ELEŞTİRİ: Eileen Atkins ile Ellen Terry, Sam Wanamaker Playhouse ✭✭✭✭✭

Ellen Terry rolünde Eileen Atkins Ellen Terry With Eileen Atkins

Sam Wanamaker Playhouse

23 Şubat 2014

Tarih, Ellen Terry'yi tüm zamanların en büyük aktrislerinden biri olarak kaydeder. On dokuzuncu yüzyılın sonlarında Henry Irving ile birlikte dünya sahnelerine hükmetmiş ve en çok Shakespeare ile özdeşleştirilmiştir. Sahneye veda ettiğinde Shakespeare üzerine yazmaya başlamış; rolleri canlandırdığı uzun kariyerinden ilham alarak, Shakespeare'in yarattığı kadın karakterler üzerine konferanslar verdiği ikinci bir kariyere adım atmıştır. Bir aktrisin her bir rolü nasıl oynaması gerektiğine dair sarsılmaz fikirleri vardı ve bu görüşleri geleneksel düşünce kalıplarına pek uymazdı.

Şu an Sam Wanamaker Tiyatrosu'nda sahnelenen "Ellen Terry with Eileen Atkins", Atkins'in Terry'nin yazılarından ustalıkla derlediği mucizevi bir tiyatro deneyimi sunuyor. Atkins, Terry'yi konferanslarından birini verirken canlandırıyor; konuşması sırasında Portia, Juliet, Rosalind, Beatrice, Ophelia, Viola, Desdemona ve Cordelia gibi karakterlerin Shakespeare dizelerini seslendiriyor.

Günümüzün en büyük sahne aktrislerinden biri olan Atkins'in Terry ile bütünleşmesini izlemek paha biçilemez bir deneyim. Ses kullanımı, metinleri canlı ve derinlemesine kavrayışı, komedi potansiyelini yakalayan parıltılı bakışları ve kelimelerin her nüansını, her dramatik etkisini gün yüzüne çıkarma konusundaki yanılmaz yeteneği, bu geceyi tiyatroda unutulmaz ve son derece keyifli kılıyor.

Terry, aktrisin görevinin "Shakespeare karakterini kendi içine nasıl tercüme edeceğini, karakterin düşüncelerini kendi düşünceleri, sözlerini ise kendi sözleri haline nasıl getireceğini öğrenmek" olduğunu yazmış ve karakterler hakkında konuşma yetkisini kendinde bulmuştur; çünkü ona göre bu, "ancak onlarla bütünleşerek elde edilebilecek bir bilgi"dir.

Atkins, Terry'nin düşüncelerini adeta ete kemiğe büründürüyor. Shakespeare'in seslendirdiği her dizesini berraklık ve derin bir kavrayışla aydınlatıyor. Shakespeare'in en bilindik pasajlarını bile onun ağzından duyarken, sanki ilk kez işitiyormuşsunuz hissine kapılmamak elde değil. Dizeler şaşırtıcı derecede canlı, şafağın ilk ışıkları kadar taze ve bir o kadar göz kamaştırıcı.

Atkins'in burada sergilediği menzil ve çok yönlülük hayranlık uyandırıcı. Juliet veya Ophelia'yı canlandırırken seksene merdiven dayamış yaşı adeta yok oluyor; bir anda genç, narin ve büyüleyici biri olup çıkıyor. Portia'nın "Merhamet" tiradını söyleyişi ise nefes kesici; Terry'nin bu konuşmayı bir dua ile eş tuttuğunu anlamak hiç de zor değil.

Ophelia'nın delirme sahnesinin Atkins'in burada sergilediğinden daha iyi oynandığını hiç görmedim. Nihayet bu sahne tam bir anlam kazandı. Aynı şekilde, büyük komedilerden sunulan bu etkileyici kesitlerde görülen Rosalind, Viola veya Beatrice'ten daha iyisini hayal etmek imkansız.

Ancak en şaşırtıcı ve ödüllendirici olanlar beklenmedik sürprizler: Sir John'un aşk mektubunu okuyup üzerinde kafa yoran, muzip ama tam bir taşralı olan Bayan Page; Juliet'in mezarda uyandığı nazik ama yürek burkan sahne; Lear ve Cordelia'nın yeniden buluşma sahnesi (Atkins her iki rolü de o kadar inandırıcı ve tüyler ürpertici bir parlaklıkla oynuyor ki, bu başarı Olivier Theatre'daki mevcut Sam Mendes prodüksiyonunda bile yok); ve en çarpıcı olanı, Desdemona cinayetinin ardından Emilia ve Othello arasındaki diyalog - Othello'nun son aşamalarında gerçek kahramanın tam olarak kim olduğunu netleştiren bir performans.

Dünyanın yaşayan en büyük sahne aktrislerinden biriyle kaçırılmaması gereken bir gece.