RECENSIE: The Grinning Man, Trafalgar Studios 1 ✭✭✭✭✭

De cast van The Grinning Man in de Trafalgar Studios. Foto: Helen Maybanks The Grinning Man.

Trafalgar Studios

19 december 2017

5 sterren

Wie had gedacht dat Victor Hugo zulke vruchtbare grond zou bieden voor musicalbewerkingen? De productie van de Bristol Old Vic zal waarschijnlijk altijd in de schaduw blijven staan van de wereldveroverende, barricade-bestormende Les Misérables, maar The Grinning Man is op eigen kracht een macabere, melodramatische, gotische meesterproeve. Tom Morris, mede-bedenker van dat andere wereldsucces War Horse, heeft een wonderbaarlijk inventieve en visueel prachtige productie neergezet die de sfeer van de Bristol Old Vic naar Londen brengt. Decorontwerper Jon Bausor combineert music-hall met kermis en trekt zijn wereld door tot in de zaal en zelfs de gangen die ernaartoe leiden. Het lichtplan van Bob Casey is subliem, en het poppenspel-ontwerp en de regie van Finn Caldwell en Toby Olie zijn uitmuntend, verbazingwekkend en zinderend.

Het ensemble van The Grinning Man. Foto: Helen Maybanks

Op het toneel ontvouwt zich een verhaal over overleven en een zoektocht naar identiteit dat perfect aansluit bij de moderne tijd. Onze held Grinpayne werd als kind gruwelijk verminkt, met een permanente glimlach in zijn wangen gekerfd. Samen met het blinde meisje Dea wordt hij gered door een vriendelijke man die hen als zijn eigen kinderen opvoedt; ze groeien op als de topattracties van een kermis-freakshow. De koninklijke familie dendert hun leven binnen op Trafalgar Fair, en de plot concentreert zich op Grinpaynes zucht naar wraak op de man die hem verminkte. Hij wordt een soort heilige figuur; zij die zijn onverbonden gezicht aanschouwen, raken in extase. Er is een schipbreuk, de dood waart rond over het toneel, marteling en moraalridderij – typisch Hugo.

Julian Bleach als Barkilphedro in The Grinning Man. Foto: Helen Maybanks

Julian Bleach is volledig in zijn element als verteller/clown/schurk Barkilphedro. Zijn prachtige stem vult de hele zaal en zijn mimiek en motoriek zijn verbazingwekkend; een vertolking die even dreigend als hilarisch is. Louis Maskell is uitstekend als Grinpayne, vocaal ijzersterk en met een personage dat prachtig kwetsbaar is, terwijl de Nederlandse Sanne den Besten spookachtig en breekbaar is als het blinde meisje Dea. De leden van het koningshuis – Julie Atherton als de harde koningin Angelica, Sophia Mackay als de door seks geobsedeerde Quake en Mark Anderson als de naïeve Moir – zijn stuk voor stuk boeiend. Eigenlijk bevat de cast geen enkele zwakke schakel, waarbij Sean Kingsley indruk maakt als de surrogaatvader Ursus. Maar het is vooral het poppenspel dat imponeert, met name de hond Mojo, een sublieme creatie die alle aandacht opeist, en de prachtige poppen van de hoofdpersonen als kinderen, inclusief een schitterende scène waarin zij zélf met poppen spelen.

Louis Maskell als Grinpayne en Sanne den Besten als Dea in de musical The Grinning Man. Foto: Helen Maybanks. De partituur en het script van Carl Grose, met muziek van Tim Phillips en Marc Teitler, zijn meeslepend, sfeervol en effectief. Het zal waarschijnlijk geen radiohit opleveren, maar dat doet er niet toe: het weet Hugo's lijvige roman knap te vangen in een samenhangend verhaal. Er zijn momenten, vooral in de eerste akte, waarop er door meerdere perspectieven iets te veel verteld wordt in plaats van getoond, waardoor de voorstelling hier en daar een paar minuten korter had gekund. Maar dit is een fascinerend staaltje macaber theater, waarin invloeden van de Driestuiversopera, Shockheaded Peter, schimmenspelen en het werk van Kneehigh liefdevol samensmelten tot een perfecte theateravond. Een productie die de staande ovatie meer dan verdiende. Met ook nog de gewaagde versie van La Bohème door The King's Head in Studio 2, zijn de Trafalgar Studios de komende weken de plek waar je moet zijn. Gaat dat zien!