RECENSIE: Medea, @SohoPlace ✭✭✭✭

Tim Hochstrasser recenseert de nieuwe productie van Euripides' Medea door Dominic Cooke, met Sophie Okonedo en Ben Daniels, nu te zien in @sohoplace, Londen.

Sophie Okonedo in Medea. Foto: Manuel Harlan Medea

@sohoplace

17 februari 2023

4 Sterren

Boek Tickets Deze langverwachte nieuwe productie van Euripides’ Medea kiest in veel opzichten voor een vrij traditionele benadering, en dat is absoluut geen minpunt. Regisseur Dominic Cooke vertrouwt volledig op de kracht van het stuk en zijn cast, en dat pakt uitstekend uit. Er is gekozen voor de beroemde en sober robuuste bewerking van de Californische dichter Robinson Jeffers. Hoewel deze tekst oorspronkelijk werd geschreven voor een productie uit de jaren '40 met Judith Anderson, klinkt het nog steeds als een messcherpe modernistische tekst, die feilloos wisselt tussen verheven tragische grandeur en expliciete horror.

Ben Daniels in Medea. Foto: Johan Persson

De voorstelling wordt zonder pauze gespeeld in een meeslepende negentig minuten. De actie vindt plaats ‘in the round’, waarbij optimaal gebruik wordt gemaakt van de uitstekende zichtlijnen in het gloednieuwe theater @sohoplace. Het decor bestaat uit een betegelde binnenplaats met een wenteltrap die naar beneden leidt naar de kleedkamers. Hellingen op de vier hoeken fungeren als uitgangen, en de vrouwen van Korinthe — het koor in het stuk — bevinden zich strategisch tussen het publiek.

Alle rollen zijn voortreffelijk bezet. Hoewel de zwaarste last op de schouders van Ben Daniels en Sophie Okonedo rust, valt op dat ook de bijrollen van uitzonderlijke kwaliteit zijn. In een Griekse tragedie bestaan er eigenlijk geen kleine rollen; elk personage fungeert op een bepaald moment als een ‘bode’ met cruciale monologen en nieuws dat het drama naar een volgend keerpunt stuwt. Het koor dient bovendien als het morele kompas voor het publiek, waarbij zij onze reacties op ethische dilemma’s spiegelen en sturen. Lof gaat uit naar Marion Bailey als de Voedster, die op knappe wijze loyaliteit aan haar meesteres combineert met de groeiende angst voor waartoe Medea in staat is. Tegen het einde brengt ze een werkelijk huiveringwekkende, prachtig gedoseerde beschrijving van Medea’s eerste wraakactie. De drie vrouwen die het koor vormen, tonen een breed emotioneel spectrum en bieden belangrijke tegenargumenten voor Medea’s meedogenloze wraakzucht. Tot slot worden de rollen van Medea's kinderen vertolkt door twee jongens die, ondanks hun jonge leeftijd, zeer naturel en zonder enige verlegenheid spelen.

Marion Bailey. Foto: Manuel Harlan

Ben Daniels speelt vier verschillende rollen, die hij elk een uniek karakter geeft. Tussen de scènes door cirkelt hij in slow motion over het toneel, terwijl hij langzaam een jasje uittrekt of aantrekt om van personage te wisselen. Zijn belangrijkste rol is die van Jason. De ontwikkeling die hij doormaakt — van een zelfingenomen held naar een gebroken, rouwende vader — is tot in de puntjes uitgewerkt. Jasons grote fout is dat hij Medea aan de kant schuift voor eigen gewin. Hij is getrouwd met de enige dochter van koning Creon van Korinthe in de hoop hem op te volgen als heerser. Dit terwijl hij zijn succes bij het bemachtigen van het Gulden Vlies volledig te danken heeft aan Medea’s magie en haar bereidheid om haar eigen land te verlaten voor het vreemde Griekenland. Aanvankelijk is hij vol bravoure en onverschilligheid, maar dat stort langzaam in onder de systematische wraak van Medea. In de slotscène, terwijl kunstmatige regen neervalt en de bewijzen van de moorden buiten beeld zich opstapelen, stort hij op indrukwekkende wijze in.

Ben Daniels in Medea. Foto: Manuel Harlan

Maar dat is slechts een deel van zijn prestatie. Hij vertolkt even overtuigend de kille dynastieke realpolitiek als Koning Creon, de vriendelijke empathie als de leraar van de jongens, en een ‘campy’ verfijndheid als de bezoekende Atheense koning Aigeus. Dit laatste personage zorgt voor een heerlijk moment van humor in een verder grimmige en meedogenloze avond.

Sophie Okonedo en Ben Daniels in Medea. Foto: Johan Persson

Elke productie van dit stuk valt of staat bij de vertolking van Medea, en Sophie Okonedo grijpt de rol met beide handen aan. Wat vooral indruk maakt is haar waardigheid en haar weloverwogen, berekenende aanpak van haar wraakplan. Ze laat haar woede niet te vroeg de vrije loop; wat opvalt is haar zorgvuldige manipulatie van de andere personages om haar onverbiddelijke doel te bereiken. Tegenover Creon stelt ze zich nederig en meegaand op om tijd te winnen voor haar plannen. Jason bespeelt ze met de vaardigheid van iemand die, hoewel afgewezen, precies weet hoe ze een voormalige minnaar moet charmeren. Misschien wel het pijnlijkste moment van de avond is wanneer ze Jason overhaalt om op de grond te gaan zitten spelen met zijn kinderen. Dit alledaagse gezinstafereel is hartverscheurend wanneer je weet wat er komen gaat. Tot op het bittere eind heeft de waanzin — als het dat al is — een duidelijke methode. Ze verliest nooit de controle. Juist door het ontbreken van conventionele uitingen van hysterie is haar vertolking krachtiger en angstaanjagender.

Ben Daniels en Marion Bailey in Medea. Foto: Manuel Harlan

Mijn enige puntje van kritiek betreft het sounddesign. Tijdens vele cruciale monologen klinkt er een voortdurende, onheilspellende percussie-ondersteuning die totaal overbodig is. Wanneer tekst en acteertalent meer dan genoeg zijn, werkt dit afleidend en voelt het bijna als een onderschatting van het publiek. Wie heeft er een herinnering nodig dat een bepaald moment belangrijk is? Om deze reden aarzel ik om de vijf sterren te geven die deze productie verder absoluut verdient.

Speelduur: 1 uur 40 min (geen pauze) TE ZIEN TOT EN MET 22 APRIL 2023 BOEK TICKETS VOOR MEDEA @SOHOPLACE

Lees ook: Sohoplace onthuld: het eerste nieuwe West End-theater in 50 jaar