RECENSIE: Dear England, National Theatre London ✭✭✭

Paul T Davies recenseert James Graham's toneelstuk Dear England, nu te zien in het National Theatre.

Joseph Fiennes (Gareth Southgate) en de cast van Dear England. Foto: Marc Brenner Dear England.

National Theatre

20 juni 2023

3 Sterren

Boek Tickets

Eerlijk is eerlijk: ik ben Welsh en ik heb niets met voetbal. Dus, zou een toneelstuk over Gareth Southgate en zijn stille transformatie van het Engelse elftal mij kunnen boeien? Nou, ja, want het is fantastisch geënsceneerd en bevat vele prachtige momenten van 'the beautiful game'. De zinderende regie van Rupert Goold vult de enorme Olivier-zaal met energie. Het is wederom een triomfantelijk ontwerp van Es Devlin: een neonkleurige ovale vorm die hint naar grote stadions, waarop veel informatie wordt geprojecteerd voor degenen die minder bekend zijn met de wedstrijden en scores, in een vloeiende kleedkamersfeer. Het beste van alles is de fysicaliteit; uitstekende choreografie van Ellen Kane en Hannes Langolf brengt de wedstrijden tot leven vol testosteron. Maar het stuk van James Graham gaat niet alleen over voetbal, het gaat over de staat van het land. Hier raken de verbanden tussen sport en politiek soms een beetje los; over het algemeen ontbreekt het het stuk aan echte diepgang.

Will Close, Ebenezer Gyau en Kel Matsena. Foto: Marc Brenner

In het middelpunt staat de verbluffende transformatie van Joseph Fiennes in Gareth Southgate. Hij vangt de maniertjes en overtuigingen van de man perfect; je verlaat de zaal met een enorm respect voor hem. Achtervolgd door zijn gemiste penalty tijdens het EK van '96 worstelt hij om uit die schaduw te stappen. Teampsycholoog Pippa Grange, een zelfverzekerde rol van Gina McKee, moedigt hem daartoe aan. Het krabt echter slechts aan de oppervlakte en we krijgen nooit echt een diepgaand beeld van zijn trauma; het stuk blijft soms te lang hangen bij de prestatiecoaching en het team dat dagboeken moet bijhouden.

Joseph Fiennes als Gareth Southgate. Foto: Marc Brenner. Will Close steelt de show als Harry Kane (wiens stem zelfs ik herken uit Dead Ringers op Radio 4). Hij is in elk opzicht hilarisch en toont pas in de tweede helft de kwetsbaarheid van de man. Het is inderdaad in de tweede helft dat het stuk interessant begint te worden, wanneer racisme en het stuitende gedrag van sommige zogenaamde fans worden aangepakt. Maar het persifleren van opeenvolgende premiers geeft het een Spitting Image-gevoel, en ik weet niet zeker of het lot van de natie wel zo nauw verbonden is met het Engelse elftal, ook al werd Southgate aangesteld in het jaar van het Brexit-referendum. Het valt ook op dat elke buitenlander in het stuk een stereotype is.

Will Close als de jonge Gareth Southgate. Foto: Marc Brenner. Het stuk gaat diep in de verlenging en zou wat vinniger geredigeerd kunnen worden; het mist de politieke scherpte van Grahams eerdere werk zoals Labour of Love en Ink. De vraag wat het betekent om Engels te zijn, wordt nooit volledig beantwoord. Het stuk is op zijn best wanneer Graham zichtbaar plezier heeft in zijn schrijfwerk; de grappen landen goed en er is oprechte spanning tijdens de strafschoppenseries! Het is een vermakelijke, prachtig vormgegeven avond, en als het een nog diverser publiek naar het theater trekt, is de missie geslaagd.

Tot 11 augustus 2023 in het National Theatre