RECENSIE: Peter Gynt, National Theatre Londen ✭✭✭✭

Mark Ludmon bespreekt David Hare’s Ibsen-bewerking, Peter Gynt, in het National Theatre met James McArdle in de hoofdrol

Foto: Manuel Harlan Peter Gynt

National Theatre, Londen

Vier sterren

Boek tickets

Ibsens idealistische fantasie Peer Gynt, oorspronkelijk geschreven in verzen (in het Deens) en met een speelduur van vijf tot zes uur, staat erom bekend dat het een enorme uitdaging is om het op het toneel te brengen. Ooit wist ik hier alleen iets over dankzij Willy Russells Educating Rita, waarin de kersverse studente Rita een essay van slechts zes woorden inlevert over de enscenering van het stuk: "Doe het op de radio". Voor het National Theatre lag de oplossing in het inschakelen van David Hare. Hij is trouw gebleven aan het oorspronkelijke drama uit 1867, maar heeft het doordrenkt met hedendaagse verwijzingen die het transformeren tot een duistere, satirische fabel voor deze tijd.

Peer wordt Peter Gynt, een jonge Schot die ontsnapt aan de dagelijkse sleur van de familieboerderij om te zoeken naar "grootsheid" in plaats van "middelmatigheid". Als rasverteller leeft hij aanvankelijk in een fantasiewereld à la Walter Mitty, maar al snel schopt hij het daadwerkelijk tot een superrijke, machtige zakenman en "wereldburger". Dit is echter nog niet het einde van zijn reis; het lot slingert hem in nieuwe situaties die hem steeds verder van zijn Schotse wortels wegvoeren. Er zijn nog steeds trollen, demonische vreemdelingen en andere fantastische wezens, maar Hare heeft politiek en sociaal commentaar toegevoegd om de relevantie van het originele stuk voor 2019 te benadrukken. Ibsens verkenning van de shakespeariaanse wijsheid "Wees trouw aan jezelf" voelt actueler dan ooit in een tijdperk dat het 'ik' verheerlijkt via sociale media, nationalistisch isolationisme en neoliberalisme.

Foto: Manuel Harlan

Met een speelduur van drie uur en 20 minuten inclusief twee pauzes, verslapt de spanningsboog onder de dynamische regie van Jonathan Kent geen enkel moment. Het succes is grotendeels te danken aan de magnifieke vertolking van James McArdle als Peter: charmant en innemend, ondanks zijn gebreken en koppige egoïsme. Hij wordt bijgestaan door een sterk ensemble, waaronder Ann Louise Ross als zijn moeder Agatha, Tamsin Carroll als zowel een trollenprinses als een charismatische volgeling, Guy Henry als een duistere vreemdeling, Oliver Ford Davies als de mysterieuze knopenzieter en Jonathan Coy in diverse rollen zoals de bergkoning. Tegen de achtergrond van het veelzijdige decor van Richard Hudson brengt de cast met dans en beweging energie in het verhaal, onder leiding van bewegingsregisseur Polly Bennett. Griegs beroemde muziek bij het stuk wordt even vergeten dankzij de rijke partituur van Paul Englishby, uitgevoerd door een zeskoppig orkest, hoewel sommige muzikale intermezzo's wat overbodig aanvoelen.

Foto: Manuel Harlan

Peer Gynt mist wellicht het realisme waar Ibsen zo bekend om staat met stukken als Een Poppenhuis en Hedda Gabler. Toch schemeren in deze productie veel van zijn kernthema's door, niet in de laatste plaats het gevaar van jezelf opsluiten in een fantasiewereld in plaats van de confrontatie aan te gaan met de realiteit van het verleden en het heden. Door vast te houden aan Ibsens oorspronkelijke structuur behoudt Peter Gynt een droomachtige, vaak nachtmerrieachtige kwaliteit. Dit zal fans van zijn latere werk misschien frustreren, maar het levert wel drama op waarin de grenzen tussen realiteit en fantasie vervagen om de trollen van het moderne leven te bevechten.

Te zien tot 8 oktober 2019