RECENZJA: This House, National Theatre at Home ✭✭✭✭

Paul T Davies recenzuje sztukę Jamesa Grahama pt. „This House”, którą można oglądać na platformie National Theatre at Home do 3 czerwca.

Charles Edwards jako Jack Weatherill. Fot.: Johan Persson This House

National Theatre at Home

4 Gwiazdki

Dostępne online do 3 czerwca.

Zawieszony parlament, pogłębiający się kryzys gospodarczy, niezadowolenie wyborców i wyraźne podziały partyjne. Rewelacyjna sztuka Jamesa Grahama, której premiera odbyła się w 2013 roku, analizuje burzliwe lata 1974–79. Laburzyści dysponowali wówczas minimalną większością, wahającą się od 1 do 4 głosów. Graham po mistrzowsku pokazuje mechanizmy demokracji, zakulisowe układy i poświęcenia. Autor w swoim charakterystycznym stylu przekazuje ogrom wiedzy w sposób edukacyjny i zarazem rozrywkowy – wykorzystując tradycyjne rekwizyty, jak tablica i kreda, oraz żywe dialogi, skrapla lata politycznej ekspozycji w dynamiczne, porywające widowisko.

Akcja toczy się głównie w biurach whipów (rzeczników dyscypliny) Partii Pracy i Torysów, gdzie od początku wyraźnie zarysowane są różnice klasowe. Graham kreśli postacie grubą kreską: groszek z miętą i parówki dla Laburzystów kontra opera i wojskowe koneksje u Konserwatystów. Jednak w miarę rozwoju akcji obraz staje się coraz bardziej wielowymiarowy. Dramat karmi się niewiarygodnymi faktami historycznymi: sfingowanym samobójstwem Johna Stonehouse’a, głosowaniami nad członkostwem w UE czy tradycyjną „umową dżentelmeńską” (tzw. pairing), która okazuje się kluczowa nie tylko dla fabuły, ale i dla losów państwa. Starcia między wiceszefem dyscypliny Laburzystów, Walterem Harrisonem (Reece Dinsdale), a jego odpowiednikiem u Torysów, Jackiem Weatherhillem (Charles Edwards), stanowią kręgosłup sztuki. Obaj aktorzy są w tym pojedynku genialni, a w pierwszej części wspiera ich energetyczny Phil Daniels. Grahamowi udaje się nadać polityce ludzką twarz, ukazując potworne żniwo, jakie zebrała walka o władzę – aż 17 posłów Partii Pracy zmarło z wycieńczenia, próbując utrzymać kruchą większość. Lauren O’Neil jest znakomita jako Ann Taylor, rzadki kobiecy głos w tym „męskim klubie”, świetnie radząc sobie z wszechobecnym wówczas seksizmem.

Giles Taylor jako Speaker. Fot.: Johan Persson

Serce spektaklu bije wokół desperackiej potrzeby obecności posłów w izbie przy tak minimalnej przewadze głosów. Christopher Goodwin wzruszająco gra posła z Batley, który mimo fatalnego stanu zdrowia za każdym razem stawia się na głosowaniach Laburzystów. Dopiero gdy znajduje się dosłownie na łożu śmierci, zostaje zwolniony z udziału w ostatnim wotum nieufności – i opozycja wygrywa jednym głosem. Ten jeden moment doprowadził do wyboru Margaret Thatcher; historia potrafi obrócić się na pięcie w ułamku sekundy.

Reżyser Jeremy Herrin nadał sztuce należny jej epicki rozmach, a muzyka na żywo ułatwia płynne przejścia między scenami – zespół świetnie oddaje narastające wpływy punka wraz z upływem lat. Choć tempo nieco spada w nieco przydługim drugim akcie, inscenizacja zachowuje ogromną przejrzystość (np. postać Speakera zapowiadająca każdego posła), co trzyma widza w napięciu. Wybrzmiewa tu także wzajemny szacunek, jakim darzą się whipy, budząc nostalgię za czasami, gdy polityka wydawała się mniej plemienna niż dziś.

https://www.youtube.com/watch?v=6vsSHyjEMrg