RECENSIE: Not Quite Jerusalem, Finborough Theatre ✭✭✭✭

Julian Eaves recenseert Not Quite Jerusalem, een toneelstuk van Paul Kember dat momenteel te zien is in het Finborough Theatre in Londen.

Ryan White en Ronnie Yorke. Foto: Kirsten McYernan

Not Quite Jerusalem Finborough Theatre,

5 maart 2020

4 sterren

BOEK TICKETS

In 1980 ontmoeten vier twintigers van divers pluimage elkaar op een kibboets, op zoek naar plezier en avontuur buiten het Verenigd Koninkrijk. Ze botsen, discussiëren en worden verliefd (of juist niet) op elkaar en op de twee Israëliërs die hun vrijwilligerswerk moeten begeleiden. We volgen hun ontwikkeling van de eerste aankomst tot het uiteindelijke vertrek en zien hoe elk van hen wordt veranderd door hun ervaringen. De auteur gebruikt dit om de Britse identiteit onder de loep te nemen. Hoewel er enige context over Israël wordt gegeven, draait het hier vooral om het onthullen van verborgen waarheden over wie Britten zijn en hoe zij naar zichzelf en de rest van de wereld kijken, wat dit tot een zeer actuele herneming maakt. Deze productie ter ere van het 40-jarig jubileum — toevallig ook het 40e seizoen van het theater zelf — is de herontdekking van een uiterst goed geschreven stuk dat sinds de première op onverklaarbare wijze genegeerd is door het professionele circuit.

Ryan Whittle en Ailsa Joy. Foto: Kirsten McTernan

Misschien wel de meest interessante ontwikkeling is die van Gila, de supervisor van de kibboetsvrijwilligers. Ailsa Joy zet een schitterende vertolking neer waarin elke seconde perfect is geobserveerd, gedetailleerd is uitgewerkt en vakkundig in balans is met het totale personage. Ze blinkt vooral uit in het gebruik van haar 'gebrekkige Engels' op diverse manieren om eerst haar afstand tot de groep te tonen, en daarna haar kwetsbare pogingen om een hechte band op te bouwen met een van hen, Mike. Hoewel ze een 'sterk' personage is dat geen onzin accepteert, brengt ze ook een diepe sensualiteit over in haar blik, wat haar emotionele reis krachtig geloofwaardig en fascinerend maakt. Na haar recente succes in 'Bad Jews' in het Theatre Royal, Haymarket, is dit een rol die haar nog steviger op de kaart zet als een actrice van formaat.

Ronnie Yorke en Russell Bentley. Foto: Kirsten McTernan

Een komische tegenhanger voor de ernst van Gila vinden we in de voortreffelijke Ronnie Yorke als de werkelijk afschuwelijke proleet Pete — een personage wiens gehele geest en ziel lijken te zijn gevormd door de inhoud van Page 3 van The Sun. Yorke, die al een Offie-nominatie op zak heeft voor zijn rol in 'Will...' bij het Rose Playhouse in Bankside, levert hier opnieuw een topprestatie. Zijn elektrische fysieke energie en expressieve gezicht communiceren bij elke wending doelgerichtheid en complexiteit: hoewel de rol op het eerste gezicht tweedimensionaal lijkt, onthullen zijn scherpe tekstinterpretatie en vakmanschap een web van tegenstrijdigheden en kwetsbaarheden die dit personage meeslepend en belangrijk maken.

Ryan Whittle en Miranda Braun. Foto: Kirsten McTernan

De rest van de cast is eveneens ijzersterk. Ryan Whittle's Mike is de belangrijkste 'love interest', gecompliceerd door een gebrek aan ruggengraat en een persoonlijk pad dat begint in een waas en eindigt in totale verwarring; Miranda Braun brengt scherpe tonen aan in de eveneens merkwaardig dysfunctionele rol van verpleegster Carrie; terwijl Joe McArdle de groep Britten compleet maakt met een onherkenbare vertolking als Pete's nonchalante, aangeboren sidekick. Als het andere gezicht van Israël is Russell Bentley een rustige en kalme Ami. Het is een hecht ensemble, en op het postzegelformaat van het podium van dit theater is de ruimte schaars, waardoor ze constant tegen elkaar schuren. Toch heeft aanstormend ontwerptalent Ceci Calf een opmerkelijk suggestieve impressie van de boerderij gecreëerd, een decor dat met poëtische verbeelding is uitgelicht door de eveneens nieuwe Ryan Joseph Stafford. Zijn gebruik van dichtheid, verzadiging en overgangen, gecombineerd met een feilloos gevoel voor het decor, maken zijn werk tot een genot op zich. Isobel Pellow is het brein achter de slimme kostuumkeuzes: van macht en autoriteit voor Gila tot een afgeknipte spijkerbroek voor Pete waardoor hij zo uit 'Magic Mike' lijkt te zijn gestapt. Ja, dit is een voorstelling met voor ieder wat wils.

Ryan Whittle. Foto: Kirsten McTernan

Het is ook de nieuwste persoonlijke prestatie van regisseur Peter Kavanagh. Hij is hier veel meer dan alleen de regisseur; hij is het project gestart op advies van artistiek directeur Neil McPherson en heeft het gefinancierd met eigen middelen en een paar co-producenten. Dankzij zijn rol als Senior Drama Producer bij BBC Radio en zijn uitstekende contacten bij agenten, heeft hij de productie kunnen bezetten met de beste talenten die er zijn, en hij streeft nu naar een herneming op een groter podium. Hij heeft ook een stuk moeten heroverwegen dat al veertig jaar niet is aangeraakt door de industrie. Na een repetitieperiode van een maand heeft hij een resultaat neergezet dat hij samen met het ensemble blijft verfijnen. Het is een opmerkelijke herontdekking van een stuk dat van naam bekend is, maar onverklaarbaar bijna nooit te zien is. De eerste helft voelt misschien alsof het zelfs bij de pauze nog niet helemaal op gang is gekomen, maar elke scène is prachtig gespeeld; dit is acteurstheater dat werkt. De echte urgentie ontstaat echter pas in de tweede helft, wanneer er plotseling alles op het spel staat. Auteur Paul Kember (wellicht bekender bij het publiek door zijn vele tv-rollen als acteur) scoorde een enorm succes met dit, zijn allereerste toneelstuk: nu hij het weer ziet, is hij er nog steeds tevreden over. En ik denk dat u dat ook zult zijn. Als tussenjaarsactiviteit is dit misschien niet helemaal het beloofde land, maar het is een fantastische ervaring.

Not Quite Jerusalem speelt tot 28 maart in het Finborough Theatre

BOEK TICKETS VOOR NOT QUITE JERUSALEM