RECENSIE: That Face, Orange Tree Theatre Richmond ✭✭✭

Tim Hochstrasser recenseert Polly Stenhams toneelstuk That Face, nu te zien in het Orange Tree Theatre in Richmond.

Niamh Cusack in That Face. Foto: Johan Perrson That Face

Orange Tree Theatre, Richmond

3 sterren

BOEK TICKETS

Het Orange Tree Theatre levert uitstekend werk met het in opdracht geven van nieuwe stukken en het nieuw leven inblazen van titels die in de vergetelheid zijn geraakt. Niemand kan beweren dat het oeuvre van Polly Stenham wordt verwaarloosd; maar het is inmiddels vijftien jaar geleden dat haar doorbraak – ‘That Face’ – lovend werd ontvangen bij de Royal Court. Het is dan ook een mooi moment om te zien hoe het stuk zich houdt in een nieuwe enscenering. Helaas blijf ik, ondanks wat prachtig acteerwerk, onovertuigd.

Het drama schetst de ondergang van een familie die evenzeer uitblinkt in rijkdom als in disfunctioneren. Vader Hugh, een soort handelaar in Hong Kong, verliet zijn gezin jaren geleden voor een tweede vrouw en kind. Het contact met zijn ex-vrouw en kinderen verloopt uitsluitend via financiële bijdragen, zijn ‘oplossing’ voor elk probleem. Ondertussen is zijn eerste echtgenote, Martha, weggegleden in een spiraal van drugs en drank. Zozeer zelfs dat haar zoon Henry van school is gegaan om voor haar te zorgen, waardoor de rollen van ouder en kind volledig zijn omgedraaid. De jongere dochter, Mia, hield zich op afstand, maar direct aan het begin zien we hoe zij op een andere manier ontspoort. Samen met een oudere jaargenoot drogeert ze een jonger meisje tijdens een ontgroeningsritueel op de kostschool. Dit leidt tot haar schorsing en de terugkeer van Hugh naar Engeland om de zaken op orde te stellen.

De handeling concentreert zich rond een eenvoudig bed dat tussen de scènes door draait als er rekwisieten worden toegevoegd of verwijderd. Het begint als het strakke bed van een slaapzaal en verandert al snel in de setting voor Martha’s smoezelige bestaan vol pillen, drank, sigaretten en een groeiende berg afval. Dit strakke decor van Eleanor Bull wordt gecomplementeerd door een scherp, helder lichtontwerp van Jamie Platt, gecentreerd rond twee cirkelvormige tl-lampen die boven het toneel zweven. Zoals gebruikelijk bij het Orange Tree zijn de productiewaarden doelmatig en wordt er optimaal gebruikgemaakt van de vier ingangen die het theater-in-the-round biedt.

Niamh Cusack, Kasper Hilton-Hille, Ruby Stokes en Dominic Mafham. Foto: Johan Perrson

De acteerprestaties zijn zonder uitzondering goed, en sommige zelfs uitstekend. In de centrale, deels monsterlijke rol van de verwarde Martha schakelt Niamh Cusack met enorme overtuiging tussen nerveuze energie, vleiende manipulatie, venijnige kwaadaardigheid en bedrieglijke vaagheid. Er zijn nooit genoeg kwaliteitsrollen voor oudere actrices, en zij grijpt deze kans met beide handen aan. Even indrukwekkend zijn Kaspar Hilton-Hille en Ruby Stokes, die beiden hun debuut maken. Hilton-Hille staat centraal in de meeste scènes, waarin hij wanhopig probeert de orde en veiligheid te herstellen in de chaos van zijn moeders wereld. Hij laat ons begrijpen waarom hij zo huiverig is voor het einde van de nachtmerrie – de opname van zijn moeder in een psychiatrische inrichting – omdat daarmee de waarde van zijn eigen pogingen om de situatie op te lossen zou vervallen. Tegen het einde voelen we heel duidelijk de tol die deze vreselijke ouders eisen van zijn eigen mentale stabiliteit. In veel opzichten is hij het echte slachtoffer. Ook Stokes levert een feilloos gekalibreerde prestatie in een rol die aanvankelijk nogal verwend en gevoelloos lijkt, maar die in feite een reactie is op een onmogelijke situatie.

De andere twee rollen zijn wat mager geschreven, wat bijdraagt aan de zwakkere punten van het stuk. De oudere scholiere Izzy wordt met een kille, onthutsende arrogantie vertolkt door Sarita Gabony; maar na een sterk begin verdwijnt zij plotseling uit het verhaal na een korte seksuele ontmoeting met Henry. Het tegenovergestelde probleem speelt bij vader Hugh, die eigenlijk te laat opduikt om zijn karakter diepgang te geven. Zijn acties uit het verleden moeten veel verklaren, maar hij krijgt weinig ruimte om zijn kant van het verhaal te vertellen of spijt te betuigen. Dominic Mafham haalt echter het maximale uit het beperkte materiaal.

Dit toneelstuk is een opmerkelijke prestatie voor een negentienjarige auteur. Toch zijn er duidelijke gebreken. Naast de wankele balans tussen de personages is er simpelweg te veel van Martha ‘in extremis’, hoe meeslepend de acteurs deze scènes ook maken. De toon heeft een genadeloze intensiteit van welbespraakte familiehaat die te weinig eb en vloed kent. Hierdoor overstijgt het stuk nergens echt zijn overduidelijke inspiratiebronnen zoals het werk van Coward, Albee en Tennessee Williams.

That Face is tot en met 7 oktober 2023 te zien in het Orange Tree Theatre.