RECENSIE: The Other Boleyn Girl, Chichester Festival Theatre ✭✭✭✭✭

Onze eigen 'theatreCat' Libby Purves bespreekt Mike Poulton's The Other Boleyn Girl, gebaseerd op de roman van Philippa Gregory, nu te zien in het Chichester Festival Theatre.

Lucy Phelps als Mary Boleyn. Foto: Stephen Cummiskey The Other Boleyn Girl

Chichester Festival Theatre

5 Sterren

Boek Tickets HET HOF EN DE SLAAPKAMER

Het theater zal nooit genoeg krijgen van de Tudors, en terecht. Vanuit elke nieuwe invalshoek bieden ze een dramatisch geschenk dat blijft geven. We schrijven 1534, en Mary Boleyn verkeert in een begrijpelijke woede terwijl ze de harde waarheid spreekt. "Ik ben een overspelige en een hoer," zegt ze. "Mijn zus is een overspelige, een hoer, een polygamist en de koningin van Engeland!"

Mary (een vurige Lucy Phelps, bruisend van rebels leven) is het zat om gecommandeerd te worden door een patriarchale maatschappij, inclusief haar ambitieuze, nerveuze en vermoedelijk homoseksuele broer George. Ze heeft haar tijd als koninklijke maîtresse uitgezeten, verloor haar man aan de zweetziekte en wil nu met rust gelaten worden op Hever Castle met de man van wie ze echt houdt: de eenvoudige boer Stafford. Maar die kans is klein. Boven hen allen hangen gedurende dit zinderende stuk steekspies-lansen naar beneden: soms dalen ze neer als barrières of als de stijlen van een pompeus bed. Geen van de personages is ooit veilig geweest of heeft de volledige controle over hun leven gehad, vanaf het prille begin niet. Behalve natuurlijk Hendrik VIII.

James Corrigan (George), Lucy Phelps (Mary) en Freya Mavor (Anne). Foto: Stephen Cummiskey

Dit is een productie van een zeer hoog niveau, die ongetwijfeld langer zal voortleven dan deze zomer in Chichester. Mike Poulton schreef het stuk gebaseerd op de minutieus onderzochte roman van Philippa Gregory; hij kent de wereld van de Tudors door en door, nadat hij eerder op briljante wijze de eerste twee delen van Hilary Mantels Cromwell-trilogie naar het toneel bracht (zijn afwezigheid bij het derde deel was de reden dat dit helaas wat vlakker aanvoelde). Lucy Bailey regisseert met haar kenmerkende vaart en brio, waarbij ze verstandig Ayse Tashkiran heeft ingeschakeld voor de bewegingsregie. Dat is de sleutel tot de sfeer en de plechtigheid; renaissance-dansen illustreren bij vlagen de fragiele huwelijkse, seksuele en machtspolitiek aan dat gespannen hof. De muziek van Orlando Gough, onder leiding van Chris Green (van GreenMatthews), is eveneens perfect gedoseerd: evocatief voor die periode maar zonder pastiche te worden (de religieuze gezangen vermijden wijselijk het makkelijke cliché van het gregoriaans). Het geheel is simpelweg steengoed: het klopt aan alle kanten en raakt je in het hart.

Kerri Bo Jacobs als Koningin Catharina van Aragon. Foto: Stephen Cummiskey

We ontmoeten de Boleyn-brusjes – Mary, Anne en George – aanvankelijk tien jaar eerder, giechelend bij elkaar in hun nachtgewaden. Ze staan allemaal onder de duim van Alex Kingstons woest ambitieuze en totaal niet moederlijke Lady Elizabeth en hun adellijke Howard-"oom Norfolk". Mary is uitgehuwelijkt aan een ontevreden maar meegaande echtgenoot, die accepteert dat zij de erkende maîtresse van de koning werd "voordat de bruiloftsbloemen verwelkt waren", en de moeder van zijn onwettige zoon en dochter (die laatste is overigens een voorouder van de overleden Queen Mother). Maar zoals de ouderen zeggen: "Bastaarden zijn nog erger dan meisjes!".

Lily Nichol (Jane Boleyn) en James Corrigan (George Boleyn). Foto: Stephen Cummiskey

Anne koestert een passie voor Harry Percy, en gedrieën houden ze een ceremonie van trouwgeloften – "Eén keer verloofd en het bed gedeeld, wat kunnen ze dan nog doen?" zegt ze – waarbij Freya Mavor haar rol wat koeler en egoïstischer speelt dan haar zus. De familieoudsten zijn woedend – "bedden zijn business!" en liefde is irrelevant. Koningin Catharina, als een statig Spaans galjoen door de dansen schrijdend, is vriendelijk voor Mary; omdat zij er niet in is geslaagd de essentiële mannelijke erfgenaam voort te brengen, zal zij spoedig worden gescheiden.

Andrew Woodall (Norfolk) en Alex Kingston (Lady Elizabeth). Foto: Stephen Cummiskey

De blik van de koning is nu op Anne gericht: zie James Atherton, roofzuchtig cirkelend over de dansvloer. Zij houdt zijn fysieke toenaderingen af tot het huwelijk, terwijl de verbintenis met Harry Percy haastig wordt ontkend. Cromwell en de kardinaal weten precies aan welke kant hun brood gesmeerd is en hoe ze hun hachje kunnen redden. George, de liefhebbende broer, doet zijn gezag gelden omdat hij de man is, maar leeft in angst omdat de geruchten over hem en zijn zeer goede vriend Francis toenemen terwijl de ster van zijn zus dooft. Lily Nichol, als de gefrustreerde en gemene echtgenote die hem is opgedrongen, is geen steun. Annes moeder en oom klagen over Annes wanhopige pogingen tot voortplanting: "Totdat ze hem een zoon en erfgenaam schenkt, lopen we op eieren!". Het is allemaal, zoals Mary zo treffend opmerkte in haar bovenstaande uitbarsting, schandelijk.

Maar het is fantastisch drama: door te focussen op Mary en Anne, op de machteloosheid van vrouwen in die wereld en de listigheid die ze gedwongen zijn te gebruiken, pulseert er een oprechte, invoelbare urgentie door het verhaal. Er zijn verschrikkelijke ruzies, angsten, zwangerschappen en bevallingen. Wanneer de arme Anne een misvormde 'satanische' foetus krijgt die haar afgang en dood bespoedigt, is er verraad door een vreselijke oude vroedvrouw (Kemi-Bo Jacobs, die knap dubbelt met de rol van Koningin Catharina). Maar er is ook loyaliteit en vastberadenheid in het verhaal, en bij de gemanipuleerde vrouwen, vooral Mary, een menselijke adeldom. Karakter en uithoudingsvermogen dat doorklinkt door de eeuwen heen. Absoluut geweldig.

Te zien tot en met 11 mei