ELEŞTİRİ: Echoes, Arcola Theatre ✭✭✭✭

Fotoğraf: Rosalind Furlong Echoes

Arcola Tiyatrosu

17 Kasım 2015

4 yıldız

Bu harika oyunu izlemek için vaktiniz oldukça kısıtlı. Arcola Tiyatrosu'ndaki mevcut sezon 21 Kasım'da sona eriyor ve bu oyun kesinlikle kaçırılmaması gerekenlerden biri. Oyun, bu yıl Edinburgh Fringe Festivali'ndeki dünya prömiyerinde, Spirit of the Fringe Ödülü de dahil olmak üzere pek çok ödüle layık görüldü. Dalston Junction'daki Arcola Tiyatrosu'ndaki bu sezon oyunun Londra prömiyeri niteliğinde; dün gece kapalı gişe oynayan yapımın, sezonun geri kalanında da tüm biletlerinin tükenmesi bekleniyor.

Echoes birçok nedenden dolayı başarılı bir yapım, ancak temelinde hikaye anlatımındaki o muazzam güç yatıyor. Aslında eşzamanlı ilerleyen iki hikaye var; olay örgüleri arasında 175 yıl olmasına ve iki farklı oyuncu tarafından bağımsızca anlatılmasına rağmen, aralarında öylesine derin ve anlamlı bir simbiyoz var ki, parçalı olabilecek bu deneyim muazzam bir bütünlüğe dönüşüyor.

Kuşkusuz bu başarının büyük bir kısmı, 2014'teki ilk tiyatro oyunu The Collector'ın yanı sıra televizyon ve radyo yazarlığı ile de tanınan Henry Naylor'ın kaleminden kaynaklanıyor. Kendisi aynı zamanda Spitting Image'ın baş yazarıydı. Naylor'ın bir hiciv ustası olarak sergilediği ince dokunuşlar, hem The Collector hem de Echoes'da büyük bir etki yaratıyor; ayrıca kelimelerle resim çizme konusunda müthiş bir yeteneğe sahip. Bazı imgeler zihne adeta kazınıyor. Örneğin, bir teğmenin elindeki çürümüş, kurtlanmış inciri patlayana kadar sıkışını tasvir ettiği an unutulacak gibi değil.

Naylor, bu oyunda yönetmenliği Emma Butler ile paylaşıyor. İkilinin ortak yönetmenlik vizyonu, tasarım estetiğiyle de birleşerek bu simbiyotik noktaları ustalıkla vurguluyor. Sahne, bir bank ve bir tabure dışında tamamen boş; sade, siyah ve mesafeli. Biri siyahta, diğeri beyazda, her ikisi de kendi zaman ve mekanlarına uygun giyinmiş iki kadın oyuncu, iki farklı hikaye. İki oyuncu sahne üzerinde hareket ederek hikayeyi farklı açılardan sunuyor ve sadece nadiren aynı noktada buluşuyorlar. Özellikle her iki oyuncunun da bankta oturduğu an büyüleyiciydi. Aynı mekanda, aynı konumdaydılar ama aralarında dünyalar kadar fark vardı.

Fotoğraf: Rosalind Furlong

Bu prodüksiyonun başarısındaki bir diğer etken ise oyuncuların performans kalitesi. Hikaye anlatıcılığındaki becerileri, seyirciyi başından sonuna kadar pürdikkat ve oyunun içinde tutmayı başarıyor.

Oyun, Felicity Houlbrooke'un canlandırdığı Tillie'nin hikayesiyle başlıyor. Ipswich'ten gelen Tillie, memleketinde evlenmemiş yaşlı bir kız olarak kalmaktansa, bir koca bulmak için Hindistan sömürgesine yelken açar. Kral ve vatan için görevini yerine getirme idealleriyle doludur, ancak bu idealler hem kocasının hem de sömürgedeki güçlerin davranışlarıyla yavaş yavaş ve tamamen yerle bir olur. Houlbrooke, hikayesindeki tüm karakterleri net bir tanımla canlandırarak, hem döneminin yaklaşımlarını hem de kocasının ve diğerlerinin karakterlerini başarıyla hayata geçiriyor.

Paralel hikaye ise Filipa Braganca tarafından anlatılan Samira'nın öyküsü. Samira'nın hikayesi günümüzde geçiyor ve her yönüyle çağdaş. Orta Doğu'daki çatışmalar ve dünyanın dört bir yanındaki Müslüman gençlerin bu sürece katılımı gibi hassas güncel meselelere ışık tutuyor. Samira, inançları uğruna görevini yerine getirmek ve halifeliğe bizzat dahil olmak üzere yola çıkar. Tıpkı Tillie'nin hikayesinde olduğu gibi, Samira da hem kocası hem de halifelik içindeki diğer kişilerin muamelesi nedeniyle hayal kırıklığına uğrar. Braganca'nın performansı, hikayesine olan inancı ustalıkla perçinliyor. Sahne arkadaşı Houlbrooke ile birbirlerini harika bir şekilde tamamlıyorlar.

Bu, çarpıcı kelime imgeleri ve sürükleyici hikaye anlatımıyla dolu, oldukça etkileyici bir oyun.

Echoes, 21 Kasım 2015 tarihine kadar Arcola Tiyatrosu'nda izlenebilir.