ELEŞTİRİ: Present Laughter, Old Vic Theatre ✭✭✭✭✭

Julian Eaves, Noel Coward'ın şu an Londra Old Vic Tiyatrosu'nda sahnelenen ve Andrew Scott'ın başrolünde olduğu Present Laughter (Bugünkü Kahkaha) oyununu değerlendiriyor.

Present Laughter

Old Vic Tiyatrosu,

27 Haziran 2019

5 Yıldız

Şimdi Bilet Al

Birkaç yıl önce National Theatre, büyük İngiliz oyun yazarlarının eserlerini aslına sadık kalarak temsil etme misyonu çerçevesinde, Noel Coward'ın az sahnelenen ve pek bilinmeyen orta dönem komedilerinden biri olan bu eseri tozlu raflardan çıkarıp aslına uygun bir şekilde sahneye koymuştu. Tiyatronun kadrolu oyuncuları kendilerine biçilen rolleri hakkıyla yerine getirmiş; hantal mobilyalar, envaiçeşit ıvır zıvır ve dekorlarla dolup taşan bir Lyttleton sahnesinde yollarını bulmaya çalışmışlardı. Sahne tasarımı, bohem hayatın boğucu havasını yansıtmak istercesine giderek daralıyordu. Ve o kalabalık keşmekeşten, oyunun başrolü sanki gidecek hiçbir yeri yokmuşçasına monoton bir performans sergilerken, bir şekilde hafif bir töre komedisi çıkarmaya çabalamışlardı. Bu yüzden Old Vic'in bu "eskimiş" klasiği yeniden canlandıracağını duyduğumda, zihnimde uyarı zilleri çalmaktan ziyade Mussorgsky'nin ‘Boris Godunov’ operasındaki Taç Giyme Sahnesi yankılanıyordu.

Ne kadar da yanılmışım. Yönetmen Matthew Warchus, kendi deyişiyle Old Vic sahnesinde –inanması güç ama ilk kez bir Coward oyunu yönetmesine rağmen– büyüleyici bir dönüşüme imza atmış. Andrew Scott, her an ‘oyunculuk’ yapmaktan kendini alamayan aktörün o zorlu ve merkezdeki rolüne geri dönüyor. Scott’ı en son yine aynı sahnede, birkaç yıl önce Coward'ın ‘Design for Living’ oyunundaki üç bohem aşıktan biri olarak izlemiştim. O dönem yönetmen Anthony Page, Scott’ın sahne çalan, yüksek enerjili yeteneğini sergilemesi için ona tam bir özgürlük tanımıştı. Şimdi ise yaklaşık on yılın birikimiyle, çok beğenilen (ve ölçülü) bir Hamlet performansı ile televizyondaki titiz çalışmalarının ardından Scott, olgunluğunun zirvesinde. Üç perdenin çoğuna hâkim olan ve başrol oyuncusunu seyirciyi eğlendirecek fikirleri tüketme riskiyle baş başa bırakan bu rolde, çok daha azıyla çok daha büyük işler başarıyor.

Ancak Scott için böyle bir risk söz konusu bile değil. Burada kendine ve çevresinde gelişen her şeye (veya neredeyse her şeye) ustalıkla, mükemmel bir şekilde hâkim. Olması gereken de tam olarak bu: Rol, müthiş yetenekli bir aktör için adeta bir gövde gösterisi alanı. Bu kadar zeki ve ince elenip sık dokunmuş bir profesyonelin şaşırtıcı dramatik becerilerini izlemek, prodüksiyonun en büyük keyif kaynaklarından biri. Gerçek hayatta da Coward'ın Garry Essendine karakterinin her fırsatta sahip olduğunu söylediği o büyük şöhrete kavuşmuş bir oyuncuyu izlemek, seyirci için ayrıca tatmin edici. Nitekim final selamında, sahnenin önünde gözlerini pürdikkat seyirciye dikmiş iri kıyılı bir güvenlik görevlisinin belirmesi, şüphesiz aşırı heyecanlı bir hayranın yıldıza tebriklerini bizzat sunmaya kalkışmasını engellemek içindi.

Ne kadar dramatik! Yine de, Scott’ın karizması, etrafındaki benzer kalitedeki oyuncu kadrosu olmasa bu kadar etkili olmazdı. 1943'te kaleme alınan bu eser, Essendine evine giren çıkan ev halkının, personelin ve misafirlerin kusursuz bir fars zamanlamasıyla beş ayrı kapıdan geçişlerini yöneten Coward'ın en iyi dönemini yansıtıyor. Indira Varma, Liz Essendine rolünde, ayrı yaşadığı kocasının son fethi olan Daphne Stillington'ın (Bakınız: Kitty Archer) toy heyecanından hiç etkilenmeyerek ona harika bir zıtlık oluşturuyor. Archer, Çehov'un 'Martı'sındaki Nina karakterine yapılan ve kötü oyunculuğuyla ustalara taş çıkartan o hınzır göndermenin tadını çıkarıyor. İlginç bir şekilde Warchus, Essendine'in parıltısına kapılan iki karakterle daha da uyarıcı bir karmaşa yaratıyor: Luke Thallon'ın canlandırdığı, usta tiyatrocunun mahremiyetine sızmak için yalanlar söyleyen o fevri ve inandırıcı genç yazar Roland Maule; ve kadro seçimindeki daha da ilham verici bir dokunuş olan 'Joe' Lyppiatt. Enzo Clienti’nin ellerinde bir nevi Ricky Martin figürüne dönüşen bu karakter, hem büyüleyici hem de ürkütücü: Sonunda, oldukça 'demokratik' ve her şeyi kucaklayan Essendine ile 2. perdenin kapanışındaki striptiz sahnesini paylaşıyor.

Ayrıca Abdul Salis tarafından enerjik bir şekilde canlandırılan öfkeli Morris Dixon ve Suzie Toase'un mükemmel yorumladığı aldatılmış eşi Helen ile Sophie Thompson’ın Miss Jean Brodie tarzındaki, sabrı taşmış sekreteri Monica Reed de var. Ve Joshua Hill’in hayat verdiği, (muhtemelen) tamamen heteroseksüel uşak Fred de orada (gerçi Garry'nin ona el altından para vermesi gibi şüpheli anlar, göründüğünden biraz daha fazlası olabileceğine dair ipuçları barındırıyor). Çünkü Coward dünyasındaki karakterlerin durumu hep böyledir: Asla göründükleri gibi değillerdir ve kesinlikle iddia ettikleri kişiler değildirler. Eğlence, imajlarından ve itibarlarından aslında ne kadar saptıklarını keşfetmekte gizli. Hatta hizmetçi Miss Erikson (Liza Sadovy) bile diğerleri kadar sürprizlerle dolu (Sadovy, Miss Stillington’ın korkunç teyzesi Lady Saltburn olarak kısa süre göründüğünde daha da çok eğleniyor... evet, her şey birbirine çok şık bir şekilde bağlanıyor!).

Tüm bunlar Rob Howell'ın muazzam Art Deco setinde sahneleniyor. Howell aynı zamanda kusursuz kostümlere de imza atmış ve bunlar büyük ustalar Tim Lutkin ve Hugh Vanstone tarafından mükemmelce aydınlatılmış. Ses tasarımı Simon Baker’a emanet (bize sürekli ucuz müziğin gücünü hatırlatıyor; tıpkı popüler düğünlerin vazgeçilmezi haline gelen o klişe şarkılardan oluşan sıkıcı 'çalma listeleri' gibi).

Ancak nihayetinde, tüm bu kurgu, seyirciyi baştan çıkarma ve büyüleme kapasitesine sahip olmasaydı çökerdi. Oyun, gerçek hayatlarımızdan inanılmaz derecede uzak ama rol yapmaya olan tutkumuzun, kendimizi kandırmamızın ve arzularımız karşısındaki çaresiz zayıflığımızın gerçeğiyle dolu bir yaşam vizyonu sunarak tüm direnci kırıyor ve tam bir başarıya ulaşıyor. Başkaları için çoğu zaman sorun teşkil etmiş bir oyuna yönelik bu ilk deneme, yılın öne çıkan oyunlarından biri.

PRESENT LAUGHTER İÇİN BİLET ALIN