Oliver Dowden presenteert de Britse theatersector een routekaart naar de afgrond

Deze week publiceerde minister van Cultuur Oliver Dowden wat de Britse overheid een "stappenplan voor de heropening van Engelse theaters" noemt. Sinds de sluiting, nu 100 dagen geleden, is dit stappenplan alles wat we hebben: geen financiering en geen tijdpad.

Oliver Dowden MP - Minister van Cultuur

Het stappenplan voor de theatersector is zogenaamd bedoeld om een miljardenindustrie te redden, maar een schoolkind had deze opsomming nog in elkaar kunnen flansen. Theaters door het hele land zijn nu al meer dan 100 dagen dicht en we wachten geduldig op actie vanuit de regering. Dit is echter een teleurstellend aanbod van een minister die duidelijk weinig afweet van de sector waarvoor hij verantwoordelijk is.

Dit is dan het bewuste stappenplan (en ja, dit is werkelijk alles):

Fase 1 - Repetities en trainingen, maar zonder publiek en met inachtneming van de afstandsregels. Fase 2 - Voorstellingen voor uitzending en opname, mits de afstandsregels worden nageleefd. Fase 3 - Openluchtvoorstellingen met publiek, plus 'pilots' voor binnenvoorstellingen met een beperkt aantal toeschouwers op afstand. Fase 4 - Voorstellingen binnen en buiten toegestaan, maar binnen nog met beperkte capaciteit. Fase 5 - Voorstellingen binnen en buiten toegestaan, nu met een vollere zaal binnen.

Dowden sprak de juiste woorden: "Ik wil dolgraag het doek weer laten opengaan voor live-optredens in theaters en concertzalen zodra dat kan – ze zijn de ziel van onze natie en de spil van onze wereldwijd toonaangevende creatieve industrie," zei hij. "We kennen de uitdagingen – theaters moeten vol zitten om winst te maken, en artiesten moeten veilig kunnen zingen, dansen en spelen op het toneel – maar ik ben vastbesloten om de podiumkunsten niet langer gesloten te houden dan strikt noodzakelijk is voor de volksgezondheid."

Het Prince Edward Theatre gesloten. Foto: Mark Ludmon

Hij voegde toe: "Ik weet dat het publiek de theaters open wil, dat onze briljante artiesten weer aan het werk willen, en we zullen alles doen wat in ons vermogen ligt om ze weer volledig operationeel te krijgen. Ons stappenplan biedt een duidelijk pad voorwaarts."

De woorden zijn zorgvuldig gekozen, maar het zijn de woorden die ontbreken die mij zorgen baren.

Vanaf de eerste dag dat de deuren dichtgingen, zijn theatermakers, muzikanten, technici en marketeers in de hoogste versnelling gegaan. Honderden uren aan entertainment werden vanuit huis gecreëerd en gestreamd om geld in te zamelen voor de zorg en getroffenen in de sector. Sommige gezelschappen doken in hun archieven om opnames te tonen die nooit voor het grote publiek bedoeld waren, en rechtenhouders hielpen mee door tijdelijk toestemming te geven.

Fase twee van het plan adviseert uitzendingen en opnames als directe oplossing. Maar wat moet er dan worden opgenomen? Het vastleggen van een voorstelling is geen goedkope aangelegenheid. Door de kosten voor creatieven, schrijvers, acteurs en locaties, nog los van de rechten, is dit alleen weggelegd voor grote spelers zoals het National Theatre, Cameron Mackintosh, Andrew Lloyd Webber en platforms als Broadway HD. Zij beschikken al over een schatkamer aan professionele opnames. Het was indrukwekkend om te zien dat het National Theatre zelfs in deze donkere tijden regelingen trof voor de royalty's van crew en cast voor voorstellingen die oorspronkelijk alleen voor de bioscoop bedoeld waren.

Shaftesbury Avenue Londen - Woensdag 24 juni 2020, 21:00 uur

Het opnemen van een grote productie kan tienduizenden ponden kosten, álsk we de rechten al rondkrijgen – vandaar de overvloed aan soloconcerten tijdens de lockdown. Het is bijna ondoenlijk om een West End-productie (tenzij het een monoloog is) te ensceneren met inachtneming van de afstandsregels. De kosten hiervan zijn voor veel kleine theaters, die nu al nauwelijks het hoofd boven water houden en hun gebouwen in de mottenballen hebben gezet, simpelweg niet op te brengen.

Onlangs hielden we een enquête onder theaterbezoekers over streaming. Bij grote producties was men overwegend positief, maar bij meer dan 50% van de respondenten was de nieuwigheid er snel vanaf. Zij gaven aan de voorkeur te geven aan live-ervaringen; streaming maakte hen juist neerslachtig en bezorgd. Zou live-theater ooit nog terugkeren?

De rest van het stappenplan is nagenoeg waardeloos. Zonder concrete data zouden we mee kunnen maken dat de overheid toestemming geeft voor openluchttheaters midden in de winter – een punt dat niet onopgemerkt bleef bij de directie van het prachtige Minack Theatre in Cornwall. Dit is een van de weinige theaters die nu al aan bijna alle richtlijnen kan voldoen, maar toch moet het nog steeds dichtblijven. In een regio waar de toeristische sector dit jaar zo'n 630 miljoen pond misloopt, noemde de directie van het Minack de sluiting "belachelijk". "We hebben shows klastaan voor ons podium. Het is absurd dat we niet in een coronaveilige omgeving mogen spelen voor een publiek op afstand," aldus een woordvoerder.

Minack Theatre, Cornwall

Zelfs de eerste fase biedt nauwelijks soelaas. Het suggereert dat artiesten kunnen repeteren, maar hoe lang houden ze dat vol? Salarissen moeten betaald worden, en zonder data voor de volgende stappen is maandenlang repeteren financieel onhaalbaar.

Dowden's verklaring lijkt wel goed nieuws voor toneelscholen en conservatoria die onder de noemer 'training' vallen, al vraag je je af hoe theater zonder fysiek contact eruitziet. Arme Romeo!

Het is inmiddels duidelijk dat theaters landelijk op het punt staan definitief de deuren te sluiten. Nuffield Southampton en Leicester Haymarket zijn al failliet. Deze week begon het Theatre Royal Plymouth met ontslagrondes, en grote groepen zoals Delfont Mackintosh, Nimax en producent Cameron Mackintosh hebben al personeel moeten laten gaan. Het National Theatre en de Globe waarschuwen beide dat ze tegen Kerst insolvent zullen zijn. Theaters die de Tweede Wereldoorlog overleefden, redden het wellicht niet tegen Covid-19, ondanks de enorme inzet van het personeel.

Velen vestigen hun laatste hoop op het kerstseizoen en de traditionele 'panto'. Voor de meeste theaters, zeker buiten Londen, levert de pantomime het budget op om de rest van het jaar te kunnen draaien. Zonder deze inkomsten is hun einde nabij. Geen enkel theater heeft de panto al afgezegd; de meeste hopen op een wonder in de laatste minuut.

Ondertussen voelen de vele freelancers – regisseurs, fotografen, ontwerpers, journalisten en technici – de pijn. Zij vallen vaak buiten de boot bij de overheidssteun. Er zijn talloze beloften gedaan, maar er is nog niets concreets geleverd.

https://youtu.be/Cxd-l2YAij8

Toneelschrijver James Graham stelde bij de BBC een oplossing voor: vraag de overheid om een tijdelijke investering in plaats van een gift, die over een langere periode kan worden terugbetaald. Uiteindelijk is er snel geld nodig, anders verdwijnen niet alleen de locaties en het personeel, maar ook alle toeleveranciers van licht, decor en kostuums. En vergeet de omliggende economie niet: toerisme, horeca en vervoer. Haal de ruim 20.000 mensen weg die elke avond naar het theater in Londen gaan, en verlaten straten worden de nieuwe norm.

Graham noemde het stappenplan "een geruststellend lichtpuntje in de duisternis", maar voegde toe: "Wat natuurlijk nog steeds ontbreekt, is een investeringspakket om het plan ook echt uit te voeren. Zonder dat staat de hele theatersector op het punt van een totale instorting."

Hier volgt een korte bloemlezing van andere reacties uit de sector.

Julian Bird van de Society of London Theatre riep de overheid op om ten minste indicatieve data te geven, zodat theaters kunnen plannen. "Zonder informatie moeten producenten uitgaan van het ergste scenario. Nu de rest van de economie snel openslaat, geloven wij dat we met de juiste veiligheidsmaatregelen binnen enkele maanden weer volle zalen kunnen trekken. We hebben daar bevestiging van de regering voor nodig."

Fiona Allen van het Birmingham Hippodrome stelde dat het plan zonder data "van generlei praktisch nut" is. "We hebben data nodig om naar toe te werken, anders gaan er nog meer banen en podia verloren. Hoe kan dat niet duidelijk zijn?"

Julia Fawcett van The Lowry in Manchester voegde toe: "Podia door het hele land popelen om de deuren te openen en het publiek weer te laten genieten van kunst. In plaats daarvan kregen we een vage verklaring die niemand helpt. Andere sectoren hebben wel data gekregen; de podiumkunsten verdienen niet minder. Zonder een duidelijk tijdschema storten we de sector alleen maar dieper in de crisis."

Matt Trueman van Sonia Friedman Productions (bekend van o.a. Harry Potter) deed het plan af als vluchtig natvingerwerk: "Een bestemming zonder routebeschrijving – dat is geen stappenplan, dat is een luchtkasteel."