RECENSIE: Things I Know To Be True, Lyric Hammersmith ✭✭✭✭✭

Het ensemble van Things I Know To Be True. Foto: Manuel Harlan Things I Know To Be True Lyric Hammersmith, daarna op tournee

16 september 2016

5 Sterren Boek tickets voor Things I Know To Be True Er is geen reden om er doekjes om te winden bij deze productie, dus dat zal ik dan ook niet doen.  Het is overweldigend.  Simpelweg adembenemend.  Zelden verlaat ik de zaal met tranen in mijn ogen, totaal niet in staat om mijn gevoelens onder woorden te brengen.  Dit ligt niet alleen aan de climax van het stuk, maar eerlijk gezegd aan de opbouw en uitvoering van het geheel. Wanneer een productie me geen kans geeft om me te onttrekken, maar me naar binnen zuigt ondanks mijn pogingen om aantekeningen te maken, dan weet ik dat ik naar iets heel speciaals kijk.  En Things I Know To Be True is dat absoluut.  Speciaal.

Things I Know To Be True is een coproductie van Frantic Assembly en State Theatre Company of South Australia, onder de gezamenlijke regie van hun artistiek directeuren (respectievelijk Scott Graham en Geordie Brookman).  De produktie ging eerder dit jaar in première in Adelaide, waar het stuk zich ook afspeelt, en hoewel de produktie van continent is gewisseld en de cast is veranderd, is de setting hetzelfde gebleven.  Hoewel er voor dit deel van de speelperiode een Britse cast is gekozen, blijven alle geografische verwijzingen intact.  Er is besloten om de acteurs met Britse accenten te laten spelen, wat zorgt voor een vervaging van de locatie en de universaliteit benadrukt van de thema's die we tegenkomen, waardoor het directer en persoonlijker aanvoelt voor een lokaal publiek.

Gedurende de avond zien we een jaar uit het leven van de familie Price zich ontvouwen, en het blijkt een turbulent jaar te zijn waarin de ambities van de ouders voor hun kinderen niet worden waargemaakt en elk van de kinderen op zijn beurt de beslissing moet nemen om een eigen weg te kiezen en de bijbehorende gevolgen te dragen.  De productie opent met een leeg podium; alle theatraliteit ligt bloot.  Het enige dat de ruimte vult, is een veelvoud aan hanglampen, die feilloos worden ingezet om het verhaal te versterken (het decor en lichtontwerp zijn beide treffend ontworpen door Geoff Cobham).  Gaandeweg de voorstelling bouwt de cast langzaam de achtertuin op, terwijl de familieleden hun gekozen paden bewandelen.  Hoewel de verhalen van de kinderen naast elkaar geplaatst misschien overdreven dramatisch lijken – één met een gebroken hart, één die haar man verlaat, één die worstelt met identiteit en een ander die betrokken raakt bij illegale praktijken – maakt de overgave van de cast ze volkomen geloofwaardig.

De cast is ontzettend sterk en benut elk subtiel moment van humor of pathos uit het knappe script van Andrew Bovell.  Terwijl ze manoeuvreren tussen rechtstreekse monologen tot de zaal, verhoogde fysieke metaforen en naturalistisch spel, worden de komedie – en tragedie – van het stuk perfect gediend door de zelfverzekerde, charismatische en vakkundige benadering van het ensemble.  Er wordt in geen enkel moment te lang gezwolgen – tempo is de drijvende kracht – en de minder vrolijke momenten zijn nooit gratuit, maar komen voort uit de personages.  Rosie, het jongste kind, wordt prachtig neergezet door Kirsty Oswald; hoewel haar proces misschien minder dramatisch lijkt dan dat van haar broers en zus, vormt zij de ruggengraat van het stuk, als deelnemer én als toeschouwer.  Haar momenten waarin ze het publiek direct aanspreekt, zijn precies goed gedoseerd en ontzettend innemend.  Elk personage krijgt, naarmate hun grote beslissingen naderen, de kans om contact te maken met het publiek, en naarmate ze dat doen, worden we steeds verder meegezogen.  Fran is als de matriarch van het gezin een factor om rekening mee te houden, en haar strijd, indrukwekkend neergezet door Imogen Stubbs, is pijnlijk om te zien: een moeder die worstelt om open met haar kinderen te communiceren.  Het is werkelijk een glansrol.  Haar gepensioneerde echtgenoot, Bob (Ewan Stewart), is in elk opzicht de perfecte tegenhanger, zowel in lichte als duistere momenten, terwijl de ene na de andere emotionele bom barst.

Het fysieke spel is prachtig verweven met de plot, de scènewisselingen, de dialogen, en de dromen en ambities van de personages.  Ze bezitten een lyrische, droomachtige kwaliteit die de diepste verlangens van de personages uitdrukt – en ze blijken prachtig ontroerend.  Personages die worden gestreeld door handen zonder lichaam terwijl ze een ontmoeting met een geliefde uit het verleden herinneren, of ze boven de hoofden uitgetild en weggedragen zien worden wanneer hun hunkering naar boven komt; het voelt essentieel in momenten waarop woorden niet langer volstaan.  Toch worden deze fysieke momenten, zoals veel in de produktie, op verschillende manieren ingezet en doorspekt met humor: van soepele scènewisselingen met schuivende meubels tot licht abstracte reacties van de kinderen die luisteren naar hun ouders die vertellen hoe een van hen werd verwekt.

Dit is deels wat de produktie zo succesvol maakt.  Met een onderwerp dat zo makkelijk in sentimentaliteit had kunnen vervallen, is het briljant geconstrueerd, waardoor die valkuil continu wordt vermeden.  Andrew Bovell ontwijkt behendig deze al te makkelijke verleiding en zelfs in de meest sobere en emotionele momenten is humor nooit ver weg, wat de hele ervaring des te aangrijpender maakt. De cast straalt collectief door hun toewijding aan het verhaal.  Het ritme en de inhoud van de dialogen geven zo'n sterk gevoel van een ensemble en, uiteindelijk, een familie, wat de emotionele achtbaan alleen maar spannender maakt.  De tragische onvermijdelijkheid in scènes zoals de aanvaring van Pip (Natalie Casey) of Mark (uitstekend vertolkt door Matthew Barker) met hun moeder wordt hierdoor des te indringender.

Families zijn gecompliceerd en rommelig, maar familiedrama's kunnen, mits goed gevangen, enorm ontroerend zijn.  Ongeacht onze achtergrond hebben we allemaal emotionele opvattingen over 'familie', en die connecties zitten meestal diep.  Brookman en Graham hebben Bovells toch al vitale verhaal op zo'n manier tot leven gewekt dat de prestaties van de acteurs werkelijk tot grote hoogte stijgen.  Ik daag je uit om niet geraakt te worden.  Dit is, kortom, een zinderende produktie met een universele zeggingskracht.  Ik kan alleen maar zeggen: gaat dat zien!  Je zult niet teleurgesteld zijn.

BOEK TICKETS VOOR THINGS I KNOW TO BE TRUE