ELEŞTİRİ: Here Lies Love, National Theatre Dorfman Sahnesi ✭✭✭✭✭

Here Lies Love'da Imelda Marcos rolüyle Natalie Mendoza. Fotoğraf: Tristram Kenton Here Lies Love National Theatre, Dorfman Sahnesi 15 Ekim 2014 5 Yıldız

Tommy, Jesus Christ Superstar, Evita ve Assassins müzikallerinin bir araya gelip sıra dışı bir çocuk dünyaya getirdiğini hayal edin. Gözünüzde canlandıramadınız mı? O halde National Theatre'ın yeni açılan Dorfman Sahnesi'ne (yenilenen ve ismi değişen eski Cottesloe Theatre - ki oldukça şık olmuş) mutlaka uğrayın; Public Theatre'ın David Byrne ve Fatboy Slim tarafından yazılan, olağanüstü Alex Timbers tarafından yönetilen o sarsıcı ve meşhur prodüksiyonu Here Lies Love orada sergileniyor.

Program kitapçığı Here Lies Love'ı "devrim niteliğinde bir müzikal deneyim" olarak tanımlıyor; bu kesinlikle doğru bir tabir ancak biraz eksik kalıyor. Eser aynı zamanda muazzam bir tiyatral güce sahip; zaten tiyatrosallığı ele alış biçimi ve kullanımı, onun her kesime hitap eden başarısının ve kapsayıcılığının temelini oluşturuyor.

Sahneleme biçimi oldukça kasıtlı; sahne seviyesindeki dans pistinde bulunanlar için sarmalayıcı bir etki yaratırken, balkonlarda oturanlar için ise röntgencilik hissi uyandırıyor. Bir anda, tek bir hamleyle seyirci oyunun ayrılmaz bir parçası haline geliyor: "Sarmalanan" seyirciler Filipin halkına dönüşüyor, olayları en yakından bizzat deneyimliyor ve kendi belirledikleri ölçüde onları harekete, şarkıya ya da duyguya iten propagandaya katılıyor veya direniyorlar. İzleyenler ise, kendi tercihlerine göre Filipinler'in diğer sakinleri, oyuna daha az dahil olanlar, pistte olmayı arzulayanlar veya tüm dünyayı hayranlık ve şaşkınlıkla izleyen dış gözlemciler olabiliyorlar. Bu nefes kesici ve büyüleyici tiyatro sihrine dahil olmaya direnç göstermek pek mümkün, hatta mantıklı değil.

David Korins'in set tasarımı, Charlie'nin Çikolata Fabrikası'ndan alıntı yapacak olursak, "görülebilmesi için inanılması gereken" türden. Bu sadece bir dekor değil; o an ne olması gerekiyorsa o oluyor. Renk, ışık ve sürekli değişimle nabız gibi atan heyecan verici ve bütünleşik bir tasarım; tek başına bile medya destekli propaganda kampanyaları kavramını özetlemeye yetiyor. Eğer sahne tasarımı için bir Pulitzer Ödülü olsaydı, Korins onu kesinlikle silip süpürürdü.

Zekice tasarlanmış hareketli platformlar, sarmalayıcı seviyede bir diskotek havası yaratırken (dev aynalı kürenin de bunda payı büyük!), siyasi aksiyonu ve gelişmeleri sıradan fanilerin üzerindeki daha yüksek bir düzlemde tutuyor. Tabii politikacıların kendi çıkarları için halkın arasına karıştığı bölümler hariç. Alanın her bir duvarı, boş bir yüzeyden bir arka plana veya ekrandaki hareketli görüntülere dönüşebiliyor. Korins'in bu büyülü ve değişken tasarımında, bu canlı metnin ve müziğin amacını güçlendirmeyen, ona yardımcı olmayan veya onu kurmayan tek bir detay bile yok. Tek kelimeyle fevkalade.

Hikaye, Ferdinand ve Imelda Marcos'un yükselişini ve çöküşünü, daha çok Imelda'nın deneyim süzgecinden geçirerek anlatıyor: Ninoy Aquino'ya olan ilk aşkı ve sonrasında reddedilişi; Marcos ile apar topar, mesafeli flörtleşmeleri; evlilikleri ve Filipinler'in "Camelot" çifti gibi görüldükleri o görkemli ilk yılları; Batı'nın zenginliği ve gücünün cazibesine kapılarak yozlaşmaları; iktidardayken sergiledikleri aşırılıklar ve gaddarlıklar; Aquino'nun hapsedilmesi ve suikasta kurban gitmesi; Ferdinand'ın sadakatsizliği ve mutlak gücü eline alışı; basının Imelda efsanesinin ardındaki gerçeğin peşine düşmesi; güçlerinin çözülmesi ve Amerikan hükümeti tarafından güvenli bir yere kaçırılmalarıyla sonuçlanan Halkın Gücü Devrimi. Güçlü ve önemli temalar.

Esasen, baştan sona müzikle örülü bir yapıt: akılda kalıcı dans parçaları, içten baladlar ve güçlü marşlar. Bunlara gerçek tarihten kayıtlar eşlik ediyor; Ferdinand ile oyuncu metresi arasındaki cinsel ön sevişmenin ses kaydı şaşırtıcı derecede sarsıcı, Aquino'nun öldürülmesi ise tarihi bir gerçek olduğunu bilseniz bile yürek durduracak cinsten. Anlatılamaz bir şey iş başında; müziğin o güçlü ve çekici güzelliği, yaşanan vahşetleri çok daha etkileyici kılıyor. Harika müzik ve harika sözler bir araya gelerek harika bir tiyatro ortaya çıkarmış.

Oyuncu kadrosu muazzam.

Natalie Mendoza, Imelda rolünde harikalar yaratıyor; saf bir genç kızdan kafası karışık bir kraliçeye dönüşen yolu, Imelda’nın o meşhur pabuçlarıyla yürüdüğü o karanlık ve bencil yolları asla yumuşatmaya çalışmadan, ilmek ilmek işliyor. Sesi çok güçlü; hem alt hem üst perdelerde özgürce hareket ediyor, orta tonlarda ise zengin, sürükleyici ve güçle parlayan bir devamlılığa sahip. Güzel ve zarif; Clint Ramos'un muhteşem kostümlerini büyük bir şıklıkla taşıyor ve seyirciyle sarhoş edici bir bağ kuruyor. "Why Don’t You Love Me" yorumu, yüksek enerjili vokaller ve derin duygusal yüklerle dolu kusursuz performanslar serisinin zirve noktasını oluşturuyor.

Mark Bautista, akıcı hareketleri ve pürüzsüz sesiyle şaşırtıcı derecede seksi bir Ferdinand portresi çiziyor. Imelda'yı baştan çıkardığı kadar seyirciyi de etkili bir şekilde tavlıyor. Sesi, özellikle tizlerde harika ve buradaki herkes gibi o da son derece iyi, hatta neredeyse hipnotize edici şekilde dans ediyor. Annie-B Parson’ın canlı, enerjik ve tavizsiz koreografisi şaşırtıcı derecede karmaşık ama her zaman ana uygun; Bautista bu figürleri sergilerken adeta parlıyor.

Bautista ve Mendoza ikilisi, Kennedy ailesinin "Camelot" günlerini anımsatarak, zaten siyasi dozu yüksek olan bu eseri çok daha katmanlı ve düşündürücü hale getiriyor. Bu sadece Marcos rejimi hakkında bir eser değil; aynı zamanda Batı demokrasisinin yozlaşması ve onu bir arada tutan hassas noktalar hakkındaki bir yapıt.

Ninoy Aquino rolünde Dean John-Wilson tek kelimeyle mükemmel. Karizmatik, haklı davaya inanmış ve sonuçta kahramanlaşan John-Wilson, Marcos'un pırıltısına karşı dengeleyici bir unsur oluşturuyor. Yine harika bir ses ve yetenekli bir dansçı; bir başka dev performans. Suikasta uğramasıyla biten "Gate 37" şarkısındaki performansı olağanüstü.

"When She Passed By", bir şeylerin ters gittiğini açıkça belli eden ilk parça; Gia Macuja Atchinson (Imelda'nın çocukluk arkadaşı olan ancak Marcos gelince bir kenara atılan Estrella rolünde), davetli olmadığı halde sokaktaki kalabalığın arasından izlediği Marcos düğününde kendisini ne kadar mutlu hissettiğini anlatıyor. Atchinson'ın berrak, anlam yüklü ve altın tınılı muazzam bir sesi var. İkinci perdedeki "Solano Avenue" parçası da atmosferi ve düşünceleri değiştirmede aynı derecede etkili.

"Sarmalanan" seyircileri kol hareketleri ve basit adımlarla coşturan, müziğin sunumundaki disko havasını bir kukla ustası gibi yöneten DJ rolündeki Martin Sarreal tam bir cevher. Enerjisi Richter ölçeğinin bile üzerinde ve kalabalığı ustalıkla yönlendiriyor. Ardından, sözleri bizzat o günleri yaşayanların tanıklıklarından derlenen, sade ve güzel bir parça olan halkın devrim şarkısı "God Draws Straight"te asıl ustalığını konuşturuyor; Marcos etkisinin bittiği ve Manila halkının dünyalarına barış getirdiği bu anlarda müzik ve ruh hali tamamen değişiyor. Büyüleyici ve yüce bir an.

Kadrodaki herkes devleşiyor; sergilenen yüksek enerji dikkat çekici ve hiçbir anı boşa gitmiyor. Timbers, güzel ve neşeli olduğu kadar yenilikçi ve düşündürücü, sıra dışı bir tiyatro eseri ortaya koymuş. Daha önce hiç böyle bir şey görmediğimi söylersem mübalağa etmiş olmam. Dans etme potansiyeli yüksek, şahane bir iş.

Prömiyer akşamı seyircilerin Here Lies Love hakkında neler düşündüğüne göz atın:

http://www.youtube.com/watch?v=c51Po0eJCdw