RECENZJA: Trojan Horse, Leeds Playhouse ✭✭✭✭✭

Jonathan Hall recenzuje sztukę „Trojan Horse” teatru Lung Theatre, która została wybrana na spektakl otwierający odnowiony Leeds Playhouse.

Autorem zdjęć jest The Other Richard Trojan Horse

Leeds Playhouse

5 Gwiazdek

Strona internetowa Leeds Playhouse

„Trojan Horse” autorstwa grupy Lung Theatre, specjalizującej się w teatrze dokumentalnym (verbatim), to pierwszy spektakl zaprezentowany w lśniącym nowością, odnowionym za miliony funtów Leeds Playhouse. Produkcja ta sprawiła, że poczułem się zaangażowany, a zarazem sprowokowany do stawiania trudnych pytań o otaczający nas świat – czyli dokładnie tak, jak powinienem czuć się po obejrzeniu wybitnego dzieła teatralnego. Dramat przedstawia pełną wersję wydarzeń – w przeciwieństwie do tej znanej z sensacyjnych nagłówków mediów – dotyczących skandalu „konia trojańskiego” z 2014 roku. Chodzi o śledztwo i dochodzenie w Birmingham, gdzie szereg szkół podejrzewano i oskarżano o szerzenie ekstremistycznych ideologii muzułmańskich wśród uczniów. Katalizatorem tych podejrzeń był budzący wątpliwości list, w którym twierdzono, że w szkołach dochodzi do radykalizacji uczniów. Rzuciło to złowrogie światło na to, co można było uznać za zrozumiały konflikt kultur. List ten idealnie wpisywał się w poglądy Michaela Gove’a, przedstawione w jego książce z 2006 roku na temat rzekomego „islamskiego zagrożenia”. W momencie pojawienia się listu, pan Gove pełnił funkcję Ministra Edukacji.

Zdjęcie: The Other Richard

Gdy sprawa stała się głośna, nastąpiła seria brutalnych inspekcji OFSTED, mających na celu znalezienie dowodów potwierdzających te coraz śmielsze spekulacje. Późniejsze dochodzenie i medialna burza niepokojąco przypominały polowania na czarownice McCarthy’ego przeciwko komunistom w Ameryce lat 50. i dopisały niepokojący rozdział do fenomenu, jakim jest „fake news”. To złożona, pełna zwrotów akcji opowieść, przy której widz łatwo mógłby się pogubić, zwłaszcza biorąc pod uwagę, że sam scenariusz powstał na podstawie ponad 200 dokumentów i wywiadów.

Zdjęcie: The Other Richard

Opowiedzenie tak labiryntowej historii, opartej na tak wielu źródłach, to nie lada wyczyn, jednak autorzy Helen Monk i Matt Woodhead poradzili sobie z tym zadaniem po mistrzowsku, tworząc ostry, prowokujący do myślenia tekst, który ani na chwilę nie traci tempa. Całość została energicznie zrealizowana przez pięcioosobowy zespół aktorski, który pod pewną ręką reżyserską Woodheada kreatywnie wykorzystuje projekcje oraz pięć szkolnych ławek, by wykreować różnorodne przestrzenie akcji. Obsada była znakomita, ożywiając postaci po obu stronach barykady, uwikłane w ten chaos. Moim zdaniem szczególnie wyróżnili się Mustafa Chaudhry jako zdeterminowany kurator oraz Gurkiran Kaur w roli rozdartej wewnętrznie uczennicy – oboje na swój sposób stali się ofiarami wydarzeń.

Zdjęcie: The Other Richard

Być może najbardziej niepokoi fakt, jak bardzo aktualna jest to produkcja. Oglądałem ten spektakl w dniu, w którym ówczesny premier zdawał się normalizować dość kontrowersyjne określenia związane z opuszczeniem UE, a nasza szkoła – zaniepokojona zbliżającą się inspekcją OFSTED – pilnie wdrażała program nauczania „Wspaniałych Brytyjskich Wartości”. Kiedy liderzy państwa zaczynają normalizować język gniewu, a ośmiolatki uczy się skandować hasła takie jak „demokracja” czy „tolerancja”, wiadomo, że z krajem dzieje się coś bardzo niedobrego.

Każdy premierowy spektakl w nowej lub odnowionej placówce to coś więcej niż tylko sztuka; to deklaracja celów i misji danego teatru. Widząc współczesne problemy badane w tak porywający i energetyczny sposób, w dodatku w ramach sztuki powstałej właśnie w tym teatrze, można mieć pewność, że jest to miejsce ważne i potrzebne w tych niespokojnych czasach.