RECENSIE: Quiz, Noel Coward Theatre ✭✭✭✭

Paul T Davies bespreekt Quiz door James Graham, momenteel te zien in het Noel Coward Theatre.

Gavin Spokes (Charles Ingram) en Keir Charles (Chris Tarrant) in Quiz. Foto: Johan Persson Quiz.

Noel Coward Theatre |

11 april 2018

4 Sterren

Boek Nu De toneelschrijver van het moment, James Graham – nog vers van zijn Olivier Award-winst afgelopen zondag voor Labour of Love – ziet nu zijn derde productie in minder dan een jaar tijd openen in West End. Ditmaal richt hij zijn pijlen op een oer-Brits schandaal: de zaak rond de 'hoestende majoor' in de quizshow Who Wants To Be A Millionaire. Majoor Charles Ingram werd er in 2001 van beschuldigd dat hij de hoofdprijs van een miljoen pond bij elkaar had gefraudeerd, met hulp van zijn vrouw Diana en mede-quizfanaat Tecwen Whittock. Op het eerste gezicht gaat de voorstelling over het schandaal en het proces rond een van de populairste tv-shows van die tijd, maar Graham heeft wederom een cruciaal kantelpunt in de Britse samenleving weten te vangen. Dit was de dageraad van wat we nu reality-tv of 'structured reality' noemen. Ik werd getroffen door de opmerking dat, afgezien van het nieuws, quizshows voorheen de enige manier waren waarop 'gewone' mensen op televisie konden komen. Who Wants to be a Millionaire speelde in op het psychologische drama van levens die voor de ogen van de kijker veranderden, van beslissingen die een fortuin konden opleveren of kosten, ondersteund door muziek en close-ups die de spanning versterkten.

Gavin Spokes (Charles Ingram), Stephanie Street (Diana Ingram) en Henry Pettigrew (Adrian Pollock) in Quiz. Foto: Johan Persson

Tegen de achtergrond van het sublieme decor van Robert Jones wordt het proces gepresenteerd in de vorm van de quizshow: de eerste acte is de zaak van de aanklager, de tweede acte de verdediging. Het stuk werkt het beste als een ensemble-productie, maar Sarah Woodward is uitstekend als Sonia Woodley QC, en Keir Charles is opmerkelijk in zijn rollen als diverse quizmasters (waaronder Jim Bowen en Des O'Connor) en ronduit hilarisch als Chris Tarrant; met precies de juiste mimiek en stembuigingen roept hij pure nostalgie op. Gavin Spokes overtuigt als Charles Ingram, al blijft zijn personage steken bij een stuntelige sufferd, waardoor je je afvraagt hoe ze ooit dachten hiermee weg te kunnen komen. Maar waren ze schuldig? Interessant genoeg mag het publiek tijdens de pauze via stemkastjes stemmen over de schuld van de beklaagden. Een meerderheid vond van wel, maar de tweede helft werpt een nieuw licht op de eerder geziene scènes, waarna het publiek aan het eind opnieuw stemt – met fascinerende resultaten!

De cast van Quiz in het Noel Coward Theatre.

Het stuk heeft even tijd nodig om op gang te komen, en de pubquiz waarbij het hele publiek betrokken wordt, had wellicht beter gewerkt in een kleinere zaal; nu voelt het als een enorme afleiding van het hoofdmoment (zeker wanneer de vreemden naast je weigeren mee te spelen, maar recensenten zijn dan ook een apart slag volk). Omdat dit een stuk van James Graham is, ontbreekt de Labour Party niet, al voelen sommige punten er wat met de haren bijgesleept. De voorstelling is echter fascinerend in de manier waarop het laat zien hoe Millionaire was ingericht ten gunste van de middenklasse. Als gevolg daarvan waren de kandidaten in de beginjaren voornamelijk witte, saaie mannen uit de middenklasse – mensen met geld die speelden voor nòg meer geld (Judith Keppel, de eerste miljoenenwinnaar en nu een 'Egghead', heeft aristocratische connecties). Graham is op zijn sterkst wanneer hij aantoont hoe de realiteit tegenwoordig geconstrueerd wordt en 'alternatieve feiten' kan bieden; op dat vlak is het stuk ijzersterk. Aanvankelijk vond ik het echtpaar Ingram wat oppervlakkig geschetst, maar toen ik het stuk achteraf analyseerde, begon ik te geloven dat dit juist Grahams punt was: we krijgen een gemonteerde, gestructureerde versie van personages voorgeschoteld die onze reacties manipuleert.

Hoewel het stuk niet helemaal de duizelingwekkende briljantie van Labour of Love evenaart, is dit een uiterst vermakelijke avond in het theater, vol humor en diepgang. Het bevestigt dat James Graham een van de belangrijkste toneelschrijvers van onze tijd is.

BOEK NU TICKETS VOOR QUIZ IN HET NOEL COWARD THEATRE