ĐÁNH GIÁ: Vở nhạc kịch Pacific Overtures, Nhà hát Union ✭✭✭✭

Pacific Overtures Tại Union Theatre Ngày 20 tháng 7 năm 2014 4 Sao

Trong danh mục tác phẩm của Gilbert và Sullivan, vở Princess Ida đứng giữa Iolanthe và The Mikado, nhưng lại ít được biết đến và yêu mến hơn hẳn hai vở kia. Tương tự, Pacific Overtures nằm giữa A Little Night Music và Sweeney Todd trong sự nghiệp của Stephen Sondheim, và cũng giống như Princess Ida, tác phẩm này vô tình ít được công chúng chú ý và trân trọng hơn so với những kiệt tác khác của Sondheim. Dẫu vậy, trên thực tế, số buổi biểu diễn công chiếu đầu tiên của nó vẫn nhiều hơn 177 buổi so với vở Merrily We Roll Along.

Nói một cách hoa mỹ thì Pacific Overtures chính là một viên ngọc quý từng bị lãng quên. Tác phẩm sở hữu phần âm nhạc tuyệt diệu, gợi cảm và đầy suy tư, cùng với kịch bản của John Weidman vừa gai góc, đơn giản nhưng lại vô cùng hiệu quả.

Hiện đang được trình diễn tại Union Theatre là bản hồi diễn của tác phẩm tuyệt vời này dưới bàn tay dàn dựng của Michael Strassen – người mà trước đây các bản dựng các vở nhạc kịch của Sondheim tại Union (như Assassins, Company) nói một cách nhẹ nhàng nhất thì là chưa thực sự thuyết phục.

Nhưng ở lần này, mọi thứ đều hoàn hảo. Ngoại trừ một điểm lấn cấn duy nhất, đây là một bản dựng Pacific Overtures xuất sắc nhất mà khán giả có thể mong đợi. Dàn diễn viên hợp vai, đa số hát tốt, phần dàn dựng đẹp mắt đến mê hoặc, đầy kịch tính và mưu mô. Tất cả hòa quyện tạo nên một sự gắn kết ma mị mà chỉ nhạc kịch mới có thể đem lại. Những bài học được rút ra và những giai điệu được cất vang.

Điểm lấn cấn nằm ở cách trình bày. Học hỏi từ các bản dựng toàn nam giới cho các vở Gilbert và Sullivan của Sasha Regan, các nhân vật nữ ở đây đều do các nam diễn viên trẻ – thực chất là những chàng trai – đảm nhiệm trong tình trạng trang phục khá kiệm lời. Bản dựng mang hơi hướng 'Lady-boy' (cô nàng chuyển giới), tạo thêm một lớp cảm xúc nhục dục mà kịch bản và âm nhạc vốn không yêu cầu; tuy nhiên, điều này không gây thảm họa, chỉ là hơi gây xao nhãng và... có phần kỳ lạ. Bởi lẽ, khác với các bản dựng của Regan, những chàng trai thanh mảnh này không hát bằng giọng giả thanh (falsetto), nên ấn tượng bao trùm là một phiên bản 'đồng tính' của Pacific Overtures.

Chương trình đêm diễn có đề cập đến ảnh hưởng từ nghệ thuật Butoh và Kabuki hơn là phong cách đồng tính, nhưng cả hai loại hình đó đều không đòi hỏi phô diễn hình thể nam giới nhiều đến thế. Có lẽ sẽ đơn giản hơn nếu gọi đây là "Phiên bản Pacific Overtures toàn nam", vì thẩm mỹ ở đây không đi theo lối truyền thống. Nó không chỉ đơn thuần là sự xung đột văn hóa – mà kỳ lạ thay, còn là về bản dạng giới.

Pacific Overtures là một tác phẩm vô cùng chín chắn, soi xét tỉ mỉ vào khoảnh khắc thế giới thay đổi; khi quốc đảo Nhật Bản (Nippon) – nơi vốn bế quan tỏa cảng với người nước ngoài suốt hơn 200 năm – bị Hoa Kỳ lôi kéo vào thế giới hiện đại của ngoại giao và giao thương quốc tế.

Sondheim đã mang đến một trong những bản phối khí phong phú và thăng hoa nhất của mình. Hầu hết âm nhạc đều đầy ám ảnh và tác động mạnh mẽ; mọi nốt nhạc đều thiết yếu để thúc đẩy cốt truyện và khắc họa chiều sâu nhân vật cũng như động cơ của họ. Bằng một thủ pháp quen thuộc, Sondheim đã viết nên một ca khúc gói trọn những chủ đề gai góc của tác phẩm. Đó là bài 'Pretty Lady' – một ca khúc hoàn hảo và lộng lẫy như bất kỳ bài hát nào Sondheim từng viết, minh chứng tuyệt vời cho sự xung đột văn hóa và nỗi đau mà nó gây ra.

Phần chỉ huy âm nhạc của Richard Bates đạt chất lượng hàng đầu, và dù đôi chỗ giọng hát hơi quá đà (có lẽ là khó tránh khỏi với một dàn diễn viên nam hừng hực khí thế, nhưng đôi khi vẫn gây chút khó chịu), nhìn chung phần âm nhạc đã được truyền tải rất tốt. Dàn nhạc tuy nhỏ nhưng chơi rất chính xác và đầy nhiệt huyết.

Vở diễn cũng sở hữu một số nghệ sĩ thực sự nổi bật.

Oli Reynolds cực kỳ xuất sắc trong vai Kayama, vị võ sĩ samurai được thăng chức để thay mặt giai cấp thống trị đương đầu với hạm đội Mỹ. Anh thể hiện tuyệt vời nỗi sợ hãi và kinh hoàng trước tình cảnh của mình, đồng thời thay đổi sắc thái một cách tinh tế và mượt mà khi câu chuyện tiến triển. Đây là màn trình diễn ấn tượng nhất vở. Phần trình bày bài 'A Bowler Hat' của anh vô cùng xúc động.

Vào vai Tamate, vợ của Kayama, Anthony Selwyn gây ngạc nhiên lớn. Dù đất diễn không nhiều, nhưng anh thể hiện với kỹ năng điêu luyện, phong thái đĩnh đạc và đầy chất kịch. Anh cũng đảm nhận các vai khác trong bản dựng, nhưng chính vai Tamate sẽ còn ám ảnh tôi trong một thời gian dài. Thật tinh tế.

Nhiều vai diễn do các diễn viên luân phiên đảm nhận. Những người để lại ấn tượng mạnh nhất, với khả năng diễn xuất và ca hát ổn định trong mọi phân cảnh, là Joel Harper Jackson, Joel Baylis và (đặc biệt là) Josh Andrews.

Ken Christiansen làm khá tốt vai Reciter (Người kể chuyện), nhưng đôi khi hơi sa đà vào việc quát tháo, làm giảm đi sự sâu sắc và sức nặng của vai diễn. Phần hóa trang của anh đặc biệt xuất sắc. Marc Lee Joseph gây ấn tượng trong vai Mẹ của Shogun ở bài 'Chrysanthemum Tea', nhưng lại diễn quá lố ở các cảnh khác.

Ian Mowat rất tuyệt vời trong vai Ông lão ở bài 'Someone In A Tree' và vai Đại sứ Anh trong 'Please Hello' (phiên bản Sondheim 'vượt mặt' cả Gilbert và Sullivan), nhưng phần hoá thân thành Tú bà trong 'Welcome To Kanagawa' lại hơi lòe loẹt và sáo rỗng một cách mệt mỏi.

Alexander McMorran sở hữu giọng bass chất lượng, dù chưa hoàn toàn đáp ứng được yêu cầu khắt khe của vai diễn, nhưng diễn xuất của anh còn nhiều điều đáng bàn. Trong nhạc kịch, nhất là nhạc kịch của Sondheim, chỉ hát thôi là chưa đủ.

Đáng tiếc là một vai diễn quan trọng lại bị bỏ lỡ. Trong vai Manjiro, người đánh cá trốn khỏi đảo để đến Mỹ rồi trở về và bị kết án tử hình, sau đó được ân xá để làm việc với Kayama và cuối cùng dàn dựng một cuộc đảo chính, Emanuel Alba tỏ ra hoàn toàn đuối sức. Anh chỉ mang đến một sắc thái phẳng lặng cho một nhân vật lịch sử đa diện và đầy thú vị này. Thật là một điều đáng tiếc lớn.

Phần vũ đạo và dàn dựng xuyên suốt rất đẹp mắt, ngoại trừ màn Múa Lân kỳ lạ và hơi mang tính cá nhân của Marios Nicolaides ngay trước khi kết thúc Hồi một. Một số cảnh quay thực sự lộng lẫy, cảm giác thân mật được tạo ra bởi vải vóc và ánh nến, cùng nhịp độ chậm rãi, trang trọng đã tăng thêm hiệu ứng như một vở ballet. Toàn bộ vở diễn toát lên một tính nghệ thuật không thể diễn tả bằng lời, để lại một dư vị ấm áp khó quên.

Union Theatre luôn là nơi mang đến cơ hội thưởng thức những vở nhạc kịch hiếm khi được công diễn. Đây là một trong những dịp mà mọi nỗ lực để đến rạp, chịu đựng những thiếu sót về cơ sở vật chất hay chế độ ngồi tự do đều hoàn toàn xứng đáng.

Ngay cả trong cái nóng oi bức của buổi chiều, đây vẫn là một khoảng thời gian tuyệt vời để đắm mình trong phép màu âm nhạc của Sondheim.