RECENSIE: Urinetown, St James Theatre ✭✭✭✭✭

25 februari 2014

Urinetown

St James’ Theatre

5 sterren

Een van de onbetwiste zekerheden in het leven is dat je nooit naar de schouwburg moet gaan als je last hebt van migraine. De kans is te groot dat de pijn de herinnering aan de voorstelling vertroebelt, of dat je je simpelweg niet kunt concentreren op de nuances van het spel en de regie.

Die wijsheid bleek vanavond echter niet zo rotsvast als gedacht.

Ondanks een barstende hoofdpijn zat ik vanavond in het theater. In het St James Theatre, om precies te zijn, waar de allereerste professionele Britse productie van Urinetown (onder regie van Jamie Lloyd) momenteel in de voor-premières gaat.

Het genas mijn migraine op slag.

Dit is een verbluffende productie, in elk opzicht. Sterker nog: deze uitvoering is eigenlijk beter dan het bronmateriaal verdient.

Urinetown, met een script van Greg Kotis en muziek van Mark Hollman, beleefde zijn première in 1999 en brak in 2001 door op Broadway, waar de show drie Tony Awards in de wacht sleepte. In een van die curieuze spelingen van het lot won het de prijzen voor beste muziek, script en regie, maar verloor het de titel 'Beste Musical' aan Thoroughly Modern Millie.

Het is zo'n musical met een cultstatus; de liefhebbers zijn lyrisch en overtuigd van de genialiteit. Voor anderen is het een vermakelijke en interessante ervaring op het moment zelf, maar uiteindelijk een tikkeltje vergeetbaar.

De bruisende en uiterst gedetailleerde regie van Jamie Lloyd laat echter alle pluspunten van de makers schitteren en camoufleert handig de zwakkere plekken. Dit is in elk opzicht een geïnspireerde en verhelderende enscenering.

Het is een vreemd stuk. Het vertelt het eigenzinnige verhaal van een wereld waar water zo schaars is dat toiletbezoek op rantsoen is en alleen tegen hoge betaling mag plaatsvinden. Wie niet kan betalen, wordt verbannen naar 'Urinetown' – een plek waar niemand ooit van is teruggekeerd. We zien twee groepen: de machthebbers die het water rantsoeneren en de armoedzaaiers die vechten om het geld voor een plasje bij elkaar te schrapen. Wanneer de onderdrukten in opstand komen, leidt dat uiteindelijk tot de ondergang van de hele gemeenschap.

Het doet Fiddler on the Roof of West Side Story bijna vrolijk lijken.

De scherpe satirische ondertoon is confronterend en akelig herkenbaar. Maar ondanks de zwaarte van het thema blijft het materiaal luchtig en geestig, waarbij op slimme wijze de draak wordt gestoken met het genre musical, met Les Misérables als dankbaar doelwit.

Lloyds heldere visie brengt de kolder en de satire perfect samen. Het resultaat is een visueel en vocaal spektakel met schitterende personages, veel humor en de nodige stof tot nadenken. Er staat momenteel niets vergelijkbaars in West End: dit is met afstand het best zingende ensemble (naast Candide, dat helaas deze week stopt) van dit moment. Het is een veel scherpere satire dan Book of Mormon en biedt verrassingen die de meeste langlopende musicals missen.

De choreografie van Ann Yee is grenzeloos inventief. Net wanneer je een klassieke kick-line verwacht, laat Yee de cast een totaal andere kant op gaan. Dit voortdurend op het verkeerde been zetten van het publiek is de kern van het plezier, en de choreografie sluit daar naadloos op aan. Alles is strak, helder en fantastisch uitgevoerd. Het is zo'n zeldzame keer dat de dans net zoveel toevoegt aan het verhaal als de tekst en de muziek.

Alan Williams heeft de muzikale leiding over een hardwerkend zeskoppig orkest dat foutloos speelt. De balans is uitstekend en hoewel de dictie heel af en toe wat te lijden heeft, is de zang voor het grootste deel loepzuiver en helder. De cast kan écht zingen en dansen en geeft alles. Het is een genot om deze vakmensen zo te zien vlammen.

De casting is over de gehele linie vlekkeloos. Er valt geen onvertogen woord over te zeggen. Iedereen levert topprestaties en krijgt het moment om te stralen.

Richard Fleeshman is werkelijk subliem als Bobby Strong. Hij raakt precies de juiste komische snaar en combineert zijn 'movie star looks' met een feilloos gevoel voor zijn rol, wat resulteert in een rijk en gelaagd personage. Hij is de romantische held, maar ook het morele geweten en het offerlam. In zijn strakke grijze T-shirt en met zijn oprechte bewondering voor Hope (een perfecte Rosanna Hyland) bereidt hij het publiek feilloos voor op de waarheid achter 'Urinetown'. De vaardigheid die hij hier toont was in Ghost nog verborgen, maar het is geweldig om hem hier voluit te zien gaan. Zijn 'Run Freedom Run' is het absolute hoogtepunt van de avond.

Zoals verwacht is Jenna Russell verrukkelijk als de strenge Penelope Pennywise, de 'bewaarster van de toiletten' die de regels onverbiddelijk handhaaft. Het is een flamboyante, theatrale vertolking vol komische timing en met een stem die werkelijk de pannen van het dak zingt.

Jonathan Slinger is nog nooit zo goed geweest. Als de sluwe, meedogenloze en sarcastische Officer Lockstock is hij de Dirty Harry van de latrines, terwijl hij tegelijkertijd de 'vierde wand' doorbreekt in zijn interactie met het publiek. Simon Paisley Day is eveneens foutloos als de afschuwelijke Caldwell B. Cladwell, de man die fortuinen verdient aan de waterschaarste. Het is een heerlijk nijdige rol, vol venijn en energie.

Karis Jack is aandoenlijk als Little Sally en Marc Elliott overtuigt als Mr. McQueen. Mark Meadows is een genot als de slijmerige Senator Fipp en Madeleine Harland haalt alles uit haar rol als Soupy Sue. Bijzonder memorabel is Cory English, die met verve twee totaal verschillende rollen neerzet: zijn Old Man Strong is perfect en hij is onherkenbaar als de kwaadaardige Hot Blades Harry.

Hoewel iedereen uitstekend presteert, vallen in het ensemble vooral Alasdair Buchan, Chris Bennett en Julie Jupp op.

Soutra Gilmour tekent voor een verbluffend decor. De hele zaal van het St James Theatre is verbouwd om Gilmours visie tot leven te wekken, en dat is het meer dan waard. Het decor knipoogt op slimme wijze naar Les Misérables, maar dient vooral als een solide, geloofwaardig kader voor de bizarre en satirische actie. Dit versterkt de satire prachtig. Het is het perfecte ontwerp voor de visie van Lloyd en draagt wezenlijk bij aan het succes.

De kostuums zijn geweldig; ze roepen herinneringen op aan andere musicals en geven deze dystopische wereld vorm. Het lichtplan van Adam Silverman is sfeervol en precies goed – vooral de belichting van de bloederige scènes is zeer geslaagd.

Deze productie bevestigt de reputatie van Lloyd als een van de meest dynamische en opwindende jonge regisseurs van dit moment. Zijn visie is groots en hij zorgt ervoor dat deze schijnbaar moeiteloos wordt uitgevoerd.

Dit zou zomaar eens de beste nieuwe musical van 2014 kunnen zijn. Dat wordt een lastige show om te overtreffen.

Urinetown verhuist vanaf 29 september 2014 naar het Apollo Theatre. Boek nu je tickets!