ELEŞTİRİ: Arturo Ui’nin Önlenebilir Yükselişi, Donmar Warehouse ✭✭✭✭

Arturo Ui'nin Önlenebilir Yükselişi'nde Lenny Henry. Fotoğraf: Helen Maybanks Arturo Ui'nin Önlenebilir Yükselişi Donmar Warehouse 4 Mayıs 2017 4 Yıldız Bilet Al Donmar Warehouse, Bruce Norris'in Brecht klasiği Arturo Ui'nin Önlenebilir Yükselişi üzerine kurguladığı yeni uyarlamasında elini hiç korkak alıştırmıyor. Karşımızda ülkenin gözbebeği Lenny Henry gibi bir yıldız gücü, sahneye tam bir saldırı ruhuyla çıkan muazzam bir kadro ve mevcut Amerikan yönetimine yönelik hiç de gizli saklı olmayan taşlamalar var. İki saat kırk beş dakikalık oyun su gibi akıp giderken, gerçek Brechtvari tarzda izleyiciyi tam manasıyla bir isyana teşvik ediyor. Akşam, heyecan verici şekilde güncel ve hayati hissettirirken, bir canavarın nasıl yaratıldığına dair -kendi suç ortaklığımızı ve kefaretimizi de hatırlatan- acı bir ders veriyor. Warehouse, zemin katta sade ahşap sandalye ve masaların yer aldığı salaş bir gece kulübüne (speakeasy) dönüştürülmüş. Bir eleştirmen olarak, üzerinde not alabileceğim bir masaya sahip olmak alışılmadık bir lükstü! Kapıdan girdiğiniz anda oyun başlıyor; oyuncular her yerde dolanıyor ve bir parça katılım koparabilmek için hiç şüphelenmeyen seyircilere laf atıyorlar. Henry bile Şikago aksanıyla kendini tanıtıp herkesin elini sıkarak koridorda tur atıyor. Daha yarışın en başında sarsılıyor ve kışkırtılıyoruz; bu sadece izleyici veya seyirci kalınacak bir prodüksiyon değil. Bir piyano açılışın merkezini oluştururken, aniden gelen zifiri karanlık bizi hikayenin içine hapsediyor. Arturo Ui'nin Önlenebilir Yükselişi'nde Lenny Henry. Prodüksiyon; okulda Brecht ve epik tiyatro çalışan herkesin aşina olacağı prolog ve epilog, koro, dördüncü duvarı yıkan hitaplar ve o harika 'gestus' detaylarının hepsini kullanıyor; ancak yine de duygusal bağı koparmadan izleyiciyi etkilemeyi başarıyor. Hiçbir an bize ders veriliyormuş gibi hissetmedim; eminim ki bu Simon Evans'ın olağanüstü yönetiminin ve son derece yetenekli kadronun başarısıdır. Hatta bugünlerde sektörde bir hakaret gibi algılanan "çok yönlülük" kavramı, burada modern şarkıların dramayı desteklemek için yeniden yorumlanmasıyla muazzam bir etki yaratmış. Kadronun tamamı çok güçlüydü ancak Giles Terera, Ernesto Roma rolünde adeta dans ederek yıkıcı bir etki bırakıyor. Arturo'nun tek gerçek dostu ve müttefiki olarak, ihanete uğrayıp kandırılan ama sonunda intikamını alan haliyle son derece trajik bir figür çiziyor. Aynı şekilde Justine Mitchell, tanıkların, kurbanların ve sanıkların sürekli yer değiştirdiği baş döndürücü mahkeme davasında düzeni korumaya çalışan bunalmış avukat rolünde gülmekten kırıp geçiriyor. Yeni düzene ayak uydurmaya çalışan ancak kararları ve sonuçları nedeniyle manik bir umutsuzluğa sürüklenen Betty Dullfeet olarak da bir o kadar istisnai bir performans sergiliyor. Oyuncu rolündeki Tom Edden ise alkıştan salonu yıktı. Kusursuzdu. Arturo Ui'nin Önlenebilir Yükselişi'nde Giles Terera. Televizyon ekranlarından tanıdığımız o sevimli palyaço Lenny Henry, tüm karizmasını kullanarak güç peşinde koşan, kimseye acıması veya sempatisi olmayan acımasız bir adama dönüşüyor. Sahnede hantal bir gangsterden, cilalanmış ve rafine bir devlet adamına evrilişini izliyoruz. Sahneye tamamen hakim ve varlığı sürekli bir tehdit ve minnet hissi yaratıyor. Sesini zaman zaman fazla yükseltip bazen desteği kaybetse de, genel anlamda çok baskın bir performans. Prömiyer gecesinde Donmar'ın balkon kısmını öğrencilerle doldurması çok akıllıca bir karardı. Basının o mesafeli duruşuna kıyasla öğrencilerin coşkusu, tiyatronun şok etme ve harekete geçirme gücünü bir kez daha hatırlattı. Mevcut siyasi düzenden ve uluslararası siyasetin genel gidişatından bunalan herkesi bu oyunu izlemeye davet ediyorum. Sizden oyuna dahil olmanız istenecek ve umarım olursunuz; çünkü Ui gibi bir adama karşı gelmemek ve duruş sergilememek, onun yükselişine ortak olmak demektir. Tek eleştirim şu olabilir: Birleşik Krallık'ta yaşayan bizlerin, kendi gözümüzdeki merteği görmeden başkasına taş atmak yerine önce kendi sorumluluklarımızla yüzleşmemiz gerekirken; farklı aksanları ve alışılmadık tavırlarıyla okyanusun ötesindekilere gülmek veya onlar için ağlamak işin biraz kolayına kaçmak oluyor.

ARTURO UI'NİN ÖNLENEBİLİR YÜKSELİŞİ İÇİN BİLET ALIN