RECENZJA: Quiz, Noel Coward Theatre ✭✭✭✭

Paul T Davies recenzuje „Quiz” Jamesa Grahama, wystawiany obecnie w Noel Coward Theatre.

Gavin Spokes (Charles Ingram) i Keir Charles (Chris Tarrant) w spektaklu „Quiz”. Fot.: Johan Persson Quiz.

Noel Coward Theatre|

11 kwietnia 2018

4 Gwiazdki

Zarezerwuj bilety James Graham, dramaturg numer jeden ostatnich miesięcy, świętujący świeżo zdobytego w niedzielę Oliviera za Labour of Love, prezentuje swoją trzecią produkcję otwartą na West Endzie w ciągu niespełna roku. Tym razem pod lupę trafia na wskroś brytyjska historia skandalu z „kaszlącym majorem” w teleturnieju  Milionerzy. W 2001 roku Charles Ingram został oskarżony o oszustwo w drodze po główną wygraną, w czym mieli mu pomagać żona Diana oraz inny fanatyk quizów, Tecwen Whittock.  Na pierwszy rzut oka sztuka opowiada o procesie i skandalu wokół jednego z najpopularniejszych programów telewizyjnych tamtych lat, lecz Grahamowi po raz kolejny udało się uchwycić przełomowy moment dla brytyjskiego społeczeństwa.  Byliśmy wówczas u progu ery reality TV, a moją uwagę zwróciło spostrzeżenie, że przed tym formatem jedyną szansą dla „zwykłego” człowieka na pojawienie się w telewizji (poza serwisami informacyjnymi) były właśnie teleturnieje. Milionerzy bazowali na psychologicznym dramacie życiowych zmian dokonujących się na oczach widzów, na decyzjach o fortunie lub jej utracie, a wszystko to potęgowane było przez montaż, dźwięk i zbliżenia kamer.

Gavin Spokes (Charles Ingram), Stephanie Street (Diana Ingram) i Henry Pettigrew (Adrian Pollock) w spektaklu „Quiz”. Fot.: Johan Persson

Na tle znakomitej scenografii Roberta Jonesa proces sądowy przybiera formę teleturnieju: akt pierwszy to argumentacja oskarżenia, akt drugi – obrony. Spektakl najlepiej wypada jako praca zespołowa, choć Sarah Woodward jest wyśmienita w roli prokurator Sonii Woodley, a Keir Charles popisuje się kunsztem, wcielając się w szereg gospodarzy teleturniejów (m.in. Jima Bowena i Desa O’Connora). Jako Chris Tarrant jest przekomiczny, idealnie oddając mimikę i sposób mówienia, co funduje nam nostalgiczną podróż w czasie. Gavin Spokes przekonująco gra Charlesa Ingrama, choć postać ta rysuje się głównie jako niezdarny poczciwiec, co budzi zdziwienie, jak w ogóle mogli sądzić, że takie oszustwo ujdzie im na sucho. Ale czy na pewno byli winni? Fascynującym elementem jest użycie przez publiczność pilotów do głosowania w przerwie. Większość uznała ich za winnych, jednak druga połowa rzuca nowe światło na wcześniej widziane sceny. Pod koniec publiczność głosuje ponownie – z fascynującymi wynikami!

Zespół spektaklu „Quiz” w Noel Coward Theatre.

Sztuka potrzebuje chwili, by nabrać właściwego rytmu, a pubowy quiz angażujący całą widownię mógłby sprawdzić się lepiej w mniejszej sali; tutaj sprawia wrażenie niepotrzebnego rozpraszacza (zwłaszcza gdy sąsiedzi z obu stron odmawiają udziału w zabawie, ale krytycy to specyficzna grupa).  Jak to u Jamesa Grahama, pojawia się wątek Partii Pracy, choć niektóre argumenty zdają się być wplecione nieco na siłę. Niemniej jednak, sztuka w fascynujący sposób obnaża, jak format Milionerów faworyzował klasę średnią. W efekcie, w pierwszych latach uczestnikami byli głównie dość nudni, biali mężczyźni z zasobnym portfelem, grający o jeszcze większe pieniądze (Judith Keppel, pierwsza zdobywczyni miliona, ma arystokratyczne korzenie). Graham celnie punktuje też, jak konstruowana jest dzisiejsza rzeczywistość i jak łatwo serwować „alternatywne fakty” – w tych momentach tekst jest genialny. Początkowo sądziłem, że postacie Ingramów są nakreślone zbyt powierzchownie, jednak analizując sztukę po wyjściu z teatru, zrozumiałem, że o to właśnie Grahamowi chodziło – otrzymujemy zmontowaną, ustrukturyzowaną wersję bohaterów, która ma manipulować naszymi odczuciami.

Choć „Quiz” nie osiąga poziomu zawrotnego geniuszu „Labour of Love”, jest to niezwykle rozrywkowy wieczór w teatrze, pełen humoru i refleksji. To potwierdzenie, że James Graham jest jednym z najważniejszych współczesnych dramaturgów.

ZAREZERWUJ BILETY NA „QUIZ” W NOEL COWARD THEATRE