RECENSIE: King Cowboy Rufus Rules The Universe bij de London Theatre Workshop ✭✭✭

King Cowboy Rufus Rules The Universe

London Theatre Workshop,

15 augustus 2017

3 sterren

Boek Nu

Er staat een nuttig artikel van de altijd boeiende regisseur-producent-ontwerper-choreograaf (hij doet ook licht en geluid) Patrick Kennedy achterin het fraaie programmaboekje voor zijn enscenering van Richard Foremans 70 minuten durende toneelstuk; iedereen die dit schouwspel bezoekt, of overweegt te bezoeken, zou dit eigenlijk eerst moeten lezen. Het verklaart namelijk een hoop cruciale zaken over het script. Er is hier geen sprake van de gebruikelijke personages, plot of ontwikkeling, en ook is er nauwelijks besef van locatie, tijd, onderlinge relaties of motivatie — kortom, de meeste zaken die we gewend zijn in een toneelstuk ontbreken. Foreman heeft ze simpelweg — en heel bewust — weggelaten uit dit gedisciplineerde, strakke, wrange en intellectueel uitdagende divertissement. Laten we, nu we weten wat ons te wachten staat, eens kijken wat het wél is.

Het begint met een brute, visuele uitdaging waarbij het publiek eerst een hindernisbaan moet trotseren in de kleine zwart-wit-rode set boven The Sun Inn bij Leadenhall Market. De weg is bezaaid met actrices die op ruwe toon (in het Russisch) 'Grab 'em by the pussy' scanderen, tussen webben van gespannen draden, terwijl audio-digitale bewerkingen van zeven verschillende foto's van President Donald Trump (wiens beeltenis op het programma en de poster prijkt, hoewel hij nooit bij naam wordt genoemd) koeltjes in hun oren klinken. Zodra we allemaal zitten, gaat de deur dicht en begint de actie. Het bestaat uit een reeks van zeer veel ultrakorte tableaus, meestal statisch, waarin vier vrouwen en één man in formele en uitbundige kledij slogan-achtige uitspraken doen. In feite is het hun doel om het publiek te bestoken met een spervuur aan verklaringen; af en toe klinkt er een vraag, maar meestal zijn het egoïstische uitingen van simpele verlangens. Verdere uitleg blijft uit. Tussen elk salvo flitst het licht aan en uit, begeleid door een akelig geluid. Het script voelt als een reeks helse tweets.

De hardwerkende cast doet er alles aan om dit over te brengen. Centraal staat Stewart Briggs als de titelfiguur 'Rufus', gehuld in flitsende zijde in een soort nep-pantomime-outfit met diverse kronen. Zijn assistent is de buitengewone Kate Baxter, die de hele tijd boeiend blijft met een perfecte Buster Keaton-achtige uitdrukkingsloosheid; een bordje om haar nek identificeert haar als 'Baron Herman De Voto'. En dan is er een koor van drie dames. Allereerst Madelaine Nicole Jennings in een Melania-achtig bruidsensemble als 'Suzie Sitwell', Jessica Foden als 'Rhoda' en Dev Joshi als 'Sophia'. Er is ook een stem zonder lichaam verzorgd door de heer Kennedy, die soms wat uitleg geeft, maar nooit echt veel. Wie ze precies moeten voorstellen blijft vaag; wellicht kan een publiek met genoeg vindingrijkheid, wereldkennis en de bereidheid om te doen wat de auteur heeft nagelaten, proberen een antwoord te vinden op de ontelbare vragen die dit uitputtende defilé, deze esthetische aanval van Foreman, oproept. Of misschien ook niet.

Je zou kunnen stellen dat een publiek naar het theater gaat met een gerechtvaardigd pakket aan verwachtingen, vergelijkbaar met kinderen die in bed gaan liggen om een verhaaltje te horen voor het slapengaan. Nou, Foreman spreekt zijn publiek allesbehalve toe als kinderen. Stel je hem voor als het type ouder dat zijn tweejarige een paar regels uit het Communistisch Manifest voorleest voor het slapengaan, of een paar paragrafen uit Het Maatschappelijk Verdrag om sociaal-kritische dromen op te wekken; dan krijg je een idee van de 'sfeer' van dit stuk. De bedoeling, als die er al is, is wellicht om te verwarren in plaats van gerust te stellen. Diezelfde ouder zou waarschijnlijk Disney-figuren uit de kinderkamer weren en er werken van Rothko of eventueel Lichtenstein ophangen. Er is een constante, bijtende spot aanwezig, al wordt het nooit echt 'geestig'.

Deze opmerkelijke voorstelling wordt begeleid door muziek van muzikaal leider Kieran Stallard (op toetsen), samen met Nathan Harding op rietinstrumenten en fluit. Stallard brengt een vleugje humanisme aan in de tekstfragmenten die hij moet verklanken, wat voor warme momenten zorgt in een verder kil en uitdagend landschap. Hij gebruikt stijlen uit de populaire en vaak ouderwetse Amerikaanse muziek, soms met een bijna goedkope poppy invalshoek, in een briljante partituur die de beperkte omvang juist tot een deugd maakt. De cast zingt zijn muziek met grote schoonheid en — wat hier zeldzaam is — emotionele intensiteit; hun slotkoor herinnert ons aan alle menselijkheid waarmee ze in hun korte en schematische bestaan schijnbaar geen contact hebben kunnen maken.

Accepteer het dus voor wat het is, want het zal nooit iets anders worden. Neem wat kouds te drinken mee en draag luchtige kleding, want de hitte in de ruimte is drukkend (de airco begaf het vlak voor de première, al is er beterschap beloofd). Het is een pittige zit, maar wel een interessante, die tot in de puntjes verzorgd is. Foreman, die meestal een hekel heeft aan producties van zijn werk, is schijnbaar een stuk minder vijandig tegenover Kennedy's interpretaties — dit is de derde keer dat de regisseur zich aan zijn oeuvre waagt — en dat is op zichzelf al bewonderenswaardig in deze enige voorstelling van dit jaar van een van de meest fascinerende theatermakers van het land.

Tot en met 26 augustus 2017

KING COWBOY RUFUS TICKETS