RECENSIE: De Meeuw, Satirikon Theater, Moskou (Stage Russia) ✭✭✭✭✭

Mark Ludmon bespreekt De Meeuw in de regie van Joeri Boetoesov, voorafgaand aan zijn voorstelling De Goede Mens van Sezuan in het Barbican Centre

De Meeuw

Satirikon Theater, Moskou (Stage Russia)

Vijf sterren

De Meeuw is een van de meest opgevoerde stukken van Tsjechov, ook in Groot-Brittannië regelmatig te zien en vorig jaar nog verfilmd met Saoirse Ronan en Annette Bening in de hoofdrollen. In het thuisland van de schrijver is deze klassieker door regisseur Joeri Boetoesov compleet ontleed en omgevormd tot een visueel overdonderende rock-'n-roll-productie. De voorstelling is, voorzien van ondertiteling, in Britse bioscopen en online te zien via Stage Russia. Veel van de bekende tekst is behouden, inclusief naturalistische momenten die ons herinneren aan de dramatische kracht van het stuk. Toch zijn deze zeldzaam in een bewerking die het drama van Tsjechov voortdurend ondermijnt en bevraagt, gebruikmakend van Brechtiaanse technieken die de toeschouwer eraan herinneren dat het allemaal theater is.

Scènes die traditioneel verstild en intiem zijn, worden getransformeerd door acteurs die hun zinnen uitschreeuwen. Belangrijke momenten worden herhaaldelijk opnieuw gespeeld met verschillende bezettingen en regiekeuzes, vaak met een komisch effect. Het decor van Alexander Shishkin bestaat uit fragiele houten constructies en opvallende toneelverlichting, waarbij verlichte kaptafels aan weerszijden zichtbaar zijn. Zoals Boetoesov zelf roept tijdens een van zijn ontregelende verschijningen op het toneel: “Dit is pas theater!”

Hoewel de meeste tekst en alle hoofdpersonages behouden blijven, raken sommige plotdetails op de achtergrond, wat verwarrend kan zijn voor wie het stuk niet kent. De kern van het verhaal is nog steeds voelbaar: de lotgevallen van de actrice op leeftijd Irina, haar familie en personeel op hun landgoed aan het eind van de 19e eeuw. Terwijl zij worstelen met de frustraties in hun leven, verwelkomen ze de jonge, ambitieuze actrice Nina, die valt voor de minnaar van Irina, de egoïstische schrijver Trigorin. De identiteit van de personages en hun onderlinge relaties zijn echter soms lastig te duiden. Niet alleen door schrappingen in de tekst, maar ook door een eigenzinnige keuze in casting: zo wordt Irina gespeeld door Polina Raykina, die overduidelijk veel jonger is dan Timofey Tribuntsev, die haar zoon Konstantin speelt. Zij worden voortdurend vergezeld door een ‘danseres’ die oorspronkelijk niet bij Tsjechov voorkomt en geen rol speelt in het plot.

Het realisme wordt continu uitgedaagd, van de avant-gardistische enscenering tot het vaak theatrale acteerwerk, ondersteund door de grandioze muziek van Faustas Latenas. Het staat haaks op de duisternis van Tsjechovs origineel, maar sluit perfect aan bij de thema's over performance en artisticiteit. De emotionele diepgang van een meer conventionele De Meeuw ontbreekt wellicht, maar door de visuele virtuositeit en de heerlijke speelsheid is het een betoverende, onvergetelijke ervaring.

Boetoesovs inventieve stijl is ook te bewonderen in zijn productie van Bertolt Brechts De Goede Mens van Sezuan voor het Moscow Pushkin Drama Theatre, dat op 8 en 9 februari 2019 drie voorstellingen geeft in het Londense Barbican Centre. Bekijk De Meeuw online of zie het op het grote scherm in Pushkin House in Londen op 11 februari 2019, gevolgd door een Q&A met regisseur Joeri Boetoesov.

RESERVEER TICKETS VOOR DE GOEDE MENS VAN SEZUAN IN HET BARBICAN CENTRE