ELEŞTİRİ: Trojan Horse, Leeds Playhouse ✭✭✭✭✭

Jonathan Hall, Leeds Playhouse'un yenileme sonrası açılış oyunu olarak seçilen Lung Theatre Company yapımı Trojan Horse'u (Truva Atı) inceliyor.

Fotoğraf: The Other Richard Trojan Horse

Leeds Playhouse

5 Yıldız

Leeds Playhouse Web Sitesi

Verbatim (belgesel) tiyatro topluluğu Lung Theatre imzalı 'Trojan Horse', milyonlarca sterlinlik yenileme çalışmasının ardından Leeds Playhouse'un kapılarını açan ilk oyun. Yapım beni içine çeken, sorgulayan ve çevremi farklı bir gözle değerlendirmemi sağlayan bir etki bıraktı; tam da güçlü bir tiyatro eserinden beklediğim gibi. Oyun, 2014 yılında Birmingham'daki bazı okulların öğrencilere aşırı İslamcı ideolojiler aşılamakla suçlandığı 'Truva Atı' skandalının, medyanın yansıttığından ziyade gerçek ve derinlemesine hikayesini, yapılan soruşturmaları ve incelemeleri ele alıyor. Bu şüpheleri tetikleyen unsur, belirli okulların öğrencileri belirli inançlar doğrultusunda yetiştirmeyi amaçladığını iddia eden ve aslında kültürel uyuşmazlıklara uğursuz bir anlam yükleyen şüpheli bir mektuptu. Bu mektup, dönemin Eğitim Bakanı olan Michael Gove'un 2006 tarihli kitabında ortaya koyduğu 'İslami Tehdit' algısıyla kusursuz bir uyum içindeydi.

Fotoğraf: The Other Richard

Durum ortaya çıktığında, bu giderek çılgınlaşan spekülasyonları destekleyecek kanıtlar bulmak amacıyla bir dizi sert OFSTED denetimi gerçekleştirildi. Ardından gelen soruşturma ve medya fırtınası, 1950'ler Amerika'sındaki McCarthy dönemi komünist avını anımsatırken 'Yalan Haber' (Fake News) fenomenine de rahatsız edici bir bölüm ekledi. Karşımızda, 200'den fazla belge ve görüşmeden derlendiği düşünüldüğünde, seyircinin odağını kaybetme riskinin olduğu oldukça karmaşık ve dolambaçlı bir hikaye var.

Fotoğraf: The Other Richard

Böylesine girift bir hikayeyi bu kadar çok kaynaktan bir araya getirmek büyük başarı; yazarlar Helen Monk ve Matt Woodhead, ivmesini hiç kaybetmeyen, keskin ve sorgulayıcı bir metin ortaya çıkararak bu görevin altından başarıyla kalkmışlar. Woodhead'in kararlı yönetimi altındaki beş kişilik oyuncu topluluğu, projeksiyonları ve beş okul sırasını yaratıcı bir şekilde kullanarak anlatının farklı mekanlarını enerji dolu bir performansla canlandırıyor. Türbülansın ortasında kalan her iki taraftan karakterlere hayat veren oyuncuların tamamı harikaydı; özellikle azimli bir okul mütevellisi rolüyle Mustafa Chaudhry ve çatışma yaşayan bir öğrenci rolüyle Gurkiran Kaur, kendi açılarından olayların kurbanı olarak öne çıkan isimlerdi.

Fotoğraf: The Other Richard

Belki de asıl ürkütücü olan, yapımın güncelliğini koruması. Oyunu izlediğim gün, Başbakan AB'den ayrılmaya dair bazı şüpheli terimleri normalleştiriyor gibi görünüyordu ve yaklaşan kendi OFSTED denetiminden endişe eden okulumuz, müfredatında acilen 'Büyük Britanya Değerleri'ne ağırlık veriyordu. Ülke lideri öfke dilini normalleştiriyor gibi göründüğünde ve sekiz yaşındaki çocuklara 'demokrasi' ve 'hoşgörü' gibi kelimeler koro halinde söylettirildiğinde, ülkede bir şeylerin ciddi şekilde ters gittiğini anlıyorsunuz.

Yeni açılan veya yenilenen bir sahnedeki ilk oyun, bağımsız bir tiyatro eserinden daha fazlasıdır; o mekanın niyetinin ve amacının beyanıdır. Güncel sorunların, bizzat o tiyatroda geliştirilen bir oyunla bu denli heyecan verici ve enerjik bir şekilde incelenmiş olması, buranın bu sıkıntılı zamanlarda ne kadar önemli ve bağlamla uyumlu bir yer olduğunu kanıtlıyor.