet, maar hier heeft hij de uitstraling van een rockabilly-beatnik.  Hoewel dat enigszins botst met zijn baan als academicus, is het een interessant experiment: wellicht verandert zijn beroep nog in iets moderners, zoals de filmwereld, televisie of de muziekindustrie.  Hoe het ook zij, hij verleidt James tijdens de oversteek van de Atlantische Oceaan – bijna uit tijdverdrijf, of 'omdat het kon' – en vindt er vervolgens genoegen in hem om zijn vinger te winden; precies zoals je zou willen dat Phoebe zou doen, maar waar zij nooit in lijkt te slagen.

Dit wekt enige ergernis bij Leonora, maar ook niet meer dan dat.  Vooral haar trots is gekwetst, en dat is niet iets waar een publiek zich heel makkelijk mee identificeert.  Ondertussen lijkt Ned met een groot bord te zwaaien waarop staat: 'De jaren zestig komen eraan!', waarmee hij ons waarschuwt dat de dagen waarin de Leonora's van deze wereld de dienst uitmaken, geteld zijn.  Mary Quant en Marianne Faithfull zullen weinig boodschap aan haar hebben.  Maar de revolutionairen – die af en toe een jointje roken – hebben hun handen vol, aangezien de energie van het verhaal grotendeels 'ondergronds' gaat: 'The Stranger' (ook gespeeld door Keith), die laat als bezoeker in de winkel verschijnt, lijkt de status quo alleen maar in stand te houden.  De boodschap van Pym stemt weinig optimistisch.

Er zijn directe parallellen te trekken met Pal Joey, ook een verhaal over onwaarschijnlijke en onpraktische liaisons tussen mensen van verschillende generaties en sociale klassen (Leonora is een dame van stand met geld; James moet in een winkel werken).  Net als bij die show kun je alleen sympathie opbrengen voor de personages (en we moeten op de een of andere manier hun kant kiezen) als ze ons weten te charmeren.  Op dit moment doen de liedjes dat volop.  Het script daarentegen voelt nog steeds aan als een roman, terwijl het moet sprankelen als een toneelstuk.  Tijd om even gas terug te nemen, en een echt spannende regisseur met dramaturgisch inzicht te zoeken om de volgende stap te bepalen!