ĐÁNH GIÁ: Vở kịch Nobody's Business, Nhà hát Kings Head ✭✭✭

Nobody's Business

Nhà hát King's Head

Ngày 2 tháng 10 năm 2015

3 Sao

Đặt vé ngay

Phải công nhận nỗ lực của Nhà hát King's Head. Nơi đây luôn mang đến thực đơn phong phú đến kinh ngạc từ những tác phẩm mới cho đến các vở diễn được tái dựng. Họ trả thù lao sòng phẳng cho diễn viên và không ngừng dấn thân, thử thách mọi giới hạn. Không gian biểu diễn đã được thay đổi diện mạo kể từ lần cuối tôi ghé thăm; thay vì một sân khấu vòm tạm bợ, giờ đây nơi này mang đến kiểu khán đài linh hoạt (traverse/thrust/in the round), cho thấy một tư duy nghệ thuật nghiêm túc. Ngay khi bước chân vào, bạn có thể cảm nhận rõ ràng King's Head đã nâng tầm vị thế của mình.

Với số lượng tác phẩm đồ sộ được trình diễn tại King's Head, khó tránh khỏi việc có những vở chưa thực sự xuất sắc. Tuy nhiên, ít nhất thì ngay cả khi một tác phẩm không quá tuyệt vời, kịch bản hoặc diễn viên vẫn có được những khoảnh khắc tỏa sáng mà họ khó tìm thấy ở nơi khác. Khán giả được làm giàu tâm hồn vô kể khi trải nghiệm sân khấu thử nghiệm (fringe) – nơi không có nhiều ngân sách cho bối cảnh, đạo cụ hay những ngôi sao hạng A để lấp liếm các lỗ hổng nội tại. Các diễn viên, đạo diễn, nhà thiết kế và biên kịch cũng được hưởng lợi tương tự.

Nếu không có những sân khấu Fringe như King's Head, các rạp hát lớn được trợ cấp hay các dự án thương mại khổng lồ sẽ phải chịu tổn thất không lường trước được. Có nhiều lý do xác đáng để Hội đồng Nghệ thuật nên hào phóng hơn với King's Head – một khoản trợ cấp 50.000 bảng mỗi năm sẽ giúp họ bớt áp lực và tự do sáng tạo hơn. Và hãy thử tưởng tượng xem "Nhà hát nhỏ bản lĩnh" này có thể làm được gì với số tiền đó?

Tôi e rằng đó sẽ không phải là Nobody's Business, một vở hài kịch mới của Sylvia Freedman vừa mới ra mắt tại đây. Đây là một tác phẩm khá kỳ lạ, gợi liên tưởng đến một vở kịch trào phúng về văn hóa "Châu Âu", về những khoản trợ cấp sẵn có cùng những quy trình mờ ám và mánh khóe ngầm để giành lấy và chi tiêu chúng.

Vở kịch lấy ý tưởng cốt lõi từ The Producers (kiếm tiền bằng cách đầu tư vào một vở kịch thất bại) và cố gắng áp dụng nó vào thế giới kỳ quặc của các phát minh mới và vốn đầu tư hạt giống. Trong đó có cả một chú chó đóng vai trò giám đốc công ty, một nhà phát minh lập dị đang chế tạo chiếc túi kéo đi chợ tự gấp gọn có động cơ, một người phụ nữ tự ti nhưng có đôi mắt nghệ thuật sẵn lòng nhảy nhót trong bộ đồ kangaroo, một gã chủ nhà than khóc vì chưa được trả tiền, và một nhóm người nước ngoài kỳ lạ cứ xuất hiện rồi biến mất khỏi hiện trường. Có những ánh đèn chớp tắt liên tục, một đống hộp chất đầy, một phần cà ri giao hàng có ý chí riêng, những điệu nhảy kỳ quái trong lúc chuyển cảnh và vài hiệu ứng âm thanh kiểu phim Ba chàng ngốc (The Three Stooges).

Nếu tất cả những điều này nghe có vẻ "vui vẻ", thì đúng là như vậy. Nhưng đáng tiếc là không. Những tràng cười ở đây khá xa xỉ; nhìn chung, vở kịch này kém vui như cách người ta bị ép buộc đi triệt sản vậy.

Ấy thế mà...

Vẫn có thứ gì đó giữ cho tâm trí ta tập trung, khơi gợi sự quan tâm và không ngừng nuôi hy vọng. Đó chính là vũ khí bí mật của vở diễn: Katy Manning.

Bất chấp những lời thoại tẻ nhạt phải nói, Manning dồn hết năng lượng và sự thú vị vào từng câu chữ. Cô biến nhân vật Sybil – người quản gia đời truyền đời của tòa nhà – thành một thực thể tràn đầy sức sống, đam mê nồng cháy và những quan sát sắc sảo. Không hề diễn quá lố, Manning thổi hồn vào nhân vật và tác phẩm nhiều hơn mức sức người có thể làm được. Cô thậm chí còn khiến cảnh đổi đạo cụ đầy kỳ quặc khi phải nhảy múa lắc lư trở nên tự nhiên một cách khó tin. Quả là một thành tựu đáng nể.

Một chút Felicity Kendall, một chút Carol Channing, pha trộn thêm phong vị của Jo Grant (người bạn đồng hành của Doctor Who mà cô thủ vai lần đầu cách đây 45 năm) cùng một đôi chân khiến nhiều người ở tuổi 30 cũng phải ghen tị, Manning thực sự là một phát hiện thú vị. Xem cô trong mớ hỗn độn ngớ ngẩn này khiến bạn khao khát được thấy cô hóa thân thành Judith Bliss, Miss Prism hay Mistress Quickly: tiềm năng khai phá của Manning là vô tận. Có điều gì đó vừa cá tính đến ngỡ ngàng, vừa thân thuộc một cách an lòng ở cô: cô xoa dịu, truyền cảm hứng và quyến rũ người xem.

Điều này càng đáng chú ý hơn bởi kịch bản của Freedman thực chất là một mớ sáo rỗng nực cười. Lời thoại còn khô khốc hơn cả cốt truyện mỏng như tờ giấy. Các nhân vật đơn điệu và nhạt nhẽo; nếu bạn không đoán được kết cục của vở kịch sau mười phút đầu, thì có lẽ sự nhạy bén của bạn đang gặp vấn đề. Những điều bất ngờ đến từ các vai khách mời kỳ quặc của Michael Nowak (khoảnh khắc nồng nhiệt giữa anh và Manning ở màn hai là cao trào hài hước nhất đêm diễn) và Manning, người có giọng nói khàn khàn đầy quyến rũ có thể thổi bùng sức sống vào cả những câu thoại chán ngắt nhất.

Đạo diễn John Adams dường như đã đánh mất sự tinh tế vốn có qua các lựa chọn dàn dựng ở đây. Ông không biết cách tận dụng không gian sân khấu mới, và sự lóng ngóng đó nhiễm vào mọi ngóc ngách của công tác đạo diễn. Ông bắt Manning lặp đi lặp lại những màn diễn xuất kiểu bối rối "tìm lối thoát" – thứ mà cô ấy xử lý bằng một phong thái đĩnh đạc hơn hẳn tầm vóc của vai diễn.

Kịch bản của Freedman thực tế hài hước hơn bản dựng của Adams, chủ yếu vì ông chỉ có đúng hai diễn viên nắm bắt được phong cách chuẩn xác: Manning và Tristan Beint, người vào vai gã ma cà rồng quan liêu bóng bẩy Hugo. Beint bắt kịp năng lượng của Manning và có khả năng diễn hài trào phúng rất tốt. Anh không có được sự nhanh nhẹn, nét diễn nhẹ nhàng hay sự kỳ quặc đầy mãnh liệt như Manning, nhưng trong bộ vest ba mảnh kinh khủng kia, anh là người xuất sắc thứ hai. Anh cũng biết cách dùng chất giọng trầm ấm của mình để thu hút. Giống như Manning, Beint đã tạo ra điều gì đó đầy giá trị từ một con số không tròn trĩnh.

Adams dường như không hiểu được chất hài ẩn sau những câu thoại của Freedman. Nhân vật của Beint lẽ ra phải giống như Myra trong Hay Fever, sử dụng sự quyến rũ làm công cụ để đạt được mục đích; Beint rõ ràng có thể làm được điều đó, nhưng Adams đã không khơi dậy được bản năng sát gái bên trong nhân vật.

Từng thành viên khác trong dàn diễn viên có vẻ như đang diễn những vở kịch khác nhau, do Adams không thể thống nhất một phong cách chung hay một hướng tiếp cận mạch lạc.

Stephen Oswald và Claire Jeater trông như đang đóng một vở kịch truyền hình dài tập cho những gã u sầu tẻ nhạt (Oswald thực sự cần ngừng la hét và Jeater nên ngừng bắt chước kiểu nhân vật buồn bã kiểu chú lừa Eeyore), trong khi Jeremy Drakes vào vai các nhà khoa học điên và mọt sách rất rập khuôn nhưng chẳng lần nào tạo ra được một nhân vật nhất quán. Hài kịch, đặc biệt là hài kịch tình huống (farce), sống dựa trên sự chân thực trong những hoàn cảnh phi lý, chứ không phải lối diễn phi lý trong mọi hoàn cảnh. Các nhân vật phụ cần sự tập trung, những nét lập dị đặc trưng – lối diễn cường điệu quá mức kết hợp với sự rụt rè gây đau đớn (đôi khi diễn ra đồng thời một cách khó hiểu) không hề giúp ích được gì.

Có một vài bộ trang phục xuất sắc từ Jamie Simmons và dù bối cảnh có hơi cồng kềnh, nó cũng phục vụ tốt mục đích của mình. Những chiếc hộp đổ nhào lên khán giả luôn mang lại sự thích thú. Sherry Coenon thiết kế ánh sáng rất tốt, và cảm giác kỳ lạ đầy hoài nghi mà hiệu ứng ánh sáng tạo ra khá là khéo léo.

Đây là một bản thực hiện tệ trên một kịch bản yếu, nhưng dù sao đi nữa, chính Manning và một phần là Beint đã khiến vở kịch này đáng để xem.

Thực sự, Nhà hát King's Head luôn nên nằm trong danh sách "phải ghé thăm" của bất kỳ ai yêu sân khấu. Giống như Union Theatre hay Landor Theatre, đây là nơi những nghệ sĩ sân khấu tương lai mài giũa kỹ năng của mình. Nếu không có những địa điểm như thế này, nền sân khấu sẽ lâm nguy.

Vở Nobody's Business diễn tại Nhà hát King's Head đến hết ngày 24 tháng 10 năm 2015