RECENSIE: Travesties, Apollo Theatre ✭✭✭✭

Tom Hollander als Henry Carr in Travesties. Foto: Johan Persson Travesties

Apollo Theatre

16 februari 2017

4 Sterren

Regel nu je kaarten

Op een zeker moment in deze scherpe en doordachte uitvoering laat avant-garde dichter Tristan Tzara zich ontvallen: 'Het moge onzin zijn, maar het is tenminste geen intelligente onzin.'

Travesties bevat een behoorlijke dosis onzin, maar belangrijker nog is dat het stuk ook opvallend intelligent is; tegen de tijd dat je de zaal verlaat, voelt het alsof je hersenen duizend sudoku's hebben opgelost.

Het stuk speelt zich af in het Zürich van 1917, waar de stad door een opmerkelijke speling van het lot onderdak bood aan James Joyce, de rebelse kunsttheoreticus Tristan Tzara en de destijds nog onbekende Vladimir Lenin.

Het is onwaarschijnlijk dat dit drietal ooit samen een blokje Gruyère heeft gedeeld, maar dankzij Stoppards personage Henry Carr – een verwarde en onbetrouwbare verteller op leeftijd – krijgt de auteur alle ruimte om een complex en gelaagd stuk te weven vol politieke en artistieke thema's.

Door drie zulke uiteenlopende personages samen te brengen, voert Stoppard een debat over de betekenis van kunst: wat stelt het voor en heeft het eigenlijk wel waarde?

De traditionalist Carr gaat hierbij fel in discussie met de opstandige Tzara en de klassenbewuste Lenin. Het mag duidelijk zijn aan welke kant Stoppard zelf staat; Carrs vurige pleidooi voor de kracht en het belang van artistiek genie had zo uit Stoppards eigen koker kunnen komen. Toch geeft hij alle partijen een eerlijke kans, wat resulteert in een meeslepende en prikkelende voorstelling.

Tom Hollander als Henry Carr in Travesties. Foto: Johan Persson

Carr ruziet daarnaast met Joyce over onbetaalde schulden, terwijl hij tegelijkertijd probeert de radicale maar hartelijke bibliothecaresse Cecily voor zich te winnen. Het stuk leent rijkelijk van Wilde's The Importance of Being Earnest, maar strooit evengoed met woordspelingen, limericks, flarden Russisch en zang.

Hoewel het surrealisme voor mij af en toe net een stapje te ver ging, is het overduidelijk dat Stoppard een ware meester van het woord is. Zelfs als er de nodige grappen en verwijzingen langs je heen gaan (wat mij ongetwijfeld ook is overkomen!), raken er nog meer dan genoeg de juiste snaar.

De cast brengt deze complexe dialogen voortreffelijk ten gehore. Tom Hollander is zowel komisch als ontroerend in zijn vertolking van de oude en de jonge Henry Carr. Hij brengt een oprechte kwetsbaarheid aan in deze ondeugende narcist en fantast, ondersteund door een messcherpe komische timing.

Er is ook uitstekend bijspel van Tim Wallers als de revolutionaire butler van Carr, evenals van een sterk komisch duo: Clare Foster als Cecily en Amy Morgan als Gwendolen, die samen een schitterend duet vertolken. Wel had ik een klein puntje van kritiek op de Lenin van Forbes Masson; op sommige momenten klonk hij eerder Schots dan Russisch.

Patrick Marber, die blijkens zijn toelichting in het programmaboekje een oprechte liefde voor dit stuk koestert, regisseert het met veel flair. Het sobere decor biedt ondertussen tal van verrassende hoekjes en gaten waar personages in kunnen verdwijnen en weer uit tevoorschijn kunnen komen.

In een tijd waarin de rol van kunst meer dan ooit ter discussie staat, had Stoppards stuk niet op een beter moment kunnen komen. Travesties brengt je in verwarring en intrigeert tegelijkertijd; een meesterlijk geschreven werk dat je de hele weg naar huis zal bijblijven.

BOEK NU TICKETS VOOR TRAVESTIES IN HET APOLLO THEATRE