RECENSIE: Patriots, Noël Coward Theatre, Londen ✭✭✭✭

Paul T Davies bespreekt het toneelstuk Patriots van Peter Morgan, nu te zien in het Noel Coward Theatre in Londen.

Tom Hollander. Foto: Marc Brenner Patriots Noel Coward Theatre, Londen

6 juni 2023

4 Sterren

Bestel Tickets Boris Berezovski. Een naam die bijna vergeten is in de zondvloed aan nieuws die ons dag in dag uit overspoelt. Een corrupte miljardair die floreerde onder het chaotische Rusland van Jeltsin en de man die Poetin aan het presidentschap zou hebben geholpen. Zijn spijt over het aanstellen van de verkeerde man, en de opkomst van Poetin van toegewijde KGB-agent tot de leider die we nu kennen, wordt krachtig neergezet in het uitstekende stuk van Peter Morgan. Morgan gebruikt zijn talent, zoals we dat eerder zagen in The Crown en The Audience, om decennia aan geschiedenis samen te vatten tot een meeslepend historisch drama dat zowel vermaakt als informeert. De productie van Rupert Goold is vlot, beweegt prachtig over het vloeiende, uit meerdere lagen bestaande decor van Miriam Buether, en wordt vertolkt door een voortreffelijk ensemble.

De cast van Patriots. Foto: Marc Brenner

In de hoofdrol als Berezovski schittert de fenomenale Tom Hollander. Hij straalt arrogantie en overtuiging uit, een patriot naar zijn eigen visie van Rusland. Hoewel zijn spel in de tweede helft soms de grens van het theatrale opzoekt, heeft de voorstelling die grootsheid van wanhoop en woede nodig. Hij is even doeltreffend in het overbrengen van wat de man verloor in ballingschap. Olivier Award-winnaar Will Keen (voor Beste Bijrol in wat overduidelijk een gedeelde hoofdrol is) ondergaat een opmerkelijke metamorfose als Poetin; zijn loopje, zijn houding en zijn blik doorboren de zaal.

Will Keen en Tom Hollander. Foto: Marc Brenner

De confrontaties tussen de twee mannen zijn hoogtepunten van theatrale dynamiek. Het is jammer dat de ballingschap betekent dat we in de tweede akte minder persoonlijke ontmoetingen zien, maar de verschuiving van de macht is subliem in scène gezet en geacteerd. De slachtoffers worden vertegenwoordigd door Alexander Litvinenko, een prachtig afgewogen rol van Josef Davies, wiens vertrek naar een thee-afspraak je hart doet krimpen van ontzetting. Stefanie Martini levert een waardige, sterke prestatie als Marina Litvinenko. Ondanks al het machtsvertoon zijn er tedere scènes tussen Berezovski en zijn wiskundeprofessor Perelman, prachtig vertolkt door Ronald Guttman. Hij staat symbool voor een — wellicht geromantiseerd — Rusland dat nu buiten bereik is voor Berezovski. Met de manipulatie van de media, de Russische expansie, corrupte rechtssystemen en leiders, zindert het stuk van een angstaanjagende actualiteit. Toch voelt de kwaliteit van het schrijven nooit als een les; de menselijke tol blijft centraal staan.

Josef Davies. Foto: Marc Brenner Sounddesigner en componist Adam Cork creëert precies die Russische sfeer die wij in het Westen in onze verbeelding hebben. Net als bij elke aflevering van Succession kijken we met afschuw naar de personages en hun daden, maar we kunnen onze ogen niet afwenden, wetende dat miljardairs weinig scrupules hebben bij het vernietigen van de planeet. (Er is ook een interessante weergave van Roman Abramovitsj, raadselachtig tot leven gebracht door Luke Thallon met een uitstekende podiumpresentatie). Het is natuurlijk een stuk over patriottisme, en het citaat van Misha Glenny: "Uiteindelijk werd de geschiedenis van Rusland geschreven door een patriot met alle dweperij en blinde vlekken die bij patriottisme horen", echoot door de zaal terwijl we toezien hoe dat fanatisme de personages verteert. Een absolute aanrader.