RECENSIE: The Rubenstein Kiss, Southwark Playhouse ✭✭✭✭

Sophie Adnitt recenseert The Rubenstein Kiss, nu te zien in het Southwark Playhouse.

Henry Proffit (Jakob) en Eva-Jane Willis (Rachel) in The Rubenstein Kiss. Foto: Scott Rylander The Rubenstein Kiss

Southwark Playhouse

Vier sterren

Boek Tickets In de productie van The Rubenstein Kiss in het Southwark Playhouse wisselen heden en verleden elkaar af, begeleid door het gekraak en gezoem van elektriciteit. Het licht flikkert door een onzichtbare stroomstoot; het Spartaanse maar uiterst effectieve lichtontwerp van Mike Robertson werpt diepe schaduwen onder wenkbrauwen, ogen en jukbeenderen, waardoor iedereen onder de rij hanglampen er gaandeweg steeds meer als een skelet uitziet.

Het is een voldongen feit, een voorbode van wat komen gaat - we weten dat Jakob en Esther Rubenstein (Henry Proffit en Ruby Bentall) tot de elektrische stoel veroordeeld zijn, we moeten alleen nog ontdekken hoe ze daar terechtgekomen zijn. Deze elektrische stroom, die knettert en sist, herinnert ons constant aan die onvermijdelijkheid: dit koppel gaat sterven. De regie is al even zinderend en geladen.

Dario Coates (Matthew) en Katie Eldred (Anna) in The Rubenstein Kiss. Foto: Scott Rylander

Twintig jaar na de executie ontmoeten twee jonge mensen elkaar voor een beroemde foto van de laatste omhelzing van de Rubensteins, onwetend van de band tussen hen die blijvende gevolgen zal hebben. De ontluikende romance van het jonge stel wordt afgewisseld met flashbacks naar het verleden, waarin we getuige zijn van de laatste jaren van Jakob en Esther tot aan hun uiteindelijke arrestatie.

Losjes gebaseerd op de zaak van Julius en Ethel Rosenberg op het hoogtepunt van het McCarthyisme in Amerika, is dit de eerste Londense herneming van het stuk. De intieme setting van dit theater komt het stuk ten goede; de personages worden recht voor onze neus geplaatst en onder de loep genomen terwijl het verhaal heen en weer schiet tussen de jaren 50 en 70.

Sean Rigby (David) en Henry Proffit (Jakob) in The Rubenstein Kiss. Foto: Scott Rylander

Verhalen, feiten, 'fake news' en stadslegenden spelen een grote rol in de vertelling, en de toelichting van regisseur Joe Harmston benadrukt de onvermijdelijke vergelijking met de huidige politiek - kijken naar vreemden op straat, of zelfs dierbaren, en je afvragen waar hun ware loyaliteit ligt. Het geheel doet sterk denken aan het werk van Arthur Miller, wat waarschijnlijk geen toeval is aangezien zijn werk later in het stuk nog wordt genoemd.

Waar The Rubenstein Kiss echter wankelt, is op de momenten dat het een les probeert te trekken. De tekst van James Phillips neigt af en toe naar overdreven vroom moralisme en de scènes in de jaren 70 (de zwakkere kant van het stuk) zijn een tikkeltje melodramatisch. Toch sluit dit ergens wel aan bij de onderliggende tragedie van het verhaal: dat Esther en Jakob zinloos sterven voor een idee waar ze door geobsedeerd zijn - ook al beschouwt Jakob het als 'het mooiste idee ter wereld'.

Ruby Bentall als Esther zit vol energie en leven; ze is magnetisch om naar te kijken en vertelt de helft van haar verhaal enkel met haar ogen. Er straalt een oprechte genegenheid van haar af, die in veel meer zit dan alleen haar woorden; de tedere blikken naar haar echtgenoot en de momenten na haar arrestatie waarop ze even wankelt, verloren, zijn hartverscheurend. Ze is zo vastberaden en toegewijd dat je weet dat ze haar man tot het bittere einde zou volgen. Elders in de cast maakt Stephen Billington als FBI-agent Kramer optimaal gebruik van zijn beperkte tijd op het toneel; een imposante verschijning die langzaam barstjes vertoont en een menselijke kant onthult. Ook Eva-Jane Willis als schoonzus van de Rubensteins is briljant, al wordt ze te weinig ingezet.

Stephen Billington (Paul) in The Rubenstein Kiss. Foto: Scott Rylander

Maar de ware blikvanger van deze cast is Sean Rigby als Esthers broer David Girshfeld, de man die de Rubensteins uiteindelijk verraadt. Rigby’s acteerprestatie is opmerkelijk, vol subtiliteiten en totaal overtuigend; hij veroudert voor onze ogen, getekend door schuldgevoel en maar al te bewust van wat hij heeft gedaan. Het verhaal draait uiteindelijk minder om de Rubensteins en meer om de familie Girshfeld, mede dankzij Rigby - een relaas over wat er gebeurt na een moment van verraad en hoe je daar jarenlang mee moet leven.

Hoewel de productie allesbehalve subtiel is, is deze ragfijn opgebouwd, ondersteund door een eersteklas cast en een passende locatie. The Rubenstein Kiss is zeer aangrijpend en blijft in deze door en door menselijke herneming een uitstekend voorbeeld van modern drama.

Tot 13 april 2019

BOEK NU JE TICKETS VOOR THE RUBENSTEIN KISS