Những vở kịch thất lạc từ lâu của Agatha Christie

Mark Ludmon hoàn toàn bị chinh phục bởi vở kịch thất lạc bấy lâu của Agatha Christie mang tên "The Lie" – một phần trong bộ sưu tập những kịch bản mới được tìm thấy gần đây.

Agatha Christie (Ảnh: The Christie Archive Trust). Bà vốn nức tiếng với những cuốn tiểu thuyết trinh thám, nhưng Agatha Christie hiện vẫn đang nắm giữ kỷ lục là nữ nhà soạn kịch người Anh có tác phẩm được dàn dựng nhiều nhất mọi thời đại. Với 30 vở kịch mang tên mình, bà là người phụ nữ đầu tiên có ba vở kịch cùng lúc được công chiếu tại West End của London vào những năm 1950, khi vở "The Mousetrap" (Cái bẫy chuột) – sau này trở thành vở kịch trụ rạp lâu nhất tại London – được tiếp nối bởi "Witness for the Prosecution" (Nhân chứng cho phía công tố) và "Spider’s Web" (Mạng nhện). Quy mô đồ sộ trong gia tài sáng tác của bà chỉ thực sự được nhận ra trọn vẹn khi nhà sản xuất sân khấu Julius Green phát hiện ra một kho tàng kịch bản chưa từng công bố trong lúc thực hiện cuốn sách Curtain Up: Agatha Christie: A Life in the Theatre. Một số kịch bản trong đó hiện đã được nhà xuất bản Samuel French in ấn trong Agatha Christie Collection, từ các vở kịch sân khấu đến kịch bản phát thanh và truyền hình, nhưng hiện có duy nhất một tác phẩm vẫn chưa được xuất bản: "The Lie".

Được tin là sáng tác vào giữa những năm 1920, "The Lie" là một vở chính kịch đặc sắc khai thác những mối quan hệ có thể coi là tai tiếng vào thời điểm đó. Mang phong cách kịch hiện thực cuối thế kỷ 19 pha chút kịch tính (melodrama), tác phẩm phơi bày những hiện thực đằng sau một gia đình ngoại ô tưởng chừng như hoàn hảo chỉ trong một buổi tối duy nhất. Chủ đề ngoại tình hẳn đã mang tính cá nhân rất lớn đối với Christie, bởi vào năm 1926, bà phát hiện ra người chồng đầu tiên của mình, Archie, đang lén lút với một phụ nữ trẻ hơn. Sau khi ra mắt tiểu thuyết đầu tay "The Mysterious Affair at Styles" (Vụ bí ẩn ở Styles) với nhân vật thám tử Hercule Poirot vào năm 1920 và trở thành tâm điểm của báo chí toàn quốc khi đột ngột mất tích rồi xuất hiện tại một khách sạn ở Harrogate dưới một cái tên giả vào năm 1926, Christie có lẽ đã lo sợ "The Lie" sẽ gây chấn động vì những lý do không mong muốn.

Sau khi cứu vãn vở kịch từ kho lưu trữ của Agatha Christie, Green đã tổ chức một buổi đọc kịch bản diễn ra duy nhất một lần vào năm 2018 tại Nhà hát Palace ở Paignton, Devon, gần thị trấn quê hương Torquay của tác giả. "The Lie" tuy vẫn chưa được dàn dựng trọn vẹn trên sân khấu, nhưng hiện đã có bản chuyển thể radio do Green và trợ lý đạo diễn Martin Lewton thực hiện, phát sóng lần đầu trên BBC Radio 4. Vở kịch phơi bày một gia đình trong khoảnh khắc khủng hoảng, khi cuộc tình chớp nhoáng của người vợ trẻ với một người đàn ông khác đe dọa phá nát một cuộc hôn nhân vốn đã rạn nứt từ trước. Không có vụ án mạng nào, nhưng tác phẩm vẫn đầy lôi cuốn bởi những nút thắt nhẹ nhàng dẫn đến một cái kết bất ngờ và có phần gây tranh cãi. Bất chấp sự kịch tính cao độ, bản chuyển thể âm thanh còn hé lộ sự hóm hỉnh và khiếu hài hước mỉa mai, điều có thể tạo hiệu ứng tuyệt vời khi đưa lên ánh đèn sân khấu bên cạnh những lời thoại đôi khi hơi quá đà mang âm hưởng melodrama. Với sự thấu hiểu tinh tế về tình yêu và hôn nhân, vở kịch đặc biệt thú vị khi làm nổi bật vị thế bấp bênh của phụ nữ trong xã hội phụ hệ thập niên 1920. Hiện tại, Samuel French và Concord Theatricals đang cung cấp các văn bản khác do Green tìm thấy để phục vụ các dự án sân khấu trong tương lai, từ thể loại kỳ ảo, hài kịch cho đến sử thi và nhạc kịch. Trong đó bao gồm bản chuyển thể của chính Christie cho tiểu thuyết "The Secret of Chimneys" vốn chưa từng được diễn khi bà còn sống; hay vở kịch đầu tiên của bà từ năm 1930, "Black Coffee" với sự góp mặt của Hercule Poirot – một dịp hiếm hoi nhân vật này xuất hiện trên sân khấu vì bà thường lược bỏ ông trong các bản chuyển thể kịch từ tiểu thuyết của mình như "Appointment with Death", "Murder on the Nile", "Five Little Pigs", và "The Hollow". "Towards Zero" là một bản chuyển thể sân khấu khác từ tiểu thuyết của bà – một lựa chọn thay thế cho bản mà bà từng viết cùng cộng sự Gerald Verner, vốn được dàn dựng năm ngoái tại Mill ở Sonning, Berkshire. Án mạng cũng là trung tâm của "The Unexpected Guest" và các vở hài kịch "Spider’s Web", "Personal Call", nhưng cũng có một vài vở kịch khác không có án mạng để phá giải như "A Daughter’s A Daughter" – một vở chính kịch xoay quanh phụ nữ mà Christie sau đó đã chuyển thể thành tiểu thuyết dưới bút danh phi trinh thám Mary Westmacott.

Lấy cảm hứng từ niềm đam mê khảo cổ học, tác phẩm sử thi lịch sử của Christie mang tên "Akhnaton", kể về những âm mưu chính trị trong triều đình vua Ai Cập. "The Stranger" là bản chuyển thể của chính bà từ truyện ngắn gothic "Philomel Cottage", kể về một người phụ nữ lo sợ cho tính mạng của mình – một lần nữa là lựa chọn thay thế cho các bản chuyển thể của các tác giả khác. Bộ sưu tập của Samuel French cũng bao gồm vở kịch truyền hình "Wasp’s Nest" phát sóng năm 1937, và các vở kịch phát thanh "Personal Call", "Butter in a Lordly Dish". Một trong những tác phẩm gây tò mò nhất là kịch bản phát thanh bí ẩn giết người "The Yellow Iris", nơi không chỉ có Poirot mà còn có cả các bài hát với âm nhạc của Michael Sayer và lời của Christopher Hassall. Theo Concord Theatricals, một số tác phẩm phát thanh này có thể được chuyển thể cho sân khấu, củng cố thêm tiềm năng để Christie giữ vững vị thế là nữ nhà soạn kịch được yêu thích và dàn dựng nhiều nhất tại Anh.

Nghe kịch "The Lie" trên BBC Sounds Truy cập Samuel French để tìm hiểu Bộ sưu tập Agatha Christie đầy đủ