ELEŞTİRİ: Peter Gynt, National Theatre Londra ✭✭✭✭

Mark Ludmon, David Hare'in National Theatre'da sahnelenen ve başrolünde James McArdle'ın yer aldığı Ibsen uyarlaması Peter Gynt'ü inceliyor

Fotoğraf: Manuel Harlan Peter Gynt

National Theatre, Londra

Dört yıldız

Bilet Ayırtın

Ibsen'in (Danca) dizelerle yazılmış ve beş-altı saat süren idealist fantezisi Peer Gynt, sahnelenmesinin zorluğuyla ünlüdür. Willy Russell’ın Educating Rita (Rita’nın Eğitimi) oyununda, yeni öğrenci Rita’nın oyunun sahneleme zorlukları üzerine yazdığı beş kelimelik "Radyoda yapın" şeklindeki ödevinden önce, oyun hakkında bildiğim tek şey buydu. National Theatre için çözüm, 1867 tarihli orijinal dramaya sadık kalan ancak onu günümüz için karanlık, hiciv dolu bir masala dönüştüren çağdaş referanslarla harmanlayan David Hare ile çalışmak olmuş.

Peer, ailesinin küçük çiftliğini işletmenin günlük gerçekliğinden kaçıp "sıradanlık" yerine "büyüklüğün" peşine düşen İskoç bir genç olan Peter Gynt'e dönüşüyor. Usta bir hikaye anlatıcısı olarak, başlangıçta Walter Mitty tarzı bir hayal dünyasında yaşasa da çok geçmeden gerçekten süper zengin, güçlü bir iş insanı ve "dünya vatandaşı" haline geliyor. Ancak kader onu İskoç köklerinden daha da uzaklaştıran yeni durumlara sürüklediğinden, bu yolculuğunun sonu değil. Oyunda hala troller, şeytani yabancılar ve diğer fantastik yaratıklar var; ancak Hare, orijinal oyunun 2019 yılındaki geçerliliğini vurgulamak için siyasi ve toplumsal yorumlar eklemiş. Ibsen'in Shakespeare'in "Kendine dürüst ol" sözü üzerine yaptığı inceleme; sosyal medya, milliyetçi izolasyonizm ve neoliberalizm yoluyla benliğin yüceltildiği bir çağda bugün de her zamanki kadar güncel hissettiriyor.

Fotoğraf: Manuel Harlan

İki ara ile birlikte üç saat 20 dakika süren oyun, Jonathan Kent'in dinamik yönetimi altında asla ivme kaybetmiyor. Oyunun başarısı, kusurlarına ve inatçı egosuna rağmen Peter rolünde James McArdle'ın sergilediği, hem karizmatik hem de sempatik olan görkemli performansa çok şey borçlu. McArdle'a; annesi Agatha rolünde Ann Louise Ross, hem bir trol prensesi hem de karizmatik bir mürid rolünde Tamsin Carroll, şeytani bir yabancı rolünde Guy Henry, gizemli düğme dökücüsü rolünde Oliver Ford Davies ve dağ kralı gibi çeşitli rollerde Jonathan Coy'dan oluşan güçlü bir kadro eşlik ediyor. Richard Hudson'ın çok yönlü dekoru önünde oyuncu kadrosu, hareket direktörü Polly Bennett eşliğinde dans ve hareketlerle anlatıya enerji katıyor. Grieg'in oyun için bestelediği ünlü soundtrack, Paul Englishby'ın altı kişilik bir orkestra tarafından çalınan zengin müzikleri sayesinde kısa sürede unutuluyor; ancak bazı müzikal bölümler biraz gereksiz hissettiriyor.

Fotoğraf: Manuel Harlan

Peer Gynt, Ibsen'in Bir Bebek Evi ve Hedda Gabler gibi oyunlarında meşhur olan realizmden yoksun olabilir, ancak bu yapımda, geçmişin ve bugünün gerçekleriyle yüzleşmek yerine kişinin kendisini bir hayal dünyasına kapatmasının riskleri başta olmak üzere birçok Ibsen teması kendisini gösteriyor. Ibsen'in orijinal yapısına sadık kalan Peter Gynt, geç dönem eserlerinin hayranlarını biraz rahatsız edebilecek rüya gibi, hatta bazen kabusu andıran bir niteliğe sahip; ancak bu durum, modern hayatın trolleriyle başa çıkmak için gerçeklik ile fantezi arasındaki sınırların bulanıklaştığı bir drama yaratıyor.

8 Ekim 2019'a kadar devam ediyor