ELEŞTİRİ: Travesties, Apollo Tiyatrosu ✭✭✭✭

Travesties oyununda Henry Carr rolüyle Tom Hollander. Fotoğraf: Johan Persson Travesties

Apollo Tiyatrosu

16 Şubat 2017

4 Yıldız

Hemen Bilet Alın

Bu zekice ve üzerine düşünülmüş prodüksiyonun bir noktasında, avangart şair Tristan Tzara küçümseyen bir tavırla şöyle der: 'Saçma sapan bir şey olabilir ama en azından akıllıca bir saçmalık değil.'

Travesties epey bir saçmalık barındırıyor ama daha da önemlisi, olağanüstü derecede zekice kurgulanmış; tiyatrodan ayrıldığınızda beyniniz bin tane sudoku çözmüş gibi hissedeceksiniz.

Oyun, tarihin o dikkat çekici cilvelerinden birinde James Joyce'un, sanat karşıtı akademisyen Tristan Tzara'nın ve o zamanlar tanınmayan Vladimir Lenin'in aynı anda yaşadığı 1917 Zürih'inde geçiyor.

Bu üçlünün bir dilim Gravyer peynirini bile paylaşmış olmaları pek olası değil; ancak Stoppard’ın yaşlı ve pek de güvenilir olmayan anlatıcısı Henry Carr sayesinde, siyasi ve sanatsal temaları birbirine bağlayan karmaşık ve anlamlı bir oyun inşa etme imkanı doğuyor.

Stoppard, böylesine farklı üç karakteri bir araya getirerek sanatın anlamı üzerine –yani sanatın ne olduğu ve bir işe yarayıp yaramadığına dair– bir tartışma yürütüyor.

Dolayısıyla gelenekçi Carr, isyankar Tzara ve sınıf bilinciyle hareket eden Lenin ile kıran kırana bir tartışmaya giriyor. Stoppard'ın tarafını seçtiği belli; Carr'ın sanatsal dehanın gücü ve önemine dair ateşli savunması bizzat Stoppard'ın sözleri olabilir ama her tarafa da adil bir söz hakkı tanıması, ortaya heyecan verici ve düşündürücü bir yapım çıkarıyor.

Travesties oyununda Henry Carr rolüyle Tom Hollander. Fotoğraf: Johan Persson

Carr bir yandan ödenmemiş borçlar yüzünden Joyce ile atışırken, diğer yandan radikal ve altın kalpli kütüphaneci Cicely'nin gönlünü çelmeye çalışıyor. Oyun, Wilde’ın Ciddi Olmanın Önemi (The Importance of Being Earnest) eserinden bolca ödünç alırken; kelime oyunları, manzumeler, yer yer Rusça ifadeler ve şarkılarla da renkleniyor.

Sürrealizm bazı noktalarda benim için biraz aşırıya kaçmış olsa da, Stoppard'ın söz sanatının gerçek bir ustası olduğu aşikar. Birçok göndermeyi ve espriyi kaçırsanız bile (ki eminim bana da oldu!), çok daha fazlası hedefine ulaşacaktır.

Oyuncu kadrosu bu karmaşık diyalogların hakkını fazlasıyla veriyor. Tom Hollander, Henry Carr'ın hem genç hem de yaşlı hallerini canlandırırken hem komik hem de dokunaklı bir performans sergiliyor. Keskin komik zamanlamasıyla desteklediği oyunculuğuyla, muzip, narsist ve hayalperest bir karaktere gerçek bir kırılganlık hissi katıyor.

Carr'ın devrimci uşağı rolündeki Tim Wallers ile harika bir düetle izleyiciyi mest eden Clare Foster (Cecily) ve Amy Morgan (Gwendolen) ikilisinden de mükemmel bir destek geliyor. Bununla birlikte, Forbes Masson’ın Lenin yorumuna dair ufak bir itirazım var; zaman zaman Moskova'dan ziyade İskoçya'nın Motherwell kasabasından gelmiş gibi duruyordu.

Program notlarından da anlaşıldığı üzere bu oyuna gerçek bir sevgi besleyen Patrick Marber, oyunu büyük bir yaratıcılıkla yönetirken; sade sahne tasarımı, karakterlerin saklanıp aniden ortaya çıkabileceği pek çok köşe sunuyor.

Sanatın rolünün her zamankinden daha hararetli tartışıldığı bir dönemde, Stoppard'ın oyunu daha zamanlamalı olamazdı. Travesties hem şaşırtıyor hem de merak uyandırıyor; eve dönüş yolunda sizi derin düşüncelere sevk edecek ustalıkla yazılmış bir eser.

APOLLO TİYATROSU'NDAKİ TRAVESTIES OYUNU İÇİN ŞİMDİ BİLET ALIN