RECENSIE: Tender Napalm, Southwark Playhouse ★★★★★

Tender Napalm in Southwark Playhouse is een voortreffelijk Ridley-festijn, schrijft JBR.

Lara Rossi & Tom Byam-Shaw. Foto: Camilla Greenwell. Ruimte. Afstand. Tijd.  De mythologie van de liefde.  De nevenschikking van het lyrische en het alledaagse.  De meest verfijnde expositie van het gesproken woord en twee van de meest toegewijde, gedurfde vertolkingen die dit jaar in het theater te zien zijn geweest.  Philip Ridley’s Tender Napalm is teruggekeerd naar Southwark Playhouse aan het einde van een Britse tournee, en het is nog even hartverscheurend mooi en adembenemend schokkerend als altijd. Ridley weeft een strak gespannen verhaal – waarbij hij intimiteit zo feilloos raakt dat je onvermijdelijk een ongemakkelijk gevoel van inbreuk op privémomenten ervaart.  Tender Napalm gaat over wat er gezegd wordt, en wat onbesproken blijft. Ridley raakt met verontrustende precisie de cadans en ritmes van geliefden in gesprek, en met verwoestende scherpte de stiltes die vallen.  Als schrijver kan Ridley een zin uitspinnen tot een prachtige, humoristische en melancholische verkenning zoals geen ander dat kan.  Hij is tegelijkertijd lyrisch breedsprakig en  onheilspellend beknopt; elk woord kerft zich in de lucht en tekent de sfeer met zijn bijzondere taalkundige meesterschap. Lara Rossi en Tom Byam-Shaw leveren een olympische prestatie in fysieke en verbale behendigheid met een buitengewone en intense focus.  Het stuk golft als een operapartituur, de ene aria volgt op de andere, refreinen keren steeds weer terug, hier pianissimo, daar con somma passione. Bij dergelijke bravoure kan het publiek zijn applaus nauwelijks inhouden.  En als echte virtuozen weten Rossi en Byam-Shaw wanneer ze moeten versnellen en wanneer ze zich moeten inhouden.  Zo volgt er na al het vocale en verbale vuurwerk een rust die hartverscheurend is in haar verstilling en eerlijkheid.

Het decorontwerp van William Reynolds plaatst de acteurs in een 'traverse'-opstelling; een sobere witte ruimte die de afstand tussen hen accentueert en een arena vormt voor hun spel.  Woorden zoeven met duizelingwekkende snelheid heen en weer.  Onder kille halogeenbuizen verkennen ze de mythologie van de liefde, de verhalen die we elkaar vertellen om het draaglijk te maken, om de pijn te verzachten, om het onderwerp te vermijden waar we nooit, maar dan ook nooit over mogen praten.  Tijd en ruimte zijn de altijd aanwezige extra personages die ons heen en weer slingeren tussen het heden en een herinnering, tussen realiteit en fantasie.

De feilloze regie van David Mercatali en het choreografische werk van Tom Godwin zijn hier de meesterzetten.  In een stuk dat zo leunt op de schoonheid van het gesproken woord, en waarvan de oxymoronische thema’s zo gestructureerd zijn om het effect te versterken, leidt Mercatali’s fysieke, energieke regie het publiek tegelijkertijd af van het taalgebruik en verhoogt het juist de impact ervan.  Mercatali heeft de delicate balans begrepen tussen de tegenpolen die inherent zijn aan veel van Ridley's werk — zijn eigenzinnige manier om tijd via taal te rekken en de lineaire vertelling te doorbreken — en in Tender Napalm heeft hij de theatraliteit tot het uiterste gedreven.  Zijn zelfverzekerde, krachtige regie heeft een eigen levenskracht die pulseert door de ritmes van Ridley’s tomeloze fantasie met een verbazingwekkende energie en rauwe drift. De vaart en grandeur van Mercatali’s werk wordt uitmuntend versterkt door de gedurfde bewegingen van Godwin. Tender Napalm is een Ridley-traktatie; beklijvend, angstaanjagend en verheffend.  U zult dit jaar waarschijnlijk geen verfijnder stuk horen, noch twee boeiendere acteerprestaties zien. ***** (5 sterren) Te zien tot 23 juni Meer info