RECENSIE: Broken Strings, Tabard Theatre ✭✭✭

Broken Strings

Tabard Theatre

7 september 2016

3 sterren

Boek nu

De delicate introspectie van Terence Davies' bezonken films over het arbeidersleven van vroeger ontmoet het krachtige, ingetogen theaterdrama van Mike Leigh in dit bijzondere hybride eenakter-stuk van schrijver-regisseur Joe Wenborne. In het fraaie, realistische decor van Mike Leopold (prachtig uitgelicht door Adam King) – een nauwkeurig en solide ogend box-set die eerder op het West End thuishoort dan in een klein 'fringe' theater boven een pub – zien we in slechts 80 minuten de uren, maanden en jaren voorbijvliegen terwijl twee heel gewone mensen de nasleep van een emotioneel turbulente gebeurtenis doorstaan.

Rose (Linda Clark) and David (Steven Arnold) zijn de enige personages op het toneel, maar wanneer ze over anderen spreken, is hun vertolking van de strijdende schoonmoeder en schoonzoon zo realistisch dat je verwacht dat hun woonkamer of keuken elk moment gevuld zal worden met die aanwezigen. Hier is de gelijkenis met Mike Leigh wellicht het sterkst: de robuuste, eenvoudige realiteit van hun wereld lijkt een contrast te vormen met de vreemde, nauwelijks te vatten krachten die erdoorheen razen en hen alle kanten op duwen. De jarenlange ervaring van beide acteurs voor de camera speelt een grote rol in deze prestatie: beiden zijn veteranen van 'Coronation Street', in wiens vaste cast ze elkaar leerden kennen. Ze zijn meesters in het schetsen van een lokaal drama met gebaren zo klein als een schouderophalen of de kleinste verandering in hun stem. Tegelijkertijd geeft hun gecombineerde ervaring in alle vormen van theater hen het zelfvertrouwen om deze personages levensecht neer te zetten. Clark herneemt hier een rol waaraan ze zes jaar geleden al werkte in een workshop, en die ze nu krachtiger en vastberadener brengt.

Het mooie hieraan is dat de verschrikkelijke gebeurtenis waarop zij beiden – op hun eigen, vaak tegengestelde wijze – reageren, zich buiten het toneel heeft afgespeeld en feitelijk is geëindigd vlak voordat het stuk begint. Hoewel er daarna nog veel 'verhaal' volgt, boeit die conventionele plot ons veel minder dan het observeren van deze twee gekwetste mensen die de langdurige schokgolf na de tragedie proberen te overleven.

Naast zijn onopvallende regie schrijft Wenborne dialogen die nooit stilstaan: zijn focus verschuift voortdurend van sobere, kale uitspraken naar gevatte humor (met veel bewonderenswaardige stijlfiguren), huilen, lachen, geschreeuw en stiltes. Dit zijn, naar ons gevoel, van nature zwijgzame mensen die niet gewend zijn over hun gevoelens te praten. Het toeval heeft hen echter samengebracht op een manier die hen dwingt om een opeenvolging van stemmingen en reflecties onder ogen te zien, waarbij ze hun reactie verwoorden op de meest spontane manier die in hen opkomt.

Tussen deze scènes door horen we – en hier is de verwijzing naar de epossen van het alledaagse van Terence Davies overduidelijk – de weelderige, troostende melodieën van 'Music for Pleasure' of Radio 2, stuk voor stuk zo passend bij de actie alsof ze persoonlijk zijn uitgekozen door Jimmy Young (maar het voortreffelijke geluid is hier van de hand van Peter Dyos). Dit herinnert ons er, net als alle andere details van deze subtiele, diep intelligente productie, aan dat de wereld die we zien en horen voorbij is; het is verleden tijd, voltooid en afgesloten. Dat we die boodschap niet meteen begrijpen, is echter een essentieel onderdeel van het verhaal dat verteld moet worden.

Mogelijk wordt dit voor sommigen als te ingetogen ervaren. Zoals de cast zelf al opmerkt, is dit geen groots, heroïsch theater. Het is evenmin een complex psychologisch onderzoek naar gefragmenteerde persoonlijkheden. Het is een eerlijk portret van wat er werkelijk gebeurt in de wereld en – op zijn eigen merites beoordeeld – is het een van de beste stukken in dit genre dat je dit seizoen zult zien. Clark en Arnold hebben samen in pantomime gespeeld, en hoewel dit een veel serieuzere en duistere wereld is, is het nog steeds geschreven in de taal van archetypen en conventies, precies zoals de alledaagse gesprekken van de meeste mensen. Wenborne mag dan niet belerend of analytisch zijn in de deconstructie van zijn materiaal, hij is direct, eerlijk en empathisch in de weergave ervan.

Bovenal is dit een drama dat in ieders leven zou kunnen voorkomen: het alledaagse karakter van het verhaal is juist de raison d'être. Hoewel het stuk niet schreeuwt om aandacht of ons voortdurend probeert te vermaken, merk je uren na het verlaten van het theater dat de zachte maar heldere aanwezigheid nog steeds bij je is, en een diffuus licht werpt op de grote mysteries van leven en dood, liefde en haat, wanhoop en hoop.

Broken Strings is te zien in het Tabard Theatre tot 24 september 2016

BOEK NU VOOR BROKEN STRINGS IN HET TABARD THEATRE