RECENSIE: Pomona, National Theatre ✭✭

Pomona in het National Theatre. Foto: Manuel Harlan Pomona

16/09/15

National Theatre, Temporary Theatre

2 Sterren

Koop Tickets Pomona presenteert zich als een dystopische mystery-thriller die zich afspeelt in het hedendaagse Manchester. Het stuk van Alistair McDowall ging in 2014 in premiu00e8re in het Orange Tree Theatre in Richmond en komt nu naar het National als een drievoudige coproductie, waar ook het Royal Exchange Theatre in Manchester bij betrokken is, de plek waar de voorstelling later dit jaar zal afsluiten. Het stuk wordt gespeeld zonder pauze.

De actie speelt zich af rond een enorme zevenzijdige put die op een gegeven moment in het drama onheilspellend overstroomt met bloed. Er is geen meubilair, maar de combinatie van een onheilspellende soundtrack en complexe lichtsequenties wordt gebruikt om een sfeer van stedelijke vervreemding en gespannen, potentieel gewelddadige ontmoetingen op te roepen.

Verschillende losjes verbonden verhaallijnen draaien om zes personages u2013 we hebben Ollie (Nadia Clifford), die naar Manchester is gekomen op zoek naar haar vermiste zus; Fay (Rebecca Humphries), een sekswerker die Ollie probeert te helpen en haar weg zoekt door een dreigende onderwereld die wordt gedomineerd door bordeelhoudster Gale (Rochenda Sandall) en potentieel gewelddadige klanten. Dan is er Zeppo (Guy Rhys), een sinistere vastgoedmagnaat die zichzelf tegen vijanden beschermt door voortdurend in beweging te blijven op de ringweg van Manchester. Een personage dat op enige afstand van de rest staat is Keaton (Sarah Middleton), die soms ingrijpt in de actie en op andere momenten aan de zijlijn staat met een Cthulhu-octopusmasker. De cast wordt gecompleteerd door twee beveiligers, Charlie (Sam Swann) en Moe (Sean Rigby), die met tegenzin de ingang bewaken van Pomona, een verlaten gebied in het centrum van Manchester tussen twee kanaalarmen.

Vrachtwagens rijden het terrein op en af, maar wat vervoeren ze? Heeft dit te maken met de mysterieuze en onopgeloste verdwijningen in het stadscentrum waar Zeppo het aan het begin van het stuk over heeft? Maakt de vermiste zus deel uit van dit verhaal? Is het bordeel waar Fay werkt betrokken bij de handel in organen? Zijn Moe en Charlie een moord aan het beramen? Zal Ollie erin slagen Pomona binnen te dringen en wat zal ze daar aantreffen? Deze en vele andere vragen worden gesteld en deels uitgebeeld in de loop van ongeveer 100 minuten, maar de verbanden ertussen worden nergens echt opgehelderd.

Dit komt wellicht doordat alle actie deel uitmaakt van een complex rollenspel-scenario, vergelijkbaar met 'Dungeons & Dragons'. Zijn Charlie en Keaton bezig met het opzetten van scenario's die simpelweg door een worp met de dobbelstenen worden beslist, waardoor er eigenlijk geen vaststaand verhaal is? In welke volgorde vinden de gebeurtenissen plaats, of is dat ook willekeurig? Al deze kwesties blijven onopgelost.

Wat we hier zien is een reeks individuele scu00e8nes, waarvan er verschillende op zichzelf staand sterk geschreven en gespeeld zijn, die echter nooit samenvloeien tot een stevig narratief of een stabiele emotionele vorm. Men moet aannemen dat dit een bewuste keuze is van de auteur; veel recensenten prezen dit weerstaan van traditionele vormen juist als een slimme mix van naturalisme en fantasie, stedelijke ontwrichting en gaming-rituelen, sci-fi thriller en mysterieuze H.P. Lovecraft-achtige gelaagdheid.

Ik geef toe dat ik wellicht veel heb gemist, en het voornamelijk jonge publiek was op de persavond laaiend enthousiast; maar voor mij was dit uiteindelijk een ongeloofwaardige hutspot van mogelijkheden die nooit een eenheid werd. De Keizer weigerde voor mijn gevoel te lang zijn kleren aan te trekken om echt om de personages te geven of een aanhoudend gevoel van spanning of betrokkenheid bij de situaties te ervaren.

Op microniveau was er veel gedetailleerd acteerwerk dat lof verdient. Humphries ging bijvoorbeeld emotioneel diep in haar vertolking van een sekswerker die aan het eind van haar latijn is. Dit was veel meer dan een standaardtype: ze toonde echte tederheid waar nodig en een koud realisme in een opmerkelijke scu00e8ne met Rigby, die haar gebruikt als klankbord voor zijn gewelddadige fantasieu00ebn en verleden.

Ook de scu00e8nes met Charlie waren memorabel, dankzij Swanns genuanceerde weergave van verlegenheid en terughoudendheid tegenover onmogelijke eisen, u00e9n een verfrissende dosis humor in de tekst die elders ontbrak. Hij wist de rollenspel-secties geloofwaardig tot leven te wekken voordat die energie weer vervloog in verwarring en thematische fragmentatie. Deze rol is veel sterker geschreven dan sommige andere, met memorabele beelden. Er waren hier duidelijke tekenen van de scherpe schrijfstijl en diepgaande karakterisering waar de auteur toe in staat is, had hij die koers vaker gekozen.

Ik ben me ervan bewust dat ik misschien wat ouderwets klink met deze kritiek, en ik wil zeker niet suggereren dat je in dit genre alle puzzelstukjes met een dodelijk letterlijkheid aan elkaar moet leggen. Het basismateriaal van dit stuk is zeer veelbelovend, en als slechts een paar van de (te) vele thema's verder waren uitgediept, hadden veel bezwaren weggenomen kunnen worden. Momenteel voelt het alsof wat logisch is voor de cast, nog getoetst moet worden aan een breder publiek. Dit zou kunnen leiden tot een duidelijkere wegwijzer voor zowel personages, plot als sfeer.

Zoals je bij het National mag verwachten, leverde het creatieve team uitstekend werk op het gebied van choreografie, kostuums, geluid en licht. Regisseur Ned Bennett hield de vaart er goed in met gevarieerd gebruik van het open decor. Het probleem is simpelweg dat deze voorstelling iets te slim wil zijn, te veel verstrikt in een netwerk van eigen verwijzingen. Het is een hoop stampij die uiteindelijk... niet zo heel veel betekent.

Pomona is tot 10 oktober te zien in het National Theatre