RECENSIE: Kes, Leeds Playhouse ✭✭✭✭✭

Jonathan Hall bespreekt Kes door Robert Alan Evans, gebaseerd op de roman van Barry Hines, nu te zien in het Leeds Playhouse.

Lucas Button als Billy en Jack Lord als Man in Kes. Foto: Anthony Robling Kes

Leeds Playhouse

28 januari 2019

5 sterren

Boek Nu

Kes is een ontroerend, meeslepend, inspirerend en prachtig stuk theater. Deze bewerking van de iconische roman van Barry Hines door Robert Alan Evans is een voorstelling die je nog lang bijblijft – en terecht, want het stuk verkent de schoonheid en het hartzeer die verborgen liggen in onze herinneringen aan vroeger.

Het bewerken van zo’n beroemd boek (een boek dat later werd verfilmd tot een evenzo bekende filmhuis-klassieker, die op dertienjarige leeftijd diepe indruk op mij maakte en veertig jaar later nog steeds nazindert) is een taak vol valkuilen. Ik hield mijn hart vast voor houterige bewerkingen van het oorspronkelijke proza of misschien flauwe herhalingen van filmscènes; Evans is echter in geen van deze valkuilen getrapt. Hij heeft het verhaal van Hines gepakt en het opnieuw uitgevonden voor het toneel, en daarmee de essentie van de roman feilloos geraakt. Een oudere man blikt terug en klimt pijnlijk (en letterlijk) omlaag door een wirwar van herinneringen naar een tijd en plaats waar hij zich toe gedwongen voelt, maar die hij ook vreest te bezoeken: de wereld van zijn vijftienjarige zelf – zijn drankzuchtige, machteloze moeder, het grauwe mijnwerkersdorp, het oordelende koor van buren en docenten. En Kes. Het torenvalkjong dat hij in de plaatselijke bossen vindt, een schepsel vol schoonheid en kracht. De enige wezenlijke, belangrijke connectie die hij tot dan toe in zijn leven heeft gevonden en – zo wordt hartverscheurend gesuggereerd – de enige die hij ooit zal vinden.

Lucas Button als Billy in Kes. Foto: Anthony Robling

Door een dolle interactie met zijn jongere zelf komt de wereld van Billy Casper tot leven; een wereld van ijskoude ochtenden en krantenwijken, treiterende leraren en slopende gymlessen. Een wereld die erop gebrand is hem met de rietstok en intimidatie klaar te stomen voor een leven diep in de mijnen. Het enige van pracht en betekenis is de torenvalk die hij koestert, traint en waarmee hij ontsnapt aan zijn grimme bestaan. Jud, zijn oudere broer, een bittere en woedende kracht, is al gebroken door het leven dat Billy probeert te ontvluchten en schept er een kwaad genoegen in om zijn luie broertje genadeloos dezelfde kant op te drijven. Als personage had ik Jud altijd als louter onwetend en wreed gezien; hier zien we, dankzij wat broederlijk geklier, ook zijn eigen woedende tragedie. Dat maakt zijn behandeling van zijn broer – en de vogel – misschien niet sympathiek, maar wel menselijk.

De productie is een meesterlijk samenspel van elementen die elkaar aanvullen. Het decor van Max Johns, een strakke wirwar van stoelen en tafels waar overheen geklommen en achter geschuild wordt, roept de chaotische wereld van Billy Casper krachtig op; de scènes worden prachtig ondersteund door de muziek van Tom Mills, die emotie en diepgang geeft aan de verstilde momenten. Decor en muziek werken perfect samen met de choreografie van Lucy Cullingford om het script van Evans kracht bij te zetten. Het benut het volledige potentieel van theater door woord en beeld naast elkaar te plaatsen: een tierende hoofdonderwijzer wordt gecontrasteerd met de gracieuze vlucht van Billy's valk, en een noodlottige paardenrace slaat meedogenloos om in de aanval van Jud op zijn onbezonnen broer die de cruciale weddenschap is vergeten.

Het verhaal bruist door de meeslepende vertolkingen van Lucas Button en Jack Lord als de jonge en oude Billy; de regie van Martin Leonard en Amy Leach is energiek en vol flair. Het is passend dat een stuk dat de kracht van herinneringen verkent, uitkomt precies 50 jaar na de release van de iconische film. Kes is een formidabel stuk theater: ga het zien.

Te zien tot 16 februari 2019

BOEK TICKETS VOOR KES IN LEEDS PLAYHOUSE