RECENSIE: Trojan Horse, Leeds Playhouse ✭✭✭✭✭

Jonathan Hall recenseert de productie Trojan Horse van Lung Theatre Company, die werd gekozen om het Leeds Playhouse te heropenen na de grootschalige renovatie.

Foto: The Other Richard Trojan Horse

Leeds Playhouse

5 sterren

Leeds Playhouse Website

‘Trojan Horse’, van het documentairetheatergezelschap Lung Theatre, is de openingsvoorstelling van het glanzende, miljoenen kostende en pas gerenoveerde Leeds Playhouse. Het stuk liet me geboeid en uitgedaagd achter en zette me aan het denken over de wereld om me heen – precies zoals krachtig theater volgens mij hoort te zijn. Het drama vertelt het volledige verhaal – in tegenstelling tot de weergave in de media – van het ‘Trojan Horse’-schandaal uit 2014. Het behandelt het onderzoek en de enquête waarbij verscheidene scholen in Birmingham werden verdacht en beschuldigd van het verspreiden van extremistische moslimideologieën onder hun leerlingen. De katalysator voor deze verdenkingen was een uiterst dubieuze brief die beweerde dat bepaalde scholen probeerden hun leerlingen bepaalde overtuigingen bij te brengen, wat een sinister licht wierp op wat in de kern verklaarbare cultuurverschillen waren. Deze brief sloot toevallig naadloos aan bij de visie die Michael Gove uiteenzette in zijn boek uit 2006 over het vermeende ‘islamitische gevaar’; ten tijde van de brief was diezelfde heer Gove de minister van Onderwijs.

Foto: The Other Richard

Zodra hij op de hoogte was van de situatie, volgde een reeks meedogenloze OFSTED-inspecties om bewijs te vinden voor deze steeds wildere speculaties. Het daaropvolgende onderzoek en de mediastorm deden niet weinig denken aan de McCarthy-heksenjachten tegen zogenaamde communisten in het Amerika van de jaren 50, en hebben een verontrustend hoofdstuk toegevoegd aan het fenomeen ‘nepnieuws’. Het is een complex en gelaagd verhaal dat de toeschouwer makkelijk zou kunnen verliezen, vooral als je bedenkt dat het stuk zelf is samengesteld uit meer dan 200 documenten en interviews.

Foto: The Other Richard

Een dergelijk doolhof aan informatie uit zoveel verschillende bronnen vertalen naar het toneel is geen sinecure, maar de schrijvers Helen Monk en Matt Woodhead zijn daar glansrijk in geslaagd. Ze creëerden een scherp en bevragend script dat nergens aan vaart verliest. Het wordt energiek tot leven gebracht door een ensemblekast van vijf acteurs die, onder de bezielde regie van Woodhead, op fantasierijke wijze gebruikmaken van videoprojectie en vijf schoolbankjes om de verschillende settings te verbeelden. De cast was zonder uitzondering uitstekend en bracht de mensen aan beide kanten van het verhaal die in de storm vastzaten overtuigend tot leven. Voor mij sprongen Mustafa Chaudhry als de gedreven schoolbestuurder en Gurkiran Kaur als een verscheurde leerling eruit – beiden op hun eigen manier slachtoffer van de gebeurtenissen.

Foto: The Other Richard

Vrij verontrustend is hoe actueel de productie op dit moment is. Ik zag de voorstelling op de dag dat de premier dubieuze Britse termen voor een vertrek uit de EU leek te normaliseren, en op het moment dat onze eigen school, bezorgd over een naderende OFSTED-inspectie, met spoed een curriculum van ‘Groot-Britse waarden’ aan het pushen was. Wanneer de leider van het land de taal van woede lijkt te normaliseren, en wanneer achtjarigen wordt geleerd om woorden als ‘democratie’ en ‘tolerantie’ op te dreunen, dan weet je dat er iets grondig mis is met de natie.

Elke openingsvoorstelling van een nieuwe of heropende locatie is meer dan alleen een op zichzelf staand theaterstuk; het is een manifest van de intentie en het doel van die instelling. Wanneer ik hedendaagse zorgen op zo’n opwindende en energieke manier verkend zie worden door een stuk dat nota bene in dat eigenste theater is ontwikkeld, weet je dat dit een plek is die belangrijk en relevant is in deze roerige tijden.