RECENSIE: Three Sisters, National Theatre Londen ✭✭✭✭✭

Julian Eaves recenseert de bewerking van Anton Tsjechovs Drie Zusters, nu te zien in het Lyttelton Theatre van het National Theatre in Londen.

Sarah Niles, Rachael Ofori en Natalie Simpson in Drie Zusters. Foto: The Other Richard Three Sisters

National Theatre (Lyttelton),

5 Sterren

Boek Tickets

Dit is zo'n glorieuze productie waarin verschillende energieën samenkomen om een werkelijk bijzondere theaterervaring te creëren. Tsjechovs tijdloze klassieker over het lot van drie zussen krijgt hier een welkom nieuw jasje met een Afrikaanse styling: het verhaal verhuist naar het Nigeria van na de onafhankelijkheid, getergd door de Biafra-oorlog (Biafra was de naam van het landsdeel dat zich afscheidde van de federatie, voordat het met veel bloedvergieten werd ingelijfd door Lagos). Geïnspireerd door Chinua Achebe's 'Things Fall Apart', de onlangs verfilmde roman over dit conflict, vindt de Nigeriaanse toneelschrijver Inua Ellams talloze parallellen tussen de verbitterde Russische burgerij uit de provincie en zijn bevoorrechte maar onberaden Afrikaanse rebellen. Hoewel de plot de Russische tragedie volgt, geeft de nationale strijd die hun wereld uiteenrijt deze personages een epische allure die in het origineel ontbreekt. Het doet vaker denken aan de grandeur van 'Gone With The Wind' dan aan de beklemming van 'Oom Vanja' of 'De Kersentuin'.

Anni Domingo en Sarah Niles. Foto: The Other Richard

Dit geldt ook voor de gedurfde keuze van Ellams om de toon van met name de eerste helft op te vrolijken; het wordt bijna lichtvoetig en frivool, denk aan een bruisende soapserie of aan de verwende zuidelijke gentry van Margaret Mitchell voordat hun beschaving wordt weggevaagd. Dit gevoel wordt versterkt door de krachtige regie van Nadia Fall: wie haar indrukwekkende 'Dara' in hetzelfde theater heeft gezien, zal genieten van haar talent om een groots epos te combineren met een ragfijne analyse van machtsverhoudingen tussen de seksen en de verstikkende werking van het huwelijk. Ze schakelt feilloos tussen het huiselijke en het politieke, wat resulteert in een filosofische geschiedenisles geworteld in complexe, subtiele menselijke relaties.

Ken Nwosu en Natalie Simpson. Foto: The Other Richard

Dit komt nergens intenser tot uiting dan in het spel van de hoofdrollen. Sarah Niles is krachtig, vastberaden en medogend als de oudste dochter Lolo, die alleenstaande blijft – behalve voor de kinderen op haar school – en die misschien wel de 'stem van de auteur' vertolkt. Rachael Ofori speelt de praatgrage, gedreven jongere zus Udo en Natalie Simpson de zwijgzame maar gepassioneerde Nne Chukwu. Maar terwijl dit drietal het hoogste woord voert, is de meest spannende theatrale boog voor Ronke Adekoluejo als Abosede. Met haar geraffineerde manier om elke situatie uit te buiten, klimt zij onverbiddelijk op naar een positie van absolute macht over de familie. De sleutel tot haar succes is de wijze waarop ze de mannen om haar heen bespeelt: Tobi Bamtefa's Dimgba, de idealistische maar zwakke broer die de familie de afgrond in helpt, wordt moeiteloos door haar gemanoeuvreerd, waarna ze haar vizier richt op een grotere prooi: de onzichtbare Benedict Uzoma, die het landhuis opkoopt.

De cast van Drie Zusters. Foto: The Other Richard

Verweven in dit beladen scenario is een diepgaand, bijna Shaviaans discours over de aard van staatvorming, politiek, geld en – onvermijdelijk – kolonialisme. Net als in 'Death and the King's Horseman', dat enkele jaren geleden hier te zien was, is de schaduw van de Britten op zoek naar rijkdommen alomtegenwoordig in Nigeria. Zoals Sule Rimi's personage Oyinyechukwu aan het bittere einde haarscherp duidelijk maakt: de nieuwe machthebbers staan erop een anglocentrisch onderwijssysteem in stand te houden. Zo moeten Nigeriaanse kinderen leren dat de Britse ontdekkingsreiziger Mungo Park aan het begin van de 19e eeuw de bron van de Niger 'ontdekte'. Deze visie wordt opgedrongen aan Lolo, inmiddels hoofdonderwijzeres, om haar machteloosheid tegenover de zegevierende staatscontrole te benadrukken. De pijn die zij hierbij voelt, verheft haar tragedie en die van haar familie tot de tragedie van heel Afrika. Geen wonder dat het publiek aan het einde als één man opstond voor een staande ovatie, als eerbetoon aan de kracht van de boodschap en de prachtige, gedenkwaardige vorm waarin deze gegoten is.

Terug naar onze Homepage