ELEŞTİRİ: A Christmas Carol, Old Vic Tiyatrosu ✭✭✭✭✭

Rhys Ifans, Old Vic'te Bir Noel Şarkısı (A Christmas Carol) oyununda Ebenezer Scrooge rolünde. Fotoğraf: Manuel Harlan Bir Noel Şarkısı

The Old Vic

4 Aralık 2017

Beş yıldız

Bilet Al Tiyatroların yaz aylarında bir Shakespeare komedisi sahnelemesi ne kadar tahmin edilebilir bir durumsa, havalar soğuduğu an sağdan soldan Bir Noel Şarkısı (A Christmas Carol) prodüksiyonlarının duyurulması da o kadar olağandır. Özellikle bu yıl, müzikallerden komedi uyarlamalarına kadar birçok yapım sahneye taşındı; ancak şimdi karşımızda Jack Thorne'un (Lanetli Çocuk ile tanınan) Dickens klasiğinden yepyeni uyarlaması The Old Vic'te sahneleniyor.

Her şey oldukça alışıldık, hatta büyüleyici bir şekilde başlıyor; salona girer girmez seyircileri, Victoria dönemi kıyafetleri içinde ücretsiz meyveli tart (mince pie) ve mandalina dağıtan görevliler karşılıyor. Anında gelen o festival havası... O akşama özel kısa bir gecikme yaşansa da, bu durum yerini uzatılmış bir Victoria dönemi müzik ziyafetine (jam session) bırakarak harika bir yöne evrildi. Oyuncular, pek de tarihsel tutarlılık kaygısı gütmeyen modern dokunuşlarla odada dolaşarak parti atmosferine katkıda bulundular!

Old Vic'teki Bir Noel Şarkısı kadrosu. Fotoğraf: Manuel Harlan

Alışılmış proscenium sahne yapısı dönüştürülmüş; sahne üzerindeki koltuklar merkezi bir yol sahnesini çevreliyor. Yerden yükselen iskelet kapı kasaları odaları oluştururken, Scrooge’un sıkıca korunan para kasaları gömülü hazineler gibi zemine yerleşiyor. Tavandan sarkan devasa lamba kümeleri, tiyatronun o geniş boşluğunu doldururken, ana motif haline gelecek olan daha büyük bir feneri çevreliyor.

Oyun ilerledikçe, atmosfer daha da büyüleyici bir sinematik hal alıyor. Küçük bir grup, sahneleri gerçekten dokunaklı bir müzikle desteklerken, Hugh Vanstone’un ışık tasarımı tek kelimeyle olağanüstü. Marley’in hayaleti (huzursuz edici derecede tekinsiz ve çok çabuk geçip gidiyor!) ve Gelecek Noelin Hayaleti'nin cenaze törenini andıran girişi gibi harika tasarlanmış sahneler mevcut.

John Dagleish (Bob Cratchit), The Old Vic'te Bir Noel Şarkısı'nda. Fotoğraf: Manuel Harlan Karanlık anlara rağmen yapım, bu hikayenin sıcaklığından ve neşesinden keyif almaktan çekinmiyor. Şaşırtıcı olan ise, bu Noel Şarkısı'nın basmakalıp yaklaşımlardan kaçınma konusundaki kararlılığı. O meşhur 'Bırak bu bayram ayaklarını' (Bah, Humbug) nidaları çok az duyuluyor; yine de neyse ki Scrooge’un en iyi replikleri yerini koruyor, buna Marley’in ruhunun 'mezardan değil mideden (gravy/grave)' kaynaklandığı suçlaması da dahil. Hatta Küçük Tim bile aşırı duygusallıktan arındırılmış, bu temsilde Toby Eden tarafından sevimli bir cesaretle (ve yaşına göre inanılmaz bir profesyonellikle) canlandırılmış. Scrooge’un Noel sabahı coşkusu, Cratchit’lerin evine bayram ziyafeti taşıma yöntemiyle birleşince ortaya komik bir pandomim şamatası çıkıyor ki; bu yöntemin İş Sağlığı ve Güvenliği kurallarından nasıl geçtiğini görmek için izlemek gerekiyor.

Ana karaktere gelince, Rhys Ifans mükemmel bir Scrooge olmuş. Canlandırdığı meşhur cimri karakteri, o bilindik eli sıkılığının ardındaki köklü, acı bir kırgınlıkla birlikte genellikle asık suratlı bir portre çiziyor. Yaşından önce yaşlanmış olan Ifans'ın Scrooge'u, hayatın yükü omuzlarından ve sesinden kalktıkça, sahneler sadece önünde değil etrafında akarken farkında olmadan geçmişine, bazen gençliğinin rolüne kayıyor.

Geri kalan oyuncu kadrosu da roller arasında adeta birer hayalet gibi süzülüyor. Scrooge’un eski sevgilisi Belle, genellikle kendisine sunulandan çok daha fazla karakter derinliği ve veda şansı verilerek Erin Doherty tarafından zarafetle canlandırılmış. Golda Rosheuvel ise kararlı ama sıcak tavrıyla büyüleyici bir Şimdiki Noelin Hayaleti olmuş.

Old Vic'teki Bir Noel Şarkısı kadrosu. Fotoğraf: Manuel Harlan

Bu uyarlamada, dünyadaki 'Scrooge'ların doğuştan gelmediği, aksine sonradan dönüştürüldüğü ve onların da başkalarını dönüştürdüğü fikri işleniyor. Scrooge’un geçmişi, diğer yapımların sunduğu kısa bakışlardan daha doyurucu bir şekilde ele alınmış. Burada, aileyi borç batağına sürüklemeye devam ederken genç Ebeneezer’ı bir an önce çalışmaya zorlayan zalim ve savurgan bir baba görüyoruz. Bu erken dönem etkisi, Scrooge’un hayatının geri kalanı için bir emsal oluşturuyor ve ona sunulan az sayıda mutluluk şansının üzerine gölge düşürüyor. Scrooge’u nihayetinde kurtuluşa iten şey yine küçük bir çocuğun kaderi oluyor - ama beklediğimiz çocuk değil. Hatta Thorne’un kaleminden çıkan ilginç bir ek sahnede Ebenezer Scrooge’a, değişimin sadece Noel için değil, ömür boyu olması gerektiği hatırlatılıyor.

Ancak hayaletler ve kutlamalar arasında burada bir mesaj var. Dickens, Bir Noel Şarkısı'nı Londra’daki yoksul bir okulu ziyaret ettikten sonra yazmıştı ve Thorne, bu Noel Şarkısı aracılığıyla bunu açıkça kanalize etmek istiyor. Yardım toplayan iyi niyetli koro grubuna Scrooge, "Hapishaneler yok mu?" diye hırlıyor; "Eğer ölmek istiyorlarsa, bunu yapsalar iyi olur, böylece fazla nüfus azalır." Fikri değişmeye başladığında ve Küçük Tim’in kaderini öğrendiğinde ise, Şimdiki Noelin Hayaleti’ne öfkeyle Tim’in "sadece bir çocuk" olduğunu söyler. Hayalet, onların her zaman "sadece çocuk" olduklarını yanıtını verir. Kemer sıkma politikalarının ve bitmek bilmeyen kesintilerin olduğu bir dünyada, bu duyguların her ikisi de geçmişte kalmış, uzaktan izleyebileceğimiz Victoria dönemi gariplikleri değil. Ve bu, zavallı kader mahkumu Marley’den çok daha ürpertici bir gerçek. Bir hayalet hikayesi olmasına rağmen her şey; müzik, dans ve çıkışta elimizi cebimize atmamız için ustaca zamanlanmış bir ricayla, oldukça neşeli bir şekilde sona eriyor. Sonuç, Londra sokaklarına kendini Noel ruhuna iyice kaptırmış olarak dağılan bir seyirci topluluğu. Baş döndürücü bir neşe, ustaca işlenmiş bir yapı ve zeki bir sosyal vicdanla; bu yıl mutlaka görülmesi gereken Noel Şarkısı bu diyebiliriz.

THE OLD VIC'TEKİ BİR NOEL ŞARKISI İÇİN BİLET ALIN