RECENSIE: The Normal Heart, National Theatre Londen ✭✭✭✭✭

Paul T Davies recenseert Larry Kramers toneelstuk The Normal Heart, dat in het National Theatre zijn eerste Londense revival sinds 1986 beleeft.

Ben Daniels en Dino Fetscher in The Normal Heart. Foto: Helen Maybanks The Normal Heart.

The National Theatre, Olivier.

30 september 2021

5 sterren

Boek tickets

Gevoed door razernij, woede die terecht gericht is op het stilzitten van de overheid en autoriteiten, en voortgestuwd door zijn eigen ervaringen: Larry Kramers autobiografische aids-drama krijgt zijn eerste grote Londense herneming sinds de première in 1986. Het is een verbluffende, hartverscheurende productie geworden, met een ensemble en enscenering van wereldklasse. De krantenkoppen over de aidscrisis en het oplopende dodental uit de oorspronkelijke enscenering zijn verdwenen. De gepassioneerde regie van Dominic Cooke en het nagenoeg lege decor van Vicki Mortimer zorgen ervoor dat het stuk helder en vlot verloopt. De woorden vullen de zaal; dit is een stuk dat werkelijk vecht tegen het uitdoven van het licht. Ik zal niet verklappen hoe de productie begint, maar het is prachtig en respectvol.

Liz Carr en Ben Daniels in The Normal Heart. Foto: Helen Maybanks

Kramers stuk, dat de vroege dagen van de aidsepidemie in New York in kaart brengt en op zijn eigen ervaringen is gebaseerd, is met de tijd alleen maar sterker geworden. Het volgt zijn eigen belevenissen bij het oprichten van de Gay Men’s Health Crisis, waarna hij uit zijn eigen organisatie werd gezet; het personage Ned Weeks is in feite Kramer zelf. Zijn woede is gericht op de New York Times wegens het gebrek aan verslaggeving, op burgemeester Koch van New York en de medische traagheid, maar uiteindelijk richt zijn razernij zich op homomannen die nog in de kast zitten. Ben Daniels is subliem als Ned, een trillende krachtcentrale van emoties wiens grote mond nooit aan intensiteit inboet, maar die kwetsbaar is wanneer hij voor het eerst verliefd wordt op Felix, die vervolgens de ziekte oploopt. (Een prachtige, hartverscheurende vertolking door Dino Fetscher.) Af en toe, vooral in de eerste akte, zijn Neds argumenten schel en grenzen ze aan het belerende, maar ik waardeer nu pas echt hoe goed Kramer de argumenten tegen zichzelf opschreef. De tijd stelt ons ook in staat om vrijer en opener te lachen om de vlijmscherpe humor van het stuk, veelal gebracht door Danny Lee Wynter als de heerlijk brutale Southern queen Tommy. Liz Carr is uitstekend als Dr. Emma Brookner, die het nieuws brengt dat niemand wil horen: "Zeg tegen homomannen dat ze moeten stoppen met seks". De parallellen met onze eigen pandemische tijd zijn spookachtig; ontkenning en complottheorieën vieren hoogtij. Als Neds broer Ben, die een huis van twee miljoen dollar bouwt terwijl de aids-stichtingen vechten om elke cent aan financiering, is Robert Bowman teder en vragend, waarbij de broederliefde alles overstijgt.

Robert Bowman in The Normal Heart

De tweede helft is een akte vol krachtige toespraken die stuk voor stuk je hart breken en het vuur voor gelijkwaardigheid in je ziel aanwakkeren. Het politieke is persoonlijk in elke regel van dit stuk, en het gezelschap gaat die uitdaging prachtig aan. Simpele muziekkeuzes ondersteunen de tekst waar nodig, en de tragedie en tederheid voelen intiem aan in de enorme Olivier-zaal; de productie weet je feilloos mee te slepen. Toen It's A Sin eerder dit jaar op televisie te zien was, vroegen veel homomannen van rond de dertig me: "Was het echt zo?" Nou ja, dat was het. Dit is de getuigenis. Een prachtige, hartverscheurende revival met enkele van de beste acteerprestaties die je dit jaar zult zien.

Daniel Monks, Danny Lee Wynter en Henry Nott. Foto: Helen Maybanks