ELEŞTİRİ: La Boheme, Opera Holloway – Sutton House ✭✭✭✭

Tim Hochstrasser, Opera Holloway'ın Sutton House'daki pop-up La Bohème prodüksiyonunu inceliyor.

La Bohème

Opera Holloway

Sutton House

4 Yıldız

30 Ağustos 2019

Opera Holloway Web Sitesi ‘Pop-Up Opera’, hem sahnelemenin hem de bilet fiyatlarının artık çok pahalı olduğu ‘malikane operası’ (country house opera) kültürüne karşı ulusal çapta kazanan bir formül haline geldi. Bu başarının sırrı, yöntemin sadeliğinde ve mekanın geleneksel dokusu ile seçilen eserin ruhunun, gereksiz bir yapaylığa kaçmadan kendisini ifade etmesine izin vermesinde yatıyor. Opera Holloway'in turne prodüksiyonu La Bohème tam da bunu başarıyor; repertuvarın en tanıdık eserlerinden birine, son derece etkileyici ve düşündürücü bir atmosferde yeni bir soluk getiriyor.

Sutton House, Hackney'nin tam ortasında bulmayı hiç beklemeyeceğiniz bir Tudor dönemi yapısı. Londra merkezinin dışındaki ilk büyük tuğla konut olan bu yapı, Thomas Cromwell’in hamisi Ralph Sadler tarafından inşa edilmiş. Sadler, efendisinden daha başarılı olarak hem büyük bir servet biriktirmiş hem de o fırtınalı dönemde kelleyi koltukta değil, omuzlarının üstünde tutmayı başarmış bir adam. Mare Street'in bir ucunda yer alan bu büyüleyici ev, yüzyılların katmanlarını taşıyan tarihi bir huzur adası gibi; kalın duvarlarının içine adım attığınız an yirminci yüzyılın hengamesi silinip gidiyor.

Burası opera için de harika bir mekan. Yeşillikler içindeki ilginç mimarisinin yanı sıra, piyano eşliğinde bir oda operası performansı için mükemmel boyutta modern bir ambarı var. İnandırıcı bir dekor kurmak ve yaklaşık elli kişilik bir izleyici kitlesini ağırlamak için tam kıvamında bir alan sunuyor.

Bu prodüksiyonda insanı ilk çarpan şey, başarılı bir turne şovunun olmazsa olmazı olan o meyveli nükte ve pratiklik karışımı oluyor. Paris’in çatı katları gitmiş, yerine Worthing’in öğrenci evleri gelmiş. Eşofman altları ve kapüşonlular içindeki öğrencilerin doluştuğu, tam da olması gerektiği gibi köhne bir oturma odası... Ve tepede, 1980'lerde geçen bu operanın librettosunu 21. yüzyılın sokak argosuna ustalıkla taşıyan çarpıcı üst yazılar. Orkestra şefi Lewis Gaston, bilindik kısımlarda hiç vakit kaybetmiyor; bizi doğrudan, hem iyi oyunculukla sergilenen hem de gerçekten komik ve inandırıcı bir şan performansıyla sunulan canlı öğrenci şakalaşmalarının içine atıyor. Prodüksiyonun ölçeği ne olursa olsun, bu operanın başında izleyiciyi yakalamak için ihtiyaç duyduğu enerji patlaması tam olarak bu.

Rodolfo (Alex Haigh) ve Mimì'nin (Callie Gaston) ilk karşılaşması ve düetine geldiğimizde, akşamın geri kalanı için arkanıza yaslanabileceğinizden emin oluyorsunuz. Her ikisi de vokal olarak tamamen güven veriyor; tiz notalarda en ufak bir zorlanma emaresi göstermedikleri gibi, aralarındaki kimya da son derece inandırıcı. Aynı durum Sam Oram’ın Marcello’su ve Lorena Paz Nieto’nun Musetta’sı için de geçerli; her ne kadar buradaki kimya —karakterleri gereği— patlamaya hazır bir türden olsa da. Bu merkezi dörtlü birbirleriyle çok uyumlu; hem bireysel anlarda rollerinin hakkını veriyor hem de vokal dokularını birbirleriyle titizlikle harmanlıyorlar.

Yönetmen Fiona Williams, solistleri vokal performanslarını engelleyecek pozisyonlara sokmadan hareketi ve görsel ilgiyi canlı tutarak harika bir iş çıkarmış. Bir şarkıcı olarak aldığı eğitim, doğallık ile bu denli bildik ama bir o kadar da zorlayıcı olan vokal müziği icra etmek için gereken fiziksel konfor arasındaki dengeyi kurarken kendini gösteriyor. Bu durum özellikle finalde belirginleşti; başrolün ölümü üzerine odaklanılan sahneler bazen yardımcı kadronun genel bir duygusallığa kapılmasına neden olabilir. Ancak burada öyle değil; her karakter kendi hikayesini sonuna kadar takip etti, katılımcılar arasındaki o dokunaklı şefkat anları grup kimliği duygusunu ve hayatın kısıtlı imkanlarını en iyi şekilde değerlendirme ortak arzusunu pekiştirdi.

Yan rollerde, Louis Hurst ve Matthew Thistleton; Schaunard ve Colline olarak iyi bir ikili olmuşlar. Thistleton paltosuna veda ettiği kısa sahnede duyguyu çok iyi verirken, Hurst hem içkili eğlence sahnelerinde hem de Mimì'nin ölüm anında geniş bir ifade yelpazesi sergiledi. Tüm toplulukta hissedilen daha derin bir gerçeği vücuda getirdiler: 'Bohem' olmanın belirli bir mekana değil, yoksulluk ve toplumun küçümsemesi karşısındaki yaratıcılığa ve direnişe dair olduğu gerçeği... Ki bu durum bugünlerde her zamankinden daha güncel görünüyor.

Piyanist ve repetitör Laurie O’Brien'a özel bir parantez açmak gerek. Hem şarkıcılara eşlik edip armonik bir destek sunmak hem de Puccini’nin orkestrasyonunun renklerini ve ihtişamını yakalamak zor bir iştir. Piyanonun sesi biraz kuruydu ama O’Brien, Café Momus’un renkli karmaşasını ve kışın dondurucu soğuğundaki o cılızlaşan atmosferi ustalıkla canlandırdı.

Not düşülmesi gereken tek bir eleştiri var, o da ses dengesiyle ilgili. Bu satırların yazarı en ön sırada oturduğu için, şarkıcıların ses projeksiyonunu arka sıralardakilerin aksine tüm gücüyle hissetti. Yine de, Sutton House gibi kısıtlı bir alanda mezza voce (orta ses) kullanımının artırılması, performansın etkisini azaltmak yerine güçlendirir ve izleyiciyi sadece ses hacmiyle değil, karakterin içine çekerek etkilerdi. Bu durum büyük ölçüde performans alanına uyum sağlama meselesi ve turne sırasındaki kısıtlı prova süreleri göz önüne alındığında kaçınılması zor bir risk.

Ancak bu nokta, nadir bulunan bir müzikal kalitenin, muazzam bir enerjinin ve şevkin hakim olduğu bu akşamın değerini düşürmüyor. Bu turnedeki prodüksiyonu gönül rahatlığıyla tavsiye ederim; ister bu operayı ilk kez izleyecek olun ister ellinci kez, hayran kalacak ve keyif alacak çok şey var. En büyük operalar sonsuz bir esnekliğe sahiptir; bu prodüksiyon da güncel endişelerimize çok uygun dramatik bir yaklaşım sergileyerek ve bunu bizzat şarkıcıların temsil ettiği genç kuşağın hayatlarıyla bağdaştırarak, aşinalığı kırmayı başarıyor.