RECENSIE: The Flies, Bunker Theatre ✭

Julian Eaves recenseert zijn bevindingen over The Flies - Les Mouches van Jean-Paul Sartre, afwisselend opgevoerd in het Frans en Engels in het Bunker Theatre te Londen.

The Flies / Les MouchesBunker Theatre, 13 juni 20191 Ster BOEK TICKETS Jean-Paul Sartre staat vooral bekend als filosoof en iets minder als toneelschrijver.  Toch heeft een van zijn vroege toneelstukken, ‘Huis clos’ (‘Met gesloten deuren’), een vaste plek verworven in het internationale repertoire.  Het is een opmerkelijke prestatie voor iemand die in 1944 tot dan toe slechts een paar pogingen had gewaagd, waaronder deze breedsprakige, rammelende hervertelling van een deel van de Oresteia.  ‘Les Mouches’ maakt vrijwel elke fout die een toneelschrijver kan maken bij het creëren van een tekst voor het theater: het is rommelig, de plotontwikkeling is stroef, de expositie eindeloos, de actie minimaal en wanneer er dan eindelijk iets gebeurt, is het gehaast en slordig afgewerkt.  Hoewel het ons wordt verkocht als een reactie op de nazi-bezetting, is daar hier weinig van te merken.  Het wordt ook gepresenteerd als een ‘rockopera’, maar er wordt nauwelijks gezongen, en wanneer dat wel gebeurt, haalt het nergens het niveau van echte rockmuziek.  Onverstoord werd het tien jaar geleden naar de Londense ‘fringe’ gebracht door het kleine tweetalige gezelschap Exchange Theatre, dat dit jubileum viert door het opnieuw op de planken te brengen. Welnu, de vorige keer won het een Offie Award.  Naar deze huidige productie kijkend, is het echter de vraag of deze tweede reeks net zo succesvol zal zijn.  Welk succes regisseur David Furlong oorspronkelijk ook had met dit uitdagende stuk, het lijkt hem ditmaal in de steek te hebben gelaten, althans wat betreft de Engelstalige versie die ik gisteravond zag.  Er is ook een Franstalige versie die door hetzelfde gezelschap (hoewel niet altijd in dezelfde rollen) op geselecteerde avonden wordt gespeeld. Meena Rayann in The Flies. Foto: Camille Dufrenoy Hier lijkt de cast hoorbaar gedomineerd door Franse accenten, wat de Engelse intonatie, articulatie en expressie van het script ernstig verstoort.  Dat zijn behoorlijke obstakels voor de verstaanbaarheid.  Daarbij lijkt het acteervermogen van de spelers bijna universeel te zijn vastgelopen op de eigenaardigheden van de tekst; ze stuiten op communicatiebarrières die de regie niet heeft kunnen slechten.  De bewegingsregie van Jennifer Kay kent af en toe momenten van focus, maar lijkt eveneens gehinderd door een gebrek aan een duidelijk doel.  De meer nauwkeurige gevechtschoreografie van Kevin Rowntree is een van de weinige elementen die op zichzelf staand werkt; maar helaas blijkt Furlongs besluit om de dood van Aegisthus komisch te spelen (tenminste, ik hoop dat dit een bewuste keuze was) een van zijn vele missers. Samy Elkhatib (Orestes) en Juliet Dante (de Mentor) in The Flies De problemen houden daar niet op.  Het decorontwerp van Ninon Fandre is ronduit overvol, een sfeer die ook door de kostuums van Sarah Habib wordt overgenomen.  Nu heb ik veel voorstellingen in deze ruimte gezien, waaronder enkele van de beste ooit, en het valt op dat de producties die het beste werkten de vloer zo leeg mogelijk hielden om maximale interactie tussen acteurs en publiek mogelijk te maken - vergelijkbaar met de ‘open ruimte’ van Shakespeare's Globe.  Hier wordt de actie omringd door videoprojecties (van Jason Greenberg) en een hoop rommel.  Het zou wellicht beter werken op een ander type podium; hier vormt het een blokkade en een afleiding.  Dan is er ook nog de veelgeprezen liveband op het toneel (Billy Boguard, gitaar; Thomas Broda, drums; Elo Elso, bas), die onophoudelijk een soort 'West Coast rock' underscore speelt.  Het is aangenaam, maar het zou werkelijk overal kunnen passen, BEHALVE bij de geforceerde, houterige neoklassieke taal die de vertaler voor dit stuk heeft gekozen.  Elke keer dat de castleden hun klassiek geschoolde monden opendoen, bevinden we ons niet in het moderne, vervallen, dystopische landschap dat de ontwerpers voorschotelen.  Absoluut niet.  We wanen ons eerder in de sobere wereld van Racine en Corneille, die intriges en complotten uit het klassieke repertoire serveren als metafoor voor de verwikkelingen aan het hof van de Zonnekoning.  Het vormt een nogal vreemd geheel.  Ondertussen moeten de acteurs er het beste van maken. David Furlong in The Flies. Foto: Camille Dufrenoy Meena Rayann neemt de veeleisende rol van Electra op zich.  In 'Game of Thrones' hield ze zich staande, maar dit is een veel lastiger personage en ze lijkt de draad volledig kwijt.  Ze moet bovendien meezingen met de verdienstelijke rockband, en ook daar loopt ze tegen problemen aan.  Paco Esquire wordt vermeld als muzikaal leider, maar hij heeft zijn artiesten niet echt kunnen helpen.  Hetzelfde geldt voor de 'Elvis-imitator' act die Samy Elkhatib moet neerzetten als een nogal houterige Orestes, en voor het koor van de Furiën: Fanny Dulin (tevens producent van het gezelschap en een verdienstelijke Clytemnestra, maar opgezadeld met een zwaar Frans accent waardoor veel tekst onverstaanbaar wordt), Soraya Spiers en Christopher Runciman.  Deze laatste is bijna de enige die over de stemtechniek beschikt om zich in de lastige akoestiek van deze ondergrondse voormalige parkeergarage verstaanbaar te maken; hoe hij het er in het Frans vanaf brengt, kan ik alleen maar raden.  Om de zaken nog gecompliceerder te maken, werkten de microfoons van de Furiën niet tijdens de persavond bij hun enige — veelbelovende, maar rommelig geregisseerde — nummer.  Er is geen sounddesigner vermeld, wat dat specifieke probleem wellicht verklaart. Raul Fernandes als Jupiter, een ‘deus’ die zich ver buiten zijn ‘machina’ bevindt, was een uitzondering; hij won gedurende de voorstelling zichtbaar en hoorbaar aan overtuigingskracht, wat mogelijk te maken heeft met de hoeveelheid repetitietijd.  Verder leden veel acteurs onder gemiste of te late cues, versprekingen en allerlei valkuilen die eigenlijk in de repetitieruimte opgelost hadden moeten worden.  De Mentor van Juliet Dante had hier merkbaar onder te lijden.  Bijzonder verbijsterend is de gewoonte van veel castleden om op dit thrust-podium hun monologen te richten op de enige plek waar GEEN publiek zit: de achterwand.  Bizar. Al met al is dit een productie die in de problemen zit.  Het is spijtig om onder zulke ongelukkige omstandigheden een ster te moeten geven, maar als er één gegeven moet worden, is er weinig keuze. BOEK TICKETS VOOR THE FLIES