ELEŞTİRİ: The Tempest, Jermyn Street Theatre London ✭✭✭

Julian Eaves, Trevor Nunn tarafından Londra’daki Jermyn Street Theatre’da yönetilen William Shakespeare’in Fırtına (The Tempest) oyununu inceliyor.

Fırtına'da Kirsty Bushell (Miranda) ve Michael Pennington (Prospero). Fotoğraf: Robert Workman

Fırtına Jermyn Street Theatre,

13 Mart 2020

3 Yıldız

İlgili tetikleyici buraya gelecek

Shakespeare'in bu veda niteliğindeki son oyununun yeniden sahnelenmesindeki asıl cazibe, duayen klasik tiyatro oyuncusu Michael Pennington’ı (76), devrik Milano Dükü Prospero rolünde şiirsel anlatım üzerine bir ustalık sınıfı sunarken izleme fırsatı. Salondaki pek çok genç oyuncunun öne doğru eğilip, Pennington'ın en karmaşık tiradlarda bile anlamı zahmetsizce bulup ifade etme yeteneğine büyülenmişçesine odaklandığını fark ettim; inandırıcı bir gerçeklik duygusunu yıkmak için elinden geleni yapan bir metinle bunu başarmak hiç de kolay değil. Prospero (İtalyancada 'başarılı olacağım' anlamına gelir), Avrupalılarca bilinmeyen uzak bir adada mahsur kalmış, bir mağarada yaşayan ancak ruhlara ve hatta doğa olaylarına hükmedebilen büyülü güçlere sahip bir karakter. Oyunun barındırdığı bu fantezi dolu çelişkiler, onu uzun zamandır Shakespeare'in en sorunlu dramlarından biri haline getirdi. Bugün yapılan her sahneleme; Avrupa sömürgeciliğinin sorgusuz sualsiz bir onayı, tek kadın karakterin (sihirbazın kızı Miranda) şovenist bir şekilde manipüle edilmesi veya sadece saçma olarak görülebilecek bir hikâyedeki tutarsızlıkları aşmak zorunda.

Whitney Kehinde (Ariel), Richard Derrington (Antonio), Peter Bramhill (Sebastian), Lynn Farleigh (Gonzalo) ve Jim Findlay (Alonso). Fotoğraf: Robert Workman

Sanat Yönetmeni Tom Littler için bu zorlu bir görev. Ancak Littler, görece kısa süren görev süresi boyunca, bu daracık alanı devasa bir drama yelpazesine açan, görsel ve işitsel olarak harikalar yaratan prodüksiyonlarıyla kendini defalarca kanıtladı. Bu kez, Neil Irish ve Anett Black imzalı, oyunun imgelemindeki uyku ve rüya referanslarına atıfta bulunurcasına oyuncuların çoğunu pijama ve sabahlıklar içinde bırakan 'enkaza dönmüş' görünümlü bir dekorla karşımızda. Fakat ada manzarasının önümüzde açılması yerine —ki aksiyon normalde adanın geneline yayılır, fırtınadan kurtulanları birbirinden ayırır ve her birini fiziksel ve duygusal zorluklarla yüzleştirir— tıpkı son zamanlardaki diğer pek çok yorum gibi kendimizi duvarları dalgalı, gerçeküstü raflarla çevrili tek bir odaya hapsolmuş buluyoruz. Bu durum, inanmamız beklenen şey ile gözlerimizin önündeki gerçeklik arasında tuhaf bir gerilim yaratıyor. Kendi adıma, bu maalesef rahatlatıcı ya da tatmin edici bir gerilim değildi. Buna olumlu yanıt verip vermemeniz tamamen kişisel zevk meselesi olabilir.

Kirsty Bushell (Miranda) ve Tam Williams (Ferdinand). Fotoğraf: Robert Workman

Aynı tuhaflık hissi oyuncu seçiminde de kendini gösteriyor. Miranda’yı, Shakespeare yorumu Pennington'dan çok farklı olsa da en az onun kadar etkileyici olan muazzam oyuncu Kirsty Bushell canlandırıyor. Buna rağmen, onun henüz bir ergen olduğu söyleniyor —ki buna bir an bile inanmıyoruz— gerçi olağanüstü zeka ve espri yeteneğine sahip bir ergen olduğu kesin. Adanın ruhu olarak Whitney Kehinde, köleleştirilmiş Ariel rolünde kendi evrenini yaratırken; genç Tam Williams'ın atletik varlığı, 'köle' Caliban'ın vücudunu zar zor örten paçavralar ve bir maskeyle sahnede canlandırıcı bir enerji sunuyor. Williams aynı zamanda Miranda’nın sevgilisi Ferdinand rolünü de üstleniyor; maskeyi çıkarıp şık çizgili pijamalar içine girerek erkek egemen vurguyu sürdürüyor: 'Yasak Gezegen'deki (Forbidden Planet) Anne Francis'in aksine, Bushell’in kıvrımlarını göstermesine izin verilmiyor ve Ferdi’nin onu neden ve nasıl anında bir 'tanrıça' olarak niteleyip onunla evlenmek istediğine dair ciddi şüphelerle baş başa kalıyoruz.

Tam Williams (Caliban). Fotoğraf: Robert Workman

Diğer oyunculara gelince, hepsi takdire şayan işler çıkarıyor: Kral Alonso rolünde Jim Findley, asilzade Gonzalo'nun başarılı bir kadın versiyonu olarak Lynn Farleigh, hem taht talibi Sebastian hem de komik Trinculo rollerinde Peter Bramhill ve Prospero'nun kardeşi ve düşmanı Antonio'nun yanı sıra 19. yüzyıl sonu siyah üniforması ve melon şapkasıyla gizemli kahya rolünde Richard Derrington. Ancak tekrar etmeliyim ki, bu dar odanın yarattığı kapalı alan (huis-clos) hissi, 'zihnime' ne mesaj verirse versin, bende yalnızca bir kopukluk ve yabancılaşma 'duygusu' yarattı — ki bunlar şimdiye kadar bir Tom Littler prodüksiyonuyla asla bağdaştırmadığım iki şeydi.

Fırtına (The Tempest), 4 Nisan 2020'ye kadar Jermyn Street Theatre'da sahnelenmeye devam ediyor.