RECENSIE: Translations, National Theatre ✭✭✭✭

Danny Coleman-Cooke bespreekt Brian Friels Translations, nu te zien in het Olivier Theatre van het National Theatre.

Colin Morgan als Owen in Translations. Foto: Catherine Ashmore Translations

Olivier Theatre

National Theatre

30 mei 2018

4 Sterren

Boek Nu

Brian Friels Translations werd geschreven in 1980 en speelt zich af in de 19e eeuw, maar voelt in 2018 nog even actueel en relevant als toen. In een tijd waarin machtsdeling in Noord-Ierland wordt bemoeilijkt door kwesties rond taal en identiteit, blijft deze zinderende productie onverminderd krachtig.

Taal is immers niet alleen een communicatiemiddel, maar een uiting van identiteit en politiek. Friel vat dit perfect samen door meesterlijk te manoeuvreren tussen politieke thema's als onderwijs, het Britse kolonialisme en de complexiteit van relaties die grenzen en facties overstijgen.

Een scène uit Translations in het National Theatre. Foto: Catherine Ashmore

Translations speelt zich af op een kleine school in Donegal in de 19e eeuw. Alles lijkt vredig, totdat Engelssprekende soldaten arriveren om het gebied in kaart te brengen en nieuwe, gestandaardiseerde plaatsnamen in te voeren.

Dit zet een reeks gebeurtenissen in gang: een van de dorpsbewoners wordt verliefd op een Britse soldaat, terwijl een ander als collaborateur wordt gezien wanneer de werkelijke plannen van de militairen duidelijk worden.

Dermot Crowley (Jimmy Jack) en Ciarán Hinds (Hugh) in Translations. Foto: Catherine Ashmore

Friels dialogen bezitten een prachtige lyriek die een genot is om naar te luisteren, zelfs wanneer de personages op het toneel simpelweg wat grappen maken. Dankzij de relatief sobere enscenering staan de poëzie en de kracht van de taal echt centraal; de woorden van Friel zijn meer dan sterk genoeg om deze voorstelling te dragen.

De enorme ruimte van het Olivier Theatre kan voor producenten een uitdaging zijn, maar deze productie pakt het precies goed aan met een intiem 'podium-op-het-podium' waar het merendeel van de actie plaatsvindt. De rest van de ruimte is gevuld met gras en aarde, tot leven gewekt door sfeervolle mist, stormen en uiterst slimme belichting.

De cast is over de gehele linie subliem, met een eersteklas chemie. Ze weten elk moment uit het uitdagende en vaak meertalige script te benutten.

Adetomiwa Edun (Luitenant Yolland) and Judith Roddy (Marie). Foto: Catherine Ashmore

Met name Adetomiwa Edun and Judith Roddy zijn ontroerend en vermakelijk als het onfortuinlijke liefdeskoppel dat elkaar letterlijk niet begrijpt door het gebrek aan een gemeenschappelijke taal. Ciarán Hinds is eveneens indrukwekkend als de charismatische, wat sjofele schoolmeester die klassiek onderwijs geeft op het Ierse platteland.

Mijn enige puntje van kritiek is het tempo; hoewel de trage opbouw van de eerste akte gemakkelijk vergeven kan worden, voelt het einde wat abrupt aan en biedt het niet de ontknoping waar sommigen wellicht op hopen.

Maar dit zijn slechts kleine details; Translations is een fantastische avond uit en een staaltje theatraal vernuft van een van de grootste toneelschrijvers van zijn generatie.

BOEK NU VOOR TRANSLATIONS