RECENSIE: Frankenstein, Derby Theatre (UK-tournee) ✭✭✭

Gary Stringer bespreekt de Britse tournee van Frankenstein, momenteel te zien in het Derby Theatre.

Foto: Tommy Ga-Ken Wan Frankenstein

Derby Theatre en nationale tournee

Drie sterren

Speelschema Britse tournee

Frankenstein is zonder twijfel een klassiek verhaal. Het vormt een hoeksteen van ons culturele bewustzijn, een verhaal dat iedereen kent.  Maar hoe goed kennen we het relaas van de tragische dokter en zijn monsterlijke creatie werkelijk? Is dit gotische horror? Of baanbrekende sciencefiction? De creatie wordt vaak zelfs bij de naam van zijn maker genoemd, en het is duidelijk dat dit een verhaal is waarvan iedereen denkt het te kennen, naar een boek dat velen nooit hebben gelezen. Sinds de publicatie in 1818 heeft de alomtegenwoordigheid van Frankensteins monster in film en op televisie het bronmateriaal vervormd en de auteur, de toen 18-jarige Mary Wollstonecraft Shelley, overschaduwd. Dit is een gegeven dat toneelschrijver Rona Munro aanstipt in deze nieuwe tournee van Selladoor, momenteel in het Derby Theatre.

Natali McCleary. Foto: Tommy Ga-Ken Wan

Er zijn subtiele verwijzingen naar de cinematografische erfenis van het verhaal. Het overwegend witte decor van Becky Minto en de voornamelijk zwarte kostuums doen denken aan de zwart-witfilms van Universal, met bijvoorbeeld een opvallend accent van witte bloemen in het haar van Elizabeth als onderdeel van haar bruidskleding. De voorstelling herstelt de rol van Mary Shelley en plaatst haar in de schijnwerpers als het kloppende hart van haar verhaal. We worden uitgenodigd om getuige te zijn terwijl Mary – met een indrukwekkende vastberadenheid gespeeld door Eilidh Loan in een overtuigend professioneel podiumdebuut – de nachtmerrie ophaalt die haar wezen baarde en dit toevertrouwt aan het papier en aan het nageslacht. Ijsberend over het toneel hanteert ze haar pen als een scalpel terwijl ze haar personages vormgeeft en nieuwe verschrikkingen bedenkt die zij het hoofd moeten bieden. Door de vierde wand te doorbreken, maakt ze het publiek medeplichtig aan haar werk en aan het in twijfel trekken van het afschuwelijke genie van dokter Frankenstein.

Foto: Tommy Ga-Ken Wan

Ben Castle Gibb maakt eveneens zijn professionele debuut en is een knappe en idealistische Victor Frankenstein, die dichter bij de charismatische dokter uit het boek staat – prachtig gedreven, zoals de auteur het bedoelde, in tegenstelling tot de oudere "gekke wetenschapper" die meestal op het witte doek wordt vertoond. Schaduwd door Mary, die zinnen deelt met haar dokter en hem de woorden letterlijk in de mond legt terwijl het verhaal zich ontvouwt, beleeft de dokter zijn rusteloze relatie met zijn creatie. Michael Moreland speelt het monster in een elektriserende, energieke vertolking; hij springt en snauwt over het toneel, maar brengt ook een tragisch pathos teweeg wanneer hij zijn eigen aard en lot beseft. Zijn isolatie van de wereld, buitengesloten van de mensheid, is vandaag de dag nog even pijnlijk relevant: wetenschappelijke vooruitgang maakt onze wereld steeds kleiner, maar ons steeds digitalere leven maakt ons ook steeds eenzamer. Zoals het verhaal benadrukt: pas op met wat je wenst. De overige vier castleden wisselen de andere rollen af, van scheepskapitein tot jeugdvrienden en familie, terwijl Victors ambitie ontspoort en zijn creatie bloederige wraak neemt voor zijn verwaarlozing. Vooral Natali McCleary ondervindt de volle laag van de woede van het monster als Victors bruid, Elizabeth.

Michael Moreland, Ben Castle Gibb en Eilidh Loan. Foto: Tommy Ga-Ken Wan

Mary vraagt ons aan het begin: "Is dit eng genoeg?" Voor wie op zoek is naar de viscerale spanning van de filmversies, is het antwoord nee. Er is zeker sfeer: het inventieve geluidsontwerp van Simon Slater roept krakend ijs, onweersbuien en gebroken nekken op. Maar deze productie, geregisseerd door Patricia Benecke, gaat meer over de filosofische griezels die voortkomen uit ongebreidelde nieuwsgierigheid, het door de mens veroorzaakte conflict tussen wetenschap en de natuurlijke wereld, en onze plek daarin. Dit dient als een actuele herinnering dat alle stappen die we via wetenschappelijke vooruitgang hebben gezet, niet zonder prijskaartje waren: dit is de ware horror van een ongecontroleerde zucht naar kennis.

Te zien in het Derby Theatre tot 25 januari 2020 als onderdeel van een tournee door het Verenigd Koninkrijk. Klik hier voor meer tourdata.