RECENSIE: An Inspector Calls, Playhouse Theatre ✭✭✭✭✭

De cast van An Inspector Calls. Foto: Mark Douet An Inspector Calls

Playhouse Theatre

10 november 2016

Vijf sterren

Boek Tickets

We maken kennis met de Birlings, een gegoed middenklassegezin met serieuze sociale ambities. Op een avond, terwijl ze de verloving van hun dochter Sheila met de aristocratische Gerald Croft vieren, is er een onverwachte bezoeker. "Alstublieft meneer," zegt Edna, de bediende van de familie, "er is een inspecteur gekomen." Inspecteur Goole stapt binnen en daarmee begint een avond vol onthullingen. Een jonge vrouw, Eva Smith, heeft zelfmoord gepleegd en liet een dagboek na dat door een reeks omstandigheden en sociale misstanden de hele familie in een kwaad daglicht stelt.

Het drama van J.B. Priestley is al lang een vast onderdeel van de Britse literatuurlijsten en het repertoire van amateurtoneelverenigingen. Deze productie van het National Theatre, nu te zien in het Playhouse Theatre en in het promotiemateriaal bestempeld als 'baanbrekend', zet het stuk volledig op zijn kop. De setting uit 1912 blijft strikt beperkt tot de wereld van de Birlings – één stap buiten het huis brengt ons naar een met kasseien geplaveide straat, getekend door de Blitz. Het hele stuk speelt zich af in een theater dat wellicht een Edwardiaans huiskamerstuk opvoerde voordat het bezweek onder de bombardementen. Nu is het de speeltuin van de buurtkinderen, die tijdens een luchtalarm naar binnen sluipen om op ontdekkingstocht te gaan, voordat ze in het drama worden meegezogen.

Hamish Riddle, Camela Corbett en Clive Francis in An Inspector Calls. Foto: Mark Douet

Het familiehuis van de Birlings balanceert boven de ruïnes van de straat, een relikwie uit de lang vervlogen Edwardiaanse tijd die sindsdien door twee wereldoorlogen is verwoest. Dit huiselijke drama mag dan wel in dit huis, in deze straat hebben plaatsgevonden, maar het is al lang geleden weggevaagd en vergeten.

Het decor van Ian MacNeil is zonder meer adembenemend; het doek gaat op bij een stromende regen die contrasteert met de gloeiende warmte van de Birling-residentie. Aanvankelijk is het huis voor ons afgesloten en door de ramen vangt het publiek een glimp op van de familie aan de eettafel. Er zijn flarden van gesprekken, vlagen van gelach, maar wij zijn buitengesloten. De wereld binnen het huis is een wereld van welstand, waar het publiek, de straatkinderen uit de jaren '40 die door het theater dartelen en ook Eva Smith, geen deel van mogen uitmaken. Al snel klapt het huis open als een poppenhuis om het innerlijke reilen en zeilen van de familie te onthullen. Het is duidelijk dat we niet welkom zijn, en de personages dalen pas (letterlijk) af uit hun ivoren toren wanneer Goole hen daartoe dwingt. Het hele decor zit vol verrassingen en is evenzeer de ster van de show als de cast zelf.

Barbara Marten in An Inspector Calls. Foto: Mark Douet

Er worden over de hele linie uitstekende prestaties geleverd en regisseur Stephen Daldrey heeft deze personages met groot succes opnieuw vormgegeven. Clive Francis als gezinshoofd Arthur Birling is één en al bluf en poeha, zich vastklampend aan een tijd waarin hij koning is in zijn eigen kasteel, waar de rijken rijk zijn en de armen arm, en de 'wereldverbeteraars' (zoals hij ze minachtend noemt) op veilige afstand aan de andere kant van de oceaan worden gehouden. Barbara Marten is magistraal als echtgenote Sybil, die onbewust haar eigen ondergang bewerkstelligt met een groteske allure. Het is onmogelijk om weg te kijken wanneer haar verdiende loon haar eindelijk, verpletterend, treft.

Carmela Corbett levert een glansprestatie als Sheila, die samen met haar broer Eric (Hamish Biddle) en verloofde Gerald (Matthew Douglas) de avond begint als een weerzinwekkend trio dat spottend lacht om het nieuws van de zelfmoord. Haar geleidelijke besef dat de wereld van haar vader niet de wereld van de toekomst is, is kunstig en pretentieloos neergezet.

De cast van An Inspector Calls. Foto: Mark Douet

Tot slot presenteert Liam Brennan een indrukwekkende en onvergetelijke Inspecteur Goole. Verre van de grimmige, stoïcijnse figuur waar veel interpretaties voor kiezen, laat Brennan de dialoog van Goole ebben en vloeden. Hij aarzelt, denkt na en vraagt zich op een gegeven moment af: 'wat is het woord ook alweer...' Dit is een veel menselijker Goole dan we gewoonlijk te zien krijgen. Zijn menselijkheid blijkt ook uit zijn toenemende frustratie met de Birlings.

Maar er hangt nog steeds een zweem van een poppenspeler om hem heen. In deze versie is Goole niet alleen een alwetende politie-inspecteur – hij is regisseur, toneelmeester en choreograaf. Bij zijn eerste opkomst schuifelt hij verontschuldigend langs de voorste rij. Nadat Eric halverwege de avond het huis uit stormt, snelt Goole de coulissen in om hem te zoeken, als een dwalende acteur. Wanneer de gebeurtenissen uit de hand lopen, legt hij de handeling stil met een kort signaal naar zijn onzichtbare toneelploeg en richt hij zich rechtstreeks tot het publiek. Dit vervallen theater is het domein van Goole, en alle mannen en vrouwen zijn slechts spelers.

De gehele productie is een fascinerende interpretatie en maakt de hype rondom deze 'mijlpaal' volledig waar. In deze tijden van politieke onrust is Priestley's herinnering dat "we verantwoordelijk zijn voor elkaar" niet alleen actueel, maar tijdloos. Na een turbulent 2016 is An Inspector Calls een absolute aanrader.

BOEK TICKETS VOOR AN INSPECTOR CALLS IN HET PLAYHOUSE THEATRE