RECENZJA: Peter Gynt, National Theatre w Londynie ✭✭✭✭

Mark Ludmon recenzuje adaptację Ibsena pióra Davida Hare'a – spektakl Peter Gynt w National Theatre z Jamesem McArdle'em w roli głównej

Fot.: Manuel Harlan Peter Gynt

National Theatre, Londyn

Cztery gwiazdki

Zarezerwuj bilety

Napisany wierszem (po duńsku) i trwający od pięciu do sześciu godzin Peer Gynt Ibsena, idealistyczny dramat fantasy, słynie z trudności inscenizacyjnych. Kiedyś była to jedyna rzecz, jaką o nim wiedziałem dzięki sztuce "Edukacja Rity" Willy'ego Russella, w której studentka Rita oddaje pięciosłowowe wypracowanie na temat trudności w wystawianiu tej sztuki, pisząc krótko: „Zróbcie to w radiu”. Rozwiązaniem National Theatre było zaangażowanie Davida Hare'a, który pozostał wierny oryginałowi z 1867 roku, ale nasycił go współczesnymi odniesieniami, tworząc mroczną, satyryczną baśń na dzisiejsze czasy.

Peer staje się Peterem Gyntem, młodym Szkotem, który ucieka od szarej codzienności prowadzenia rodzinnego gospodarstwa, by szukać „wielkości” zamiast „przeciętności”. Jako wytrawny gawędziarz, początkowo żyje w świecie fantazji niczym Walter Mitty, ale wkrótce naprawdę staje się bajecznie bogatym, wpływowym biznesmenem i „obywatelem świata”. Nie jest to jednak koniec jego podróży, gdyż los rzuca go w nowe sytuacje, oddalając coraz bardziej od szkockich korzeni. Wciąż obecne są trolle, szatańscy nieznajomi i inne fantastyczne stwory, ale Hare dodał komentarz polityczny i społeczny, aby podkreślić aktualność sztuki w 2019 roku. Ibsenowskie rozważania nad szekspirowską maksymą „Bądź wierny samemu sobie” wydają się dziś niezwykle trafne w erze celebrowania własnego „ja” w mediach społecznościowych, nacjonalistycznego izolacjonizmu i neoliberalizmu.

Fot.: Manuel Harlan

Spektakl trwa trzy godziny i dwadzieścia minut (z dwiema przerwami), ale pod dynamiczną reżyserią Jonathana Kenta ani na chwilę nie zwalnia tempa. Sukces ten zawdzięcza w dużej mierze wspaniałej kreacji Jamesa McArdle'a w roli Petera – czarującego i budzącego sympatię mimo wad i upartego egoizmu. Wspiera go silny zespół aktorski, w tym Ann Louise Ross jako matka Agata, Tamsin Carroll jako księżniczka trolli i charyzmatyczna akolitka, Guy Henry jako demoniczny nieznajomy, Oliver Ford Davies jako tajemniczy Guzikarz oraz Jonathan Coy w kilku rolach, m.in. Króla Gór. Dzięki wszechstronnej scenografii Richarda Hudsona obsada tchnęła w narrację ogromną dawkę energii poprzez taniec i ruch, nad którym czuwała Polly Bennett. O słynnej muzyce Griega szybko zapominamy dzięki bogatej ścieżce dźwiękowej Paula Englishby'ego w wykonaniu sześcioosobowej orkiestry, choć niektóre numery muzyczne wydają się zbędne.

Fot.: Manuel Harlan

Peerowi Gyntowi może brakować realizmu, z którego Ibsen słynie w takich sztukach jak „Nora, czyli dom lalki” czy „Hedda Gabler”, ale w tej inscenizacji wiele z jego tematów przebija się na powierzchnię – w tym ryzyko zamknięcia się w świecie fantazji zamiast stawienia czoła przeszłości i teraźniejszości. Trzymając się oryginalnej struktury Ibsena, Peter Gynt ma oniryczny, często niemal koszmarny charakter, co może frustrować fanów późniejszej twórczości dramaturga, ale tworzy spektakl, w którym granice między rzeczywistością a fantazją zacierają się w walce z trollami współczesnego życia.

Spektakl grany do 8 października 2019