ELEŞTİRİ: Hedda Gabler, National Theatre ✭✭✭✭

Hedda Gabler'da Ruth Wilson ve Rafe Spall. Hedda Gabler

National Theatre

13 Aralık 2016

4 Yıldız

Bilet Alın

Willy Russell’ın Rita'sı, eğitim gördükten sonra bile muhtemelen Hedda Gabler'ı "tek kelimeyle huysuz bir kadın" olarak tanımlardı. O, son derece itici, kaypak, duygusal olarak bir nevi kılık değiştiren, hem can sıkıntısından hem de başkalarının hayatlarını manipüle etmekten aldığı hazdan keyif alan bir karakter. Yönetmen Ivo Van Hove, tıpkı ustalık eseri A View From The Bridge (Köprüden Görünüş) yapımında olduğu gibi, klasik bir metne adli tıp titizliğiyle ışık tutuyor ve Patrick Marber’ın sadeleştirilmiş metni aracılığıyla, karakterin büyük ölçüde keşfedilmemiş özelliklerini ve oyunun gizli yönlerini ortaya çıkarıyor.

Hedda Gabler'da Sinead Matthews ve Chukwudi Iwuji

Dekor, Hedda'nın kendisi için kurduğu temiz, saf, soğuk ve duygusuz bir kapandan ibaret.  Hayalimdeki ev dediği, içinde yaşamaktan başka çaresi olmadığını iddia ettiği (sonradan şaka yaptığı anlaşılan) o ev, artık onun mozolesidir; sahnede çılgınca her yere çiçekler fırlatırken, aslında onları kendi mezarının üzerine saçmaktadır. Sahnede çıkış kapısı yoktur; oyuncular seyirci koltuklarının arasından girip çıkarlar, ancak Hedda başlangıçta seyirci gelirken oradadır ve oyun boyunca sahneden hiç ayrılmaz. Piyanoda notalar seçerken ona eşlik eden tek kişi yardımcısı, gardiyanı ve bazen de suç ortağı olan Berte'dir. Ruth Wilson, ikiliklerle dolu bir karakter olan Hedda rolünde olağanüstü bir performans sergiliyor. Kostümü, çıplakmış gibi hissettiren ama olmayan, herkesin vücudu ve güzelliği üzerinde hak iddia ettiği şeffaf beyaz bir geceliktir. Kocası Tesman'ın temsil ettiği o sıkıcılıkla evlendiğini çok iyi biliyor; "yuva kurmak" için evlendiğinin farkında, kendisine yardım eden eli de etmeyeni de ısırıyor ve "akademik" kelimesini, bazı oyuncuların "eleştirmen" kelimesine sakladığı o zehirle telaffuz ediyor. Yine de Wilson, bu bencilliği trajik bir hale büründürerek bizi Hedda'nın başka bir hayata sıçramaya cesaret edemediğine, bunun yerine sığınağı yok etme becerisinde aradığına -ve bunda bile başarısız olduğuna- ikna ediyor.

Hedda Gabler'da Sinead Matthews ve Ruth Wilson

Hedda sadece kendisinin gerçekten anladığı bir kurallar dizisine göre yaşıyor ve hayatındaki erkekler onun bu kural sistemine ayak uydurmakta yetersiz kalıyor.  Kyle Soller, Tesman'ı sevilebilir bir adam olarak yansıtıyor; tek 'suçu' hırsı ve çalıştığı konunun inanılmaz derecede niş olması; ancak karısına aşık ve Hedda'dan daha net bir ahlak anlayışı olan iyi bir adam. Chukwudi Iwuji, Lovborg rolüyle sahneye güçlü bir enerji getiriyor; önce ayık ve başarılı bir yazar, ardından sinsi Hedda tarafından alkol verilen ve yıkılan bir alkolik olarak karşımıza çıkıyor. Öte yandan Hedda'nın ona biçtiği Dionysos rolünü de yerine getiremiyor; tadını çıkardığı aşırılıklardan Hedda tiksiniyor. Sinead Matthews, Hedda'nın kıskançlığının odağı, Hedda'nın Tesman için asla olamayacağı o Lovborg'un ilham perisi Bayan Elvsted rolünde harika. Hedda'nın asla alamayacağı risklerle dolu bir hayat yaşıyor. Basında Rafe Spall, Ruth Wilson ile çalışmanın onurundan sıkça bahsetti ama işin aslı, gecenin yıldızı onun Brack rolündeki çığır açan performansı oluyor. Brack karakterleri nadiren seksi olur; ancak burada Hedda'ya duyduğu cinsel ilgi elle tutulur cinsten. Birlikte sahnede olduklarında gerilim bıçakla kesilecek kadar yoğun. Van Hove, oyunun finalinde bir kez daha kırmızı sıvının etkileyici kullanımını sergilediğinde, Brack'in aslında ne kadar tacizci ve güçlü bir adam olduğu açıkça ortaya çıkıyor.

Hedda Gabler'da Kate Duchene, Kyle Soller, Ruth Wilson, Rafe Spall ve Sinead Matthews

Bu üretim, duygusaldan ziyade entelektüel bir yapım ve yer yer o buz gibi atmosferi için bile fazla mesafeli kalıyor. Bu durum özellikle oyunun finalinde kendini gösteriyor; Hedda nihayet duvarlarını yıkıp çaresizlik içinde ağlarken, diğer karakterler daha da umursamaz ve uzak görünüyor. Bu, yapımın konsepti içinde işe yarasa da seyirciyle bir mesafe oluşturuyor ve oyun boyunca duygusal olarak belli bir uzaklıkta tutuluyoruz. Yönetmenin A View From the Bridge (Köprüden Görünüş) oyununun ulaştığı o baş döndürücü yüksekliklere (zaten çok az şey ulaşabilir) erişemese de, Van Hove'un bu yapımı her anıyla ilgi çekici, unutulmaz sahne görüntüleri yaratıyor ve oyuncu topluluğundan güçlü, adanmış performanslar barındırıyor.

21 Mart 2017'ye kadar

NATIONAL THEATRE'DA HEDDA GABLER İÇİN ŞİMDİ BİLET ALIN